Астана. 24 қаңтар. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстанның болашақ бір палаталы Парламенті – Құрылтайда заң жобаларын үш оқылымда қарау форматы көзделіп отыр. Бұл туралы мемлекеттік кеңесші, Конституциялық реформа жөніндегі комиссия мүшесі Ерлан Қарин мәлімдеді.
«(…) Бір палаталы Құрылтайдағы заң шығару үдерісіне қатысты мәселе талқыланды. Соның нәтижесінде Құрылтай жұмысында заң жобаларын үш оқылымда қарау тәртібін енгізу ұсынылды. Алғашқы екі оқылым заң жобасының мазмұнын айқындайды. Үшінші оқылым заң жобасының құқықтық тұрғыдан дұрыстығын қамтамасыз етеді», – деді Ерлан Қарин сенбі күні Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның алғашқы отырысында.
Сонымен қатар заң шығару процесінің үздіксіздігін қамтамасыз ету мәселесі де көтерілді. Парламентте екінші палатаның болмауы бұл үдеріске кедергі келтірмеуі тиіс. Осыған байланысты Парламент болмаған кезеңде заң шығару функциясы мемлекеттің ең жоғары лауазымды тұлғасына – Президентке жүктеледі.
Жаңа Парламентте әйелдер, жастар және мүгедектігі бар адамдар үшін партиялық квота сақталады.
«Құрылтайда Президент институтының қызметіне қатысты мәселелер бойынша дауыс беру кезіндегі кворумға қатысты мәселе де қаралды. Бұл тақырып жұмыс тобының отырыстарында жан-жақты талқыланды. Жұмыс тобы қолданыстағы Конституцияның 47-бабында көзделген барлық рәсімдерді болашақ Құрылтай моделінде сақтауға болады деген қорытындыға келді. Бұл тепе-теңдік пен тежемелік жүйесін сақтауға мүмкіндік береді. Сондықтан қолданыстағы конституциялық рәсімдер мен дауыс беру тәртібін Құрылтай моделіне бейімдей отырып сақтау ұсынылды», – деп атап өтті Ерлан Қарин.
Сондай-ақ ол жұмыс тобы мемлекет басшысының Құрылтай құрамында 145 депутат болуына және оларға қойылатын талаптарға қатысты ұсынысын қолдағанын хабарлады.
«Жұмыс тобы қазіргі Мәжіліс депутаттарына қойылатын талаптар Құрылтай депутаттарына да қолданылып, өзгеріссіз сақталуы тиіс деген тұжырымға келді. Ал Құрылтай депутаттарына қойылатын қосымша талаптар конституциялық заңда айқындалуы мүмкін», – деді ол.
Қолданыстағы заңнамаға сәйкес Мәжіліс депутаты болу үшін азаматтың жасы 25-тен кем болмауы және соңғы 10 жыл бойы ел аумағында тұрақты тұруы қажет.
Мемлекеттік кеңесші сондай-ақ жұмыс тобы Құрылтай депутаттарын сайлау жүйесінде толықтай пропорционалдық модельге көшу және өкілеттік мерзімін бес жыл етіп белгілеу жөніндегі Президент ұсынысын бірауыздан қолдағанын айтты.
«Мемлекет басшысы бұл мәселеге қатысты өз ұстанымын Қызылордада өткен Ұлттық құрылтай отырысында нақты білдірді. Ол: “Жаңа Парламентте депутаттар бес жыл мерзімге сайланады” деп атап өтті. Жұмыс тобы да осы ұстанымды қолдады. Бұл мерзім болашақ Құрылтай құрамын жаңарту тұрғысынан тиімді, яғни сайлау науқандарының жиілігі жағынан оңтайлы», – деді Ерлан Қарин.
Парламентті реформалау жөніндегі ұсынысты Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев өткен жылдың қыркүйек айында халыққа дәстүрлі Жолдауында айтқан болатын. Ол кезде Президент Сенатты таратып, Парламентті бір палаталы ету жөнінде ұсыныс білдіріп, парламенттік реформа туралы түпкілікті шешімді 2027 жылы өтуі мүмкін жалпыұлттық референдумда халық қабылдайтынын, сондай-ақ Конституцияға өзгерістер енгізілетінін мәлімдеген еді.
20 қаңтарда өткен Ұлттық құрылтайда Мемлекет басшысы жаңа бір палаталы Парламенттің «Құрылтай» (Жиналыс) деп аталатынын жариялады. Ол 145 депутаттан тұрады, 8 комитеті болады және өкілеттік мерзімі бес жылды құрайды. Сонымен қатар партиялар үшін 5 пайыздық сайлау шегі сақталады, Президенттік квота мен Қазақстан халқы Ассамблеясының квотасы жойылады.
