Сұхбат барысында қазіргі саясаттың жүргізілу тәсілдері мен халықаралық ақпараттық соғыстарға қатысты бірқатар маңызды мәселе көтерілді. Олардың кейбірі Қазақстанның ақпарат кеңістігінде алғаш рет ашық айтылып отыр. Солардың бірнешеуіне тоқталайық.

«2001 жылы 11 қыркүйекте Нью-Йоркте болған, әлі күнге дейін түрлі пікір туғызатын лаңкестік әрекет көпшіліктің есінде. Осы оқиғадан кейін терроризмге қарсы толассыз соғыстар басталды. Алайда соның салдарынан терроризм азайған жоқ, керісінше, одан әрі өршіп, тіпті мемлекеттік деңгейге дейін жетті. Қазір мемлекет басшыларының көзін жоюға әрекет жасалып, оларды өлтіру мен ұрлау оқиғалары орын алып жатыр. Ал АҚШ мемлекеттік хатшысының қолындағы ақ ұнтақ салынған сынауық соғыстың символына айналды. Дәл осы сынауық Иракқа АҚШ-тың халықаралық құқыққа қайшы әскери басып кіруіне негіз болды».

«Қазақстанға келетін болсақ, еліміздің көптеген азаматы, қарапайым тұрғындар да, мемлекеттік қызметкерлер де қазіргі жағдайдың мәнін толық түсініп отырған жоқ деп ойлаймын. Өйткені елімізде соғыс қазірдің өзінде жүріп жатқаны анық. Ол когнитивтік, ақпараттық, саяси, сауда және тарифтік текетірес түрінде, сондай-ақ кибершабуылдар мен телефон алаяқтығы арқылы көрініс табуда. Бұған сыбайлас жемқорлықты, есірткінің заңсыз айналымын, адам саудасын, педофилия деректерінің көбеюін, тіпті құмар ойындарға тәуелділікті де жатқызуға болады. Аталған құбылыстардың барлығы мемлекетті әлсірету құралы ретінде пайдаланылады. Қазіргі уақытта алпауыт державалар ықпал ету аймақтары мен ресурстар үшін жүргізіп жатқан гибридті күрес аясында мұндай әрекеттердің барлық түрі Қазақстанды қоса алғанда, Орталық Азия республикаларының аумағында ашық немесе жасырын түрде жүзеге асырылып жатыр. Бақытымызға қарай, әзірге қарулы қақтығыстарға ұласқан жоқ. Алдағы уақытта да мұндай жағдайға жетпейтініне сенгім келеді. Өйткені еліміздің арнаулы қызметтері көзге көрінбейтін, аса күрделі әрі қауырт жұмыс жүргізіп жатқандықтан, халық күнделікті қалыпты тіршілігін жалғастырып отыр».

«Сонымен қатар батыстық демократия қағидаларын енгізу және USAID, Soros Foundation секілді ұйымдар мен өзге де халықаралық құрылымдар арқылы «жұмсақ күш» саясатын ілгерілету нәтижесінде әлеуметтік желілерде сөз және пікір білдіру еркіндігіне кең мүмкіндік берілді. Соның салдарынан кейбір пайдаланушылар өздерінің мәлімдемелері мен жарияланымдары үшін жауап беруге дағдыланбаған, тіпті мұндай жауапкершіліктің бар екенін де ойламайды. Алайда өз пікіріне қайшы келетін кез келген көзқарасты олар қатаң сынға алады. Кейде бұл өрескел қорлауға, қарғыс айтуға, өзге пікір иесін қоғамнан шеттетуге шақыруға, тіпті оның өміріне қауіп төндіретін қоқан-лоққыға дейін ұласады. Мұның бәрін олар ұлт мүддесін қорғау және мемлекетке төнген қауіптің алдын алу қажеттігімен түсіндіреді. Олар демократияны дамытуға бағытталған қорлар мен солардың қолдауына ие көптеген үкіметтік емес ұйымдардың негізгі мақсаты демократиялық даму ұранын алға тарта отырып, мемлекетті әлсірету және оның іргесін шайқалту екенін тіпті ойламайды. Ал мемлекеттілігі жоқ халықтың дербес өмір сүруі мүмкін емес.

Мұны Еуропа елдері мен АҚШ-тың өзінде де түсінгені бекер емес. Сондықтан АҚШ-тың қазіргі президентінің әкімшілігі USAID өкілдігін жауып қана қоймай, Орталық Азия елдеріндегі Сорос қоры кеңселерінің қызметкерлер санын қысқартуды да талап етті. Қазір бұл ұйым CAPS Unlock деп аталады және оның кеңсесі тек Бішкекте орналасқан».

Ақмарал Баталованың сұхбатын толық оқуға кеңес береміз.

«Еуразия24» сарапшының батыл мәлімдемелеріне қатысты өз тұжырымын ұсынады:

Қазақстанның мемлекеттік дербестігін сақтап қалуына сыртқы ықпалдан оқшаулану емес, өзара бәсекелес ірі державалармен қарым-қатынасты аса шебер жүргізуі мүмкіндік беріп отырғаны анық.

Ақмарал Баталова көтерген мәселелер қазіргі әлемде мемлекеттің егемендігін тек әскердің күшімен, шекараны қорғау және дипломатиялық келісімдер арқылы сақтап қалу барған сайын қиындап келе жатқанын көрсетеді. Мемлекеттерге ықпал ету жолындағы күрес әлдеқашан дәстүрлі әскери текетірестің шеңберінен шықты. Қазір ол ақпарат кеңістігінде, экономикада, қоғамдық санаға әсер ету арқылы, сондай-ақ ізгі мақсаттарды көздейтінін мәлімдейтін заңды ұйымдар мен құрылымдардың қызметі арқылы да жүргізіліп жатыр.

Әрине, халықаралық ұйымдардың барлығын мемлекеттің тұрақтылығына нұқсан келтіру құралы деп қарастыруға немесе билікке айтылған кез келген сынды шетелдік араласудың нәтижесі ретінде бағалауға болмайды. Алайда шетелден бөлінетін қаржы, саяси мүдделер мен ақпараттық технологиялар қоғамдық пікірді өз мақсатына қарай бұруға, ел ішіндегі мәселелерді әдейі ушықтыруға және азаматтардың мүддесіне қайшы шешімдерді мемлекетке таңуға пайдаланылса, бұл алаңдаушылық туғызуға тиіс.

Қазақстан – әлемнің жетекші державаларының мүдделері тоғысқан аймақта 30 жылдан астам уақыт бойы сыртқы саясаттағы дербестігін сақтап келе жатқан елдің айқын мысалы. Ресей және Қытаймен жан-жақты ынтымақтастық орнатып, АҚШ пен Еуропалық одақпен қарым-қатынасты дамыта отырып, өңірлік бірлестіктерге қатысып, шетелдік инвестицияларды тарта отырып, Қазақстан өз аумағының геосаяси текетірес алаңына айналуына жол берген жоқ.

The post Қазақстанға қарсы жүргізіліп жатқан жасырын соғыс: Ақмарал Баталованың тұжырымы appeared first on Eurasia24 QAZ.

Еуразия24 пікірі:

Парафраз – белгілі бір мәтіннің немесе өзге адамның айтқан сөзінің негізгі мағынасын сақтай отырып, оны басқаша тұжырымдап жеткізу тәсілі.

Бұл жолы еліміздің ресми өкілі Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың бір жыл бұрын, дәл осы қазан айында Ресей Федерациясының президенті Владимир Путинмен кездесуінде айтқан сөзін өзінше тұжырымдаған.

«Қазақстан мен Ресейдің одақтастығы кездейсоқ емес екенін орынды атап өттіңіз. Біздің елдерімізді әлемдегі ең ұзын, 7591 шақырымға созылған мемлекеттік шекара байланыстырады.Екі ел арасындағы тығыз қарым-қатынас Қазақстан мен Ресейдің одақтастығы мен стратегиялық серіктестігі ұзақ жылдарға жалғасып, достық байланыстарының да сақталуы заңды екенін көрсетеді».

Мұның бәрі орынды әрі айтылған жағдайға сай келеді. Қазақстан елшісі мемлекет басшысының сөзін сол күйінде келтіріп немесе жай ғана қайталап отырған жоқ. Ол негізгі мағынаны сақтай отырып, сол ойды өзінше тұжырымдаған.

Бұл ретте Қазақстан елшісі өзін қызметке тағайындаған мемлекет басшысының сөзіне сілтеме жасамайды. Мұны да орынды деуге болады. Өйткені екі елдің достық қарым-қатынас орнатуға «мәжбүр» екені туралы алғаш кім айтқанын халық жақсы біледі. Оның үстіне, жоғары лауазымды тұлғалардың ресми сөздерінде президентке үнемі сілтеме жасай беруі көпшілікті біршама жалықтырғаны да рас.

Жалпы, ресми жиынға тән қалып сақталғанымен, елшінің сөзі көркем тіркестерге бай әрі тартымды шыққан. Оны оқу да, тыңдау да қызықты. Мәселен, екі елдің достық қарым-қатынас орнатуға «мәжбүр» екені туралы тұжырымға ұласатын мына үзіндіге назар салайық:

«Белгілі саясаткерлердің бірі: «Ресей – өзін мемлекет ретінде көрсететін құрлық. Ресей – өзін ұлт ретінде көрсететін өркениет», – деген екен. Бұл сөздер Калининградтағы Курш шығанағы маңындағы Курш құмқайырынан Камчаткадағы Гейзерлер аңғарына дейін созылып жатқан алып елдің ауқымын айқын сипаттайды. Ал Қазақстан үшін Ресей жай ғана көрші емес, одақтас әрі стратегиялық серіктес. Біз екі ел арасындағы құрлық шекарасының әлемдегі ең ұзын шекара екенін жиі айтамыз. Алайда оның ұзындығынан да маңыздысы – осы шекара арқылы қазақстандықтар мен ресейліктердің күнделікті сан алуан байланысын қамтамасыз ететін көзге көрінбес сансыз тамырлардың болуы. Бұл жерде мемлекет басшыларының өзара сенімге негізделген қарым-қатынасы мен тұрақты кездесулері, тауар айналымы немесе туризм туралы ғана сөз болып отырған жоқ. Әрине, бұлардың бәрі маңызды. Қуаныштысы, екі елдегі туыстардың бір-біріне барып тұруы, достар мен бұрынғы сыныптас, курстастардың бас қосуы да осы байланыстың ажырамас бөлігі».

Қорыта айтқанда, елшінің сөзін толық оқып, өздеріңіз де баға бере аласыздар.

The post Дәурен Абаевтың өзіндік тұжырымы appeared first on Eurasia24 QAZ.

Еуразия24 пікірі:

Еуразиялық даму банкінің (ЕАДБ) Қазақстан Үкіметі мен Ұлттық банкіне арналған макроэкономикалық болжамы билік үшін көңілге медеу боларлық жаңалық деуге болады. Өйткені соңғы бірнеше жыл бойы мемлекеттік органдар күрделі жағдайда жұмыс істеп келді: макроэкономикалық көрсеткіштер қаншалықты оң нәтижелер көрсеткенімен, азаматтар елдегі ахуалды ең алдымен дүкен сөрелеріндегі баға арқылы бағалайтын. Ал екі таңбалы инфляция жалақының (әрине, медианалық жалақының), әлеуметтік төлемдердің және жалпы экономиканың өсіміне қатысты көптеген жетістіктердің әсерін әлсірете алады. ЕАДБ-ның инфляцияның бір реттік баяулауын ғана емес, тұрақты дезинфляциялық траекторияға шығуын болжап отырғаны ерекше назар аудартады. Егер бұл болжам жүзеге асса, Қазақстан 2025 жылғы 12,3 пайыздық инфляция деңгейінен 2028 жылы шамамен 5 пайызға дейін төмендеу кезеңінен өтеді. Инфляция деңгейі жоғары ел үшін бұл елеулі жетістік болар еді. Алайда болжамның өзінде белгілі бір ирония да бар сияқты. Болашақта инфляцияның төмендеуінің негізгі факторлары ретінде еңбек өнімділігінің күрт артуы, отандық өндірістің қарқынды дамуы немесе экономиканың құрылымдық жаңғыруы емес, ең алдымен жоғары базалық мөлшерлеме, қымбат несиелер, тұтынушылық сұраныстың тежелуі және теңгенің нығаюы аталады. Қарапайым тілмен айтқанда, күтіліп отырған оң нәтижелердің едәуір бөлігі экономикалық белсенділікті бәсеңдету есебінен қамтамасыз етілмек.

The post ЕАДБ болжамы : Қазақстандағы инфляция 5%-ға дейін төмендеуі мүмкін appeared first on Eurasia24 QAZ.

Еуразия24 пікірі:

Егер Қаржы министрлігінің бұл хабарламасын шенеуніктер тілінен қарапайым халық тіліне аударсақ — Қазақстан Еуропалық қайта құру және даму банкімен (ЕҚДБ) ынтымақтастығын 2030 жылға дейін ұзартты және кеңейтті. Мысалы, серіктестік туралы негіздемелік келісім ЕҚДБ-ның таяу жылдары қай бағыттарға қаржы мен сараптама бөлуге дайын екенін айқындайды. Олар: инфрақұрылым, энергетика, сумен жабдықтау, цифрландыру, жасанды интеллект (ЖИ), бизнесті қолдау, көлік дәліздері, «жасыл» экономика және инвестиция тарту.

Екінші құжат техникалық ынтымақтастыққа қатысты. Бұл жол немесе электр станцияларын салуға берілетін несие емес, жобаларды дайындауға, зерттеулер жүргізуге, заңдар әзірлеуге, шенеуніктерді оқытуға, халықаралық сарапшылардың кеңесіне және басқарудың озық тәжірибелерін енгізуге бөлінетін қаржы.

Ал жалпы ЕҚДБ Қазақстанға қанша ақша құйып жатыр? Банк Қазақстанда жұмыс істеген бүкіл кезеңде 354 жоба арқылы шамамен 11 миллиард еуро инвестициялады. Бұл Қазақстанды аталған банктен Орталық Азия бойынша ең көп қаражат алатын мемлекетке айналдырды. Тек 2024 жылдың өзінде ЕҚДБ Қазақстанға 913 миллион еуро, ал 2025 жылы тағы 378 миллион еуроға жуық қаржы салды. Бұл қаражаттың барлығы жоғарыда біз атап өткен жобаларға бағытталды.

The post Еуропа Қазақстанға басымдық беріп отыр appeared first on Eurasia24 QAZ.

Еуразия24 пікірі:

ТМД Бас хатшысы Сергей Лебедевтің «ұйым 2030 жылға қарай ШЫҰ-мен серіктестік аясында нақты нәтижелерге көшуі керек» деген мәлімдемесін оқығанда, көкейде бірқатар сауалдар туындады. Біріншіден, өнеркәсіптік кооперация, көлік дәліздері мен ұлттық валютада есеп айырысу мәселелеріне ТМД-ның қандай қатысы бар? Өйткені бұл бағыттармен негізінен ЕАЭО мен ШЫҰ айналысады, ал ТМД экономикалық интеграцияға жауап бермейтін, тек саяси-консультативтік алаң ретінде белгілі. Екіншіден, Достық ұйымының форматы өзгерген бе? Жауап қарапайым және ол ұйымдардың құрамында жатыр. ЕАЭО-ға бес-ақ ел (Қазақстан, Ресей, Беларусь, Армения, Қырғызстан) кірсе, ШЫҰ құрамында Қытай, Үндістан, Пәкістан, Иран сияқты ірі мемлекеттер бар. Ал ТМД Орталық Азия, Кавказ және Шығыс Еуропаның дерлік барлық посткеңістіктегі елдерін біріктіреді. Демек, ТМД-ның экономикалық интеграцияға араласуы — қатысушылар ауқымын барынша кеңейтуге деген талпыныс. Бірақ С. Лебедев атаған міндеттердің көбі ТМД-ның делдалдығынсыз-ақ, ЕАЭО мен ШЫҰ арасында тікелей әрі табысты талқыланып келеді. Сондықтан функциялардың қайталануы және Евразияда күн тәртібі ұқсас интеграциялық алаңдардың тым көбейіп кеткені туралы мәселе өте орынды. Дегенмен, ТМД-ның ЕАЭО-да жоқ бір артықшылығын ұмытпаған жөн: Достық ұйымында маңызды позицияларды келісу үшін қатысушыларға үлкен міндеттемелер жүктелмейді. Ал ЕАЭО-да шешім қабылдау кезінде ұлтүсті органдарының өкілеттігі өте кең. Яғни, ТМД деңгейінде мемлекеттердің еркіндігі ЕАЭО-ға қарағанда біршама жоғары.

The post ТМД және ШЫҰ: Нақты нәтижеге бағытталған интеграция appeared first on Eurasia24 QAZ.

ЕАЭО және АСЕАН мемлекеттік органдарының, бизнес құрылымдарының, халықаралық және ғылыми қоғамдастықтың өкілдері жүк авиациялық тасымалы саласында электрондық көліктік құжаттарды енгізу, көліктік ақпараттық жүйелер мен сервистердің халықаралық стандарттары, авиациялық логистикадағы технологиялар мен инновациялар мәселелері бойынша өзекті ақпаратпен бөлісті. Семинардың күн тәртібіне сондай-ақ әуе кемелері паркін жаңартуға, әуежайлардың жерүсті инфрақұрылымы объектілерін жаңғырту мен дамытуға жағдай жасау; авиакомпаниялардың авиациялық инфрақұрылымға кемсітушіліксіз қол жеткізуін қамтамасыз ету мәселелері енгізілді.

Еуразия24 пікірі:

«Еуразиялық бағыт» әлемдегі ең серпінді логистикалық нарықтардың бірі – АСЕАН-мен әуе тасымалы технологиялары саласында күш біріктіре отырып, оң қадам жасауда. Бұл өңірде авиация басқа көлік түрлеріне қосымша ретінде емес, ондаған жылдар бойы экономикалық ықпалдастықтың негізгі өзегі ретінде дамыды. Индонезия немесе Филиппин сияқты аралдық мемлекеттер үшін әуе қатынасы – экономиканың тынысы. Сондықтан АСЕАН-да цифрлық көліктік құжаттарды енгізу мен жүктерді автоматты түрде өңдеу процесі әлдеқашан қалыптасқан.

Ал ЕАЭО-дағы жағдай тарихи тұрғыдан басқаша өрбіді – мұнда логистика негізінен теміржол, құбыр желілері мен автомобиль көлігіне иек артты. Әуе тасымалы тек қымбат немесе шұғыл жүктерге арналған тар шеңберлі бағыт ретінде ғана қарастырылды. Бірақ электрондық коммерцияның, микроэлектроника, фармацевтика және тез бұзылатын өнімдер саудасының жедел өсуі жағдайды өзгертуде. Нақ осы себепті де АСЕАН-ның дайын практикалық шешімдері еуразиялық ықпалдастық үшін тиімді тәжірибе алмасу көзі бола алады. Оңтүстік-Шығыс Азияда қазірдің өзінде барлық әуежайлар дерлік қағазсыз құжат айналымына көшкен, жүктердің қозғалысын нақты уақытында қадағалайды және кедендік рәсімдерді логистикалық платформалармен біріктірген.

«Аймақтық бірлестіктеріміздің табысты тәжірибелерін қолданысқа енгізу ЕАЭО мен АСЕАН-ның Еуропа мен Азия арасындағы көлік қатынасы және транзиттік тасымал саласындағы көрсеткіштерін айтарлықтай жақсарта алады», – деп атап өтті семинар барысында ЕЭК Көлік және инфрақұрылым департаментінің директоры Рустан Жаналинов.

The post Еуразиялық авиацияның азиялық векторы appeared first on Eurasia24 QAZ.

Еуразия24 пікірі:

Транскаспий халықаралық көлік бағыты (ТХКБ) немесе «Орталық дәліз» — соңғы жылдардағы ең бірегей логистикалық жобалардың бірі. Бұл бағыт Қытай мен Еуропаны Ресей аумағын және Суэц каналы арқылы өтетін дәстүрлі теңіз жолдарын айналып өтіп байланыстыратын Еуразиядағы жалғыз ірі бағытқа айналды. Дәл осы себепті соңғы бірнеше жылда аталған жобаға деген қызығушылық қарқынды түрде артып келеді. Қазақстанға келетін болсақ, кезінде еліміз ірі нарықтар арасындағы транзиттік аумақ ретінде ғана қабылданатын. Ал қазір Орталық дәліздің арқасында жаңа еуразиялық логистиканың негізгі тоғысу тораптарының біріне айналып отыр. Жүк тасымалы Қытай, Қазақстан, Әзербайжан, Грузия арқылы Еуропаға бағытталады, яғни қазақстандық инфрақұрылымсыз бұл бағыттың жұмыс істеуі мүмкін емес. Еуропалық одақ, халықаралық қаржы институттары мен әлемдік жетекші көлік компаниялары тарапынан елімізге деген назардың артуы және Қазақстанға мәртебелі қонақтардың жиі келуі осымен түсіндіріледі. Әсіресе, өткен семинарда жалпылама декларациялар емес, Каспий теңізіндегі порттарды дамыту, флотты ұлғайту, өткізу қабілеті төмен тұстарды жою, кедендік рәсімдерді жаңғырту және мультимодальды тасымалдар сияқты нақты тәжірибелік мәселелердің талқылануы ерекше маңызға ие. Бұл жобаның тұжырымдамалық кезеңнен іске асыру сатысына толық көшкенін айғақтайды.

The post Еуропа қазақстандық транзитке басымдық беріп отыр appeared first on Eurasia24 QAZ.

Еуразия24 пікірі:

Еуразия даму банкі (ЕДБ) талдаушыларының пайымдауынша, еуразиялық кеңістікте күн генерациясының қарқынды дамуы өзіндік ерекшеліктермен сипатталады. Негізгі құрылымы қалыптасқан нарықтар үшін бұл графикті реттеу біршама жеңіл. Себебі оларда теңгерімдеуші және тәулікішілік нарықтар, қуат жинақтаушылар, сұранысты басқару тетіктері, икемді тарифтер, агрегаторлар мен цифрлық диспетчерлендіру жүйелері жолға қойылған. Ал Орталық Азия өңірінде бұл құралдар қазіргі уақытта тек қалыптасу сатысында тұр. Дегенмен, аталған бағыттағы алғашқы қадамдардың өзі елеулі ілгерілеушілік болып табылады. Тұтас бір аймақтың теориялық талқылау кезеңінен өтіп, «жасыл» архитектураны шынайы әрі ауқымды құру фазасына көшуі — барлық технологиялық көшбасшыларға тән заңды даму үдерісі. Ал күн инсоляциясының бір уақыттағы жоғары шегіне байланысты ортақ мәселенің туындауы Орталық Азия елдерін алшақтатпайды, керісінше, бірыңғай, үйлестірілген энергетикалық сақина құруға итермелейді. Осы орайда, аймақ мемлекеттерінің энергетика ведомстволары аталған бағытта тиісті жұмыстарды жүргізіп жатыр деп пайымдауға болады.

The post Күн энергетикасының даму үдерісі мен сын-қатерлері appeared first on Eurasia24 QAZ.

Еуразия24 пікірі:

Қазақстанның Ұлттық Банкі бұл жерде тым қарапайымдылық танытып отырған сияқты. Өйткені Бішкектегі басқосуда ШЫҰ-ға мүше елдердің қаржы-экономика блогының шенеуніктері тек инфляция мен ақша-кредит саясатын ғана емес, бұдан әлдеқайда ауқымды мәселелерді сөз етті. Оның ішінде ұйым ішіндегі халықаралық қаржы жүйесін дамыту, өңірлік қаржылық инфрақұрылымды нығайту, тіпті ШЫҰ Даму банкін құру идеясы да бар. Мәселен, қырғызстандық ақпарат көздерінің хабарлауынша, «ШЫҰ мүшелері ұйымның қаржылық инфрақұрылымын жетілдіру жұмыстарын жалғастыруды және ШЫҰ Даму банкін құруға қатысты кеңестердің алға жылжығанын атап өткен». Бұл бастаманың талқыланып жатқанына бірнеше жылдың жүзі болды, бірақ дәл қазір бұл жобаның сұлбасы нақтылана бастағандай. Бұл өте дер кезінде көтерілген мәселе, өйткені ШЫҰ — жер шары халқының тең жартысын және әлемдік экономиканың қомақты бөлігін құрайтын елдердің басын қосып отырса да, ұйымның әлі күнге дейін өз ішінде дербес ірі қаржылық тетігі жоқ.

The post ШЫҰ Даму банкін құру бастамасы шешуші кезеңге таяды appeared first on Eurasia24 QAZ.

Іс-шараның тақырыбы — «БҰҰ Жарғысының мақсаттары мен қағидаттарын сақтау және БҰҰ-ның орталық рөлін күшейту арқылы халықаралық жүйені нығайту». (…) Қазақстан тарапы БҰҰ тұрақты бейбітшілік пен дамуды қамтамасыз етудегі баламасыз халықаралық тетік болып қала беретінін атап өтті. Осы тұрғыда Қазақстанның Орталық Азиядағы өңірлік сенім мен өзара тиімді ынтымақтастықты нығайтуға, бейбіт процестерді ілгерілетуге, ядролық қарусыздануды, конфессияаралық диалогты қолдауға және БҰҰ-ның бітімгерлік қызметіне қатысуға бағытталған бастамалары айтылды. Сондай-ақ БҰҰ-ны реформалау қажеттілігіне, соның ішінде Қауіпсіздік Кеңесінің құрылымын қазіргі заман талаптарына бейімдеуге ерекше назар аударылды. Қазақстан дамушы мемлекеттер мен орта державалардың кеңірек өкілдігін қолдайды, сондай-ақ ұйымның тиімділігін арттыруға және мүше мемлекеттердің үмітін ақтауға бағытталған реформалардың эволюциялық тәсілмен жүзеге асуын жақтайды».

Еуразия24 пікірі:

Әлемдік саясаттағы тұрақсыздық күшейіп отырған жағдайда Қазақстанның Біріккен Ұлттар Ұйымы рөлі мен оның жаһандық үдерістерге ықпалына қатысты ұстанымы стратегиялық тұрғыдан алғанда көреген саясат ретінде бағаланады. Әсіресе бүгінде жаһандық басқарудың балама форматтарын құру жөніндегі бастамалар, соның ішінде Дональд Трамп ұсынған «Бейбітшілік кеңесі» идеясы немесе халықаралық институттардың тиімділігіне қатысты дағдарыс жөніндегі тұрақты пікірталастар жиілеп отырған кезеңде бұл мәселенің маңызы арта түсті. Қазақстан халықаралық құқықтың қолданыстағы жүйесін әлсіретуге емес, керісінше, БҰҰ-ның орталық рөлін нығайтуға және оны жаңа геосаяси жағдайларға бейімдеуге басымдық беріп келеді. Бұл орта державалар үшін ерекше маңызды, өйткені БҰҰ — олардың кем дегенде формалды түрде тең дауысқа ие болуына мүмкіндік беретін негізгі халықаралық алаңдардың бірі. Егер жаһандық жүйе толықтай ірі державалардың жабық клубтары моделіне өтсе, Қазақстан секілді мемлекеттердің ықпалы айтарлықтай қысқаруы мүмкін. Сондықтан Қазақстан көп жылдан бері БҰҰ-ны тарату емес, оны реформалау идеясын жүйелі түрде ілгерілетіп келеді. Бұл бағыттағы ұстаным тек декларативті сипатта емес, нақты бастамалар арқылы да көрініс табуда. Мысалы, Қазақстан антиядролық күн тәртібін қалыптастыруда белсенді рөл атқарды — Семей ядролық полигонын жабудан бастап, БҰҰ алаңында ядролық қарудан азат әлем идеясын насихаттауға дейінгі бастамаларды көтерді. Дәл Қазақстанның бастамасымен БҰҰ Бас Ассамблеясы 29 тамызды Ядролық сынақтарға қарсы халықаралық іс-қимыл күні деп жариялаған болатын. Сонымен қатар Қазақстан Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съезі арқылы конфессияаралық диалогты дамытуға да ерекше көңіл бөліп келеді. Бұл форум осындай бағыттағы тұрақты халықаралық алаңдардың біріне айналды. Сондай-ақ Астана көп жылдан бері БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі реформасын қолдап келеді. Сыртқы істер министрлігінің дамушы елдер мен орта державалардың өкілдігін кеңейту қажеттігі туралы қазіргі ұстанымы бүгінгі таңда жаһандық Оңтүстік елдері арасында кең тараған сұраныспен үндеседі. Көптеген мемлекет Қауіпсіздік Кеңесінің қазіргі құрылымы XXI ғасырдың емес, 1945 жылғы күштер тепе-теңдігінің көрінісі болып отыр деп есептейді.

The post БҰҰ реформасы және Қазақстанның халықаралық ұстанымы appeared first on Eurasia24 QAZ.