«Үлкен державалардың өзара түбегейлі араздасып алғаны соншалық, соның нәтижесінде Орталық Азия елдерін бір-біріне жақындасуға өздері итермелеп отырғандай әсер қалдырады. Бұл тек бізге ғана қатысты емес. Давостағы сөзінде Канада премьер-министрі де осыған ұқсас ой айтты: ол орта деңгейдегі мемлекеттерді “үлкендердің” соққысын үнсіз көтере бермей, бірігіп, өз ұстанымын қорғауға шақырды. Мен бұл туралы бес жылдай жазып келемін. Қазақтар, өзбектер, қырғыздар мен тәжіктер арасындағы қарым-қатынас толық сенімге құрылған болмаса да, мұндай сақтықпен жақындасудың өзі жеткілікті нәтиже беріп отыр. Соның нәтижесінде әзербайжандар, ал кейін армяндар да, беделі жоғары орталарға тәуелді болуға ұмтылғаннан гөрі, өзімен деңгейлес елдермен тең әріптестік орнату тиімді екенін түсіне бастады. Қазақстан, Әзербайжан және Армениядан келген сарапшылармен әңгімеміз шамамен осы тақырып аясында өрбіді».
Евразия24 пікірі:
Мұндағы «мен» деп отырған — көп жылдан бері «Exclusive» журналының тұрақты директоры болып келе жатқан Карлығаш Еженова. Жоғарыда келтірілген дәйексөз оның Facebook-тегі жеке парақшасынан алынған . Ал «миға шабуыл» форматында өткен аталған әңгіме — Баку қаласындағы Топчубашов атындағы аналитикалық орталық директорының орынбасары Мурат Мурадов (Әзербайжан), Қауіпсіздік саясатын зерттеу орталығының сарапшысы Самвел Меликсетян (Армения), «Nightingale Intelligence» саяси форсайт агенттігінің тең құрылтайшысы Эльданиз Гусейнов және Қазақстанның Жаһандық және өңірлік басқару орталығының өкілі Эмин Джаббаров қатысқан пікірталас — біздің назарымызды бірден үш себепке байланысты аудартты:
Біріншіден, пікір білдірген сарапшылардың өзі шынымен де кәсіби әрі салмақты. Оларға сай келетін, деңгейі жоғары жүргізуші де бар. Олардың барлығы дерлік классикалық батыстық либералдық мектептің өкілдері деуге болады. Бұл мектептің тағы бір ерекшелігі — оның түлектері әлем түбегейлі өзгеріп кеткеніне қарамастан, өз ұстанымдары мен батысқа бағдарланған дүниетанымын берік сақтайды. Егер бұл шындыққа сәйкес келмесе, онда мәселе әлемнің өзінде шығар.
Екіншіден, «Exclusive» шақырған сарапшылар посткеңестік кеңістіктегі (Украинаны есептемегенде) екі мемлекетті таныстырады. Бұл елдердің өзара қарым-қатынасы оңай емес екеніне қарамастан, оларды Ресейге қатысты ортақ сақтық пен салқын көзқарас біріктіреді. Реніштері мен талаптары әртүрлі болғанымен, белгілі бір алшақтық пен жатсыну сезімі екеуіне де ортақ сипатқа айналған.
Қазақстан да дәл осындай ортаға қосылуға ұмтылады деу қиын. Алайда Карлығаш Еженова мен оның серіктестері мұндай бағытты қолдайтыны байқалады. Сондықтан «ортақ ұстаным Ресейдің қатысуынсыз-ақ жүзеге аса ала ма, яғни мақсатқа Ресейсіз жетудің нақты жолы бар ма?» деген сұрақ өздігінен туындайды.
Үшіншіден, біз оқырманға әңгімені өз көзімен көріп, баға беруді ұсынамыз. Айтар ойы орынды, дәлелдері салмақты сарапшылар «үлкен державалаарға» бірігіп қарсы тұрудың нақты жолын таба алды ма, әлде бәрі «миға шабуыл» деңгейінде қалып, «кіші державалар» сол күйі өсе алмай қалды ма — оны әркім өзі таразыласын. Әзірге бәрі алда сияқты.
