Әлеуметтанушы Айнұр Бақытжанованың айтуынша, Қазақстан 2026 жылы цифрлық кеңістікке тәжірибе деңгейінде емес, күнделікті өмірдің ажырамас бөлігі ретінде толық енді. DataReportal және Kepios деректеріне сәйкес, 2025 жылдың соңында елде 27,3 млн мобильді қосылым тіркелген, бұл халық санының 131 пайызына тең. Интернетті 19,5 млн адам немесе қазақстандықтардың 93,4 пайызы пайдаланады. Ал әлеуметтік желілердегі қолданушылар саны 16,9 млн-ға жетіп, халықтың 80 пайызынан асты. Бұл көрсеткіштер цифрлық технологияларға қолжетімділік мәселесінен әлдеқайда асып, цифрдың қоғам өмірінде жаппай әрі тұрақты орныққанын білдіреді. Алдағы 2–3 жылда цифрлық орта әлеуметтік стратификацияның негізгі алаңына айналады. Бұл жағдайда «интернетке қолы жеткендер» емес, оны табысқа, білімге және ықпал ету тетігіне айналдыра алатындар басымдыққа ие болады. Осыған байланысты мемлекет «қосылу саясаты» моделінен бас тартып, цифрлық инклюзия мен платформалардың жауапкершілігін күшейтуге бағытталған саясатқа көшуі қажет. Келесі ғылыми-зерттеу міндеті – цифрлық қатысуды тек бар-жоғына қарай емес, оның тереңдігіне қарай өлшеуді үйрену. Яғни пассивті тұтынудан бастап, өнімді әрі институционалдық маңызы бар пайдалануға дейінгі деңгейлерді қамтитын жаңа өлшемдер қажет.
Евразия24 пікірі:
Енді қазақстандықтар арасында цифрлық гигиена мәселесінің неге өзекті екені түсініктірек бола түседі. Виртуалды технологияларды пайдалану тәжірибесі жеткілікті деңгейде қалыптаспай жатып, цифрлық контенттің күрт көбеюі мен интернет жылдамдығының артуы ақпаратты сыни тұрғыда қабылдау қабілетін айтарлықтай басып озды. Интернет-алаяқтыққа ұшырағандардың көпшілігі әлі күнге дейін қарапайым әрі аңғал ұстанымдарға сүйенеді: «көркем безендірілген болса — рас», «белгісі бар екен — демек ресми», «шұғыл деп жазылса — кідірмей әрекет ету керек». Ақпаратты тексеруге бөлінетін уақыт азайып барады, ал пайдаланушыны асықтыратын «тиімді ұсыныстар» күн сайын көбейіп келеді. Қазақстан цифрлық нарыққа айналды, алайда бұл нарықта цифрлық гигиенаға жеткілікті деңгейде үйретілмеген пайдаланушылардың үлесі әлі де жоғары. Сол себепті әлеуметтанушы Айнұр Бақытжанова Қазақстан секілді цифрлық тығыздығы жоғары ел үшін келесі кезеңде басты назарды қосылымдар санын арттыруға емес, цифрлық институттардың сапасын жақсартуға аудару қажет екенін атап өтеді. Бұл платформаларды реттеу, дербес деректерді қорғау, цифрлық сауаттылықты дамыту, сондай-ақ цифрлық технологияларды тек тұтыну саласында ғана емес, мемлекеттік басқару мен экономикада кеңінен әрі тиімді қолдану арқылы жүзеге асуы тиіс.
