Бірінші кредиттік бюро талдамалық арнасының мәліметінше, 2025 жылы жалпы некелесу коэффициенті Тәуелсіздік жылдарындағы ең төменгі деңгейге жетіп, 5,62 көрсеткішін құрады. Бір жыл ішінде ол 0,51 тармаққа төмендеген. Қазіргі уақытта ҚР СЖжРА ҰСБ сайтында 2025 жылға қатысты тек алдын ала деректер жарияланған.
Алайда тәжірибе көрсеткендей, алдын ала және нақтыланған мәліметтер арасындағы айырмашылық әдетте мардымсыз болады. 1991 жылдан бері көрсеткіш үш кезеңдік үрдісті бастан өткерді: бастапқы төмендеу, өсу, одан соң қайтадан құлдырау. Әрбір төмендеу кезеңінің алдында көрсеткіш ең жоғары шегіне жеткен. Алғашқы шарықтау 1991 жылға (10,1), екіншісі 2013 жылға (9,89) тиесілі. Осылайша, соңғы 12 жылға созылған жағымсыз үрдіс барысында коэффициент жиынтық түрде 4,27 тармаққа азайды. Қазіргі деңгейі 1999 жылы тіркелген алдыңғы ең төменгі мәнге (5,8) жақындап отыр. Жалпы некелесу коэффициенті — тіркелген некелер санының халықтың орташа жылдық санына қатынасы. Демек, оның динамикасы есептеуге енгізілетін екі көрсеткіштің өзгеруіне байланысты қалыптасады. 2014 жылдан бастап некелер саны тұрақты төмендеу үрдісін көрсетсе, халық саны керісінше өсуді жалғастыруда. 2025 жылы барлығы 114,5 мың неке тіркелген, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 7%-ға аз. Аталған көрсеткіш соңғы 22 жылдағы ең төменгі деңгей болып отыр.
Еуразия24 пікірі:
Біз бұл сандардың астарында таза статистикалық деректерден көрі, адами және экономикалық факторлар басым деп есептейміз. 2025 жылдың наурыз айында БАҚ Қазақстандық қоғамдық даму институтының (ҚҚДИ) 2024 жылға арналған «Қазақстандық отбасылар» атты баяндамасына сілтеме жасай отырып, неке санының азаюына әсер ететін үш негізгі себепті атап көрсеткен болатын. Біріншіден, неке қию жасына 90-шы жылдардағы демографиялық дағдарыс кезеңінде дүниеге келген азаматтар толды. Екіншіден, азаматтық некеде тұру (ресми тіркеусіз бірге тұру) үрдісі белең алуда. Үшіншіден, алғашқы некеге тұру жасының ұлғаюы байқалады. Бұған қоса, 2014 жылдан бергі негізгі оқиғаларды еске түсірейік: 2014–2016 жылдар — девальвация және мұнай бағасының құлдырауы; 2016–2019 жылдар — табыстың тұралауы және несиелік жүктеменің артуы; 2020 жыл — пандемия; 2022 жыл — Қаңтар оқиғасы және жалғасып жатқан геосаяси тұрақсыздық; 2022–2025 жылдар — инфляциялық ауытқулар, жылжымайтын мүліктің қымбаттауы және борыштық жүктеменің өсуі. Баспана бағасы жоғары, ал нақты табыс өспейтін немесе тіпті төмендеп жатқан жағдайда, сондай-ақ әр отбасында бірнеше несие болса, қарым-қатынасты заңдастыру туралы шешім саналы түрде кейінге қалдырылуы әбден мүмкін.
