Таяу Шығыстағы жағдайдың қайта шиеленісуіне Йемендегі қақтығыс тараптары арасындағы әскери іс-қимылдардың күшеюі себеп болып отыр. Әсіресе Сауд Арабиясының отын инфрақұрылымына жасалған соққылардың салдары ауыр. Алайда тақ мұрагері Мұхаммед бен Салман АҚШ президенті Дональд Трамптан әскери қолдау сұрағанда, Вашингтон бұл өтінішті қабылдамады.
Иранмен қақтығыста жеңіліске ұшыраған АҚШ пен Израиль енді Таяу Шығыстағы ірі ойыншыларды бір-біріне қарсы қойып, өңірлік қақтығыс туғызуға тырысып отыр. Бір жағында – Иран, екінші жағында – Парсы шығанағындағы араб монархиялары. Бұған қоса, жақында жасалған әскери келісімге байланысты Түркия мен Пәкістан да соғысқа араласады деген үміт бар.
Сондықтан дәл қазір тағы бір әскери науқанға тікелей араласу Вашингтон мен Тель-Авивтің Таяу Шығыстағы кең ауқымды стратегиясына сай келмейді. Керісінше, алдымен өңірдегі қарсылас тараптарды бір-бірімен қақтығыстырып, олардың созылмалы текетіреске кіріп кетуін күткен тиімді. Содан кейін аймақ елдеріне қару сатып, пайда табуға болады.
Ал Сауд Арабиясы Йемен хуситтерімен қайта өршіген соғысқа АҚШ-ты тікелей араластыруға тырысып отыр. Бұған ел аумағында америкалық әскери базаларды орналастыруға рұқсат бергені үшін АҚШ тарапынан әскери қорғау көрсетуді көздейтін келісімдер негіз болып отыр. 10 қыркүйектен бері Сауд Арабиясының тақ мұрагері Мұхаммед бен Салман АҚШ президенті Дональд Трамппен екі рет телефон арқылы сөйлесіп, хуситтерге қарсы әскери көмек сұраған.
Вашингтон хуситтерге тікелей соққы беруге келіспеді. Оның орнына барлау деректерімен алмасуды кеңейтіп, әскери нысандарды анықтауға көмектесуді ұсынды. АҚШ әкімшілігі өз ұстанымын дипломатиялық тұрғыда былай жеткізді: «АҚШ өзінің негізгі мүдделерін, соның ішінде Қызыл теңізде кеме қатынасының еркіндігін қорғауды көздейді. Сонымен бірге өңірлік қақтығыстарды реттеуде басты рөлді аймақтағы серіктестеріне қалдырады».
Демек, бұл жерде Трамп командасы Украина төңірегіндегі қақтығыста қолданған тәсілдің қайталанып отырғанын көреміз. Алдымен АҚШ күш қолдануға негізделген дағдарыстың басталуына түрткі болып, қақтығыстың өршуіне жағдай жасайды. Ал жағдай ушыға түскен кезде одан біртіндеп шеттеп, соғыстың негізгі шығынын өңірдегі өзіне тәуелді елдердің мойнына артуға тырысады. Украинадағы қақтығыста бұл міндет Еуроодаққа жүктелсе, Таяу Шығыста Парсы шығанағындағы монархияларға тиіп отыр.
АҚШ-тың әлемдік экономика үшін аса маңызды отын тасымалы бағыттарын, әсіресе Парсы шығанағынан шығатын ағындарды бақылауға алуға деген стратегиялық ұмтылысын да естен шығармау керек. Энергия тасымалындағы іркілістер Конгресс сайлауы қарсаңында АҚШ әкімшілігіне де қиындық туғызады. Алайда оның салдары Американың негізгі экономикалық бәсекелестері – Қытай, Еуроодақ пен Жапонияға бұдан да ауыр тиеді. Сондықтан АҚШ-тың өңірде туғызған қазіргі жағдайының түпкі мақсаты Иранның «мифтік» ядролық әлеуетін тежеуден әлдеқайда ауқымды деген тұжырым жасалады.
АҚШ-тың әскери ресурстарының шектеулі екенін де ескеру қажет. Қазіргі уақытта Вашингтонның Таяу Шығыста жаңа операцияға жұмылдыра алатын қосымша әскери күші аз. Сондықтан хуситтерге қарсы дербес әскери науқан бастау іс жүзінде тағы бір соғыс бағытын ашуды білдіреді. Мұндай операцияға қосымша әскери кемелер, авиация, барлау құралдары мен оқ-дәрі қажет болады.
АҚШ бұған дейін де хуситтерді ауқымды әуе соққылары арқылы әлсіретуге әрекеттенді. 2025 жылы америкалық күштер Йеменде ірі әуе операциясын жүргізді, алайда хуситтер қозғалысын талқандай алмады. Сондықтан жаңа әуе операциясы да мәселені толық шешеді деуге негіз жоқ. Йемен аумағын бақылауға алу үшін жағалау аймақтарында әлдеқайда ауқымды құрлық операциясын жүргізу қажет болар еді. Қазір АҚШ-тың оған жеткілікті әскери ресурсы жоқ.
Сонымен қатар Трамптың хуситтерге соққы беруден бас тартуын әзірге түпкілікті шешім деп қарауға болмайды. АҚШ өкілдері Қызыл теңіздегі кеме қатынасына төнетін қауіп күшейсе, Вашингтонның ұстанымы өзгеруі мүмкін екенін мәлімдеп отыр. Мұндай өзгерістің басты белгісі – басқа аймақтардағы америкалық күштердің бір бөлігін Қызыл теңіз маңына ауыстыру болмақ. Әзірге АҚШ тарапынан мұндай қадам байқалған жоқ.
