Қазақтар неге өз тарихын білмейді? Кеңестік кезеңдегі тарихтың исламға көзқарасқа әсері қандай болды? Бүгінде ата-баба тарихына деген қызығушылық қайта оянып жатыр деп айтуға бола ма?
Осы және өзге де мәселелер жайында тарихшы Нұрлан Қабдылхақ Ulysmedia.kz порталының бас редакторы Самал Ибраеваға берген сұхбатында кеңінен баяндап берді. Ол әлем елдерінде биліктің тарихты қалай пайдаланатынын, қазақтың түпболмысы қандай болған, қай тілде жазған, «шала қазақ» ұғымының мәні неде және өткенді тану келешекке қалай жол ашатынын түсіндірді.
Евразия24 пікірі:
Бұл сұхбат тарихи тұрғыдан аса жаңа мәліметтер ұсынбағанымен, заманауи кезең үшін маңызды әрі мазмұны жағынан мәнді әңгіме болды. Шын мәнінде, бұл – қазіргі қоғамда жиі кездесетін жеке және ұлттық болмысты тануға ұмтылудың бір көрінісі. Дәл осындай ізденістерді біз бұған дейін мына материалдан да байқаған едік.
Бүгінгі таңда бұл – қазақ халқының, қазақстандықтардың және тұтастай Қазақстанның келешегі үшін айрықша маңызға ие, тағдыр шешті тақырып екені сөзсіз. Жапония мен АҚШ-та өмір сүріп, білім алған, Солтүстік Каролина университетінің тарих факультетін тәмамдаған Нұрлан Қабдылхақ қазіргі таңда сол елде тұрақтап қалуға ниетті. PhD дәрежесінің иегері, кеңестік, қазақ және америкалық тарихи мектептердің тоғысында қалыптасқан кәсіби тарихшы ретінде ол өз ойын нақ әрі байыппен жеткізді.
Тарихтың өзі – саяси және идеологиялық тұрғыдан ықпалға бейім ғылым екенін мойындай отырып, Нұрлан Қабдылхақ қандай да бір бағытты қолдаудан бойын аулақ ұстап, бейтарап ұстанымда қалды. Сұхбат барысында жүргізуші тарапынан кеңестік кезеңді қазақ тарихынан бөліп көрсету ниеті байқалғанымен, ол мұндай көзқараспен келіспейтінін білдірді.
Алайда, бұл бағыттағы қадам айқын емес – Самал Ибраеваның өзі де одан қалай арыларын түсінбей отыр. Расында, екі бірдей сауатты, тіл меңгерген қазақ интеллектуалы әңгіме барысында қазақ тілін білетінін көрсетсе де, әңгіме өздеріне ана тіліне айналған орыс тілінде өрбиді… Сұхбатта тарих тек өткенді баяндау ғана емес, болашаққа бағыт-бағдар беретін сала екені туралы тұжырым да айтылды – бұл, сөзсіз, өте орынды пікір. Өкінішке қарай, тақырып ары қарай ашылмай қалды. Ал «Ресейден алыстап кете алмаймыз» деген пікір сұхбатта әлемдегі ең ұзын құрлықтық шекараға қатысты айтылған. Дегенмен, Қазақстанның өз ішінде қазақ тілі мен орыс тілінің шекарасы қайда өтеді деген күрделі сауал – әлі де ғалымдар мен журналистердің терең зерделеуін қажет ететін мәселе.
