Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты Никита Шаталов президенттің бір палаталы парламент құру жөніндегі идеясын талдады: «Бұған дейінгі реформа нәтижесінде сайланған қазіргі шақырылым депутаттарға да, жалпы парламентке де жаңа деңгейдегі дербестік берді. Мәжіліс пен Сенат өзара сабақтастықты сақтай отырып, қоғамның әртүрлі топтарының мүддесін білдіруі және үкіметке қарсы тепе-теңдік рөлін атқаруы тиіс еді. Бұл жүйенің жұмыс істейтініне көз жеткізгеннен кейін президент реформаны жалғастыруға қадам жасады: біріккен парламенттің өкілеттігі арта түсері анық, ал соңғы жылдары атқарушы билікпен өзара іс-қимылда байқалған олқылықтар жойылады. Реформаның негізгі бағыттары мен мерзімдері алдын ала жарияланғандықтан, бұл қоғам үшін тосын жағдай болмайды. Дегенмен талқылауға да кеңістік бар: оның қорытындысында парламенттің өкілеттіктері нақтыланып, республикалық және жергілікті бюджеттерге қатысты рәсімдер, заң шығару бастамаларын қаржыландыру тәртібі, лауазымдарға үміткерлерді ұсыну жүйесі, сондай-ақ саяси партиялардың өту межесі сияқты мәселелер реттелмек. Мұның барлығы Қасым-Жомарт Тоқаевтың саяси жетекші ретіндегі ерекшелігін көрсетеді. Президент билік пен сайлаушылардың күтулерін жүйелі түрде басқарып, сайлау циклдерін азаматтардың мемлекетке сенімін арттыруға және елде болып жатқан ауқымды өзгерістерге өздерін тікелей қатысы бардай сезінуіне негізделе жүргізіп отыр.
Евразия24 пікірі:
Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауында айтылған ең күтпеген жаңалық – парламенттің жоғарғы палатасын тарату жөніндегі бастама. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, Сенат төрағасы президенттің өкілеттігі тоқтатылған жағдайда мемлекет басшысының міндетін уақытша атқарады. Сондықтан бұл бастама саяси жүйедегі ірі өзгерістердің белгісі саналады. 2027 жылы осы реформаға қатысты референдум өткізу туралы шешім және президенттің жалпы риторикасы – алдағы президенттік сайлауға дейін ішкі саяси жүйені мүмкіндігінше тиімді түрде қайта құру ниетін айқын көрсетіп отыр. Тіпті жаңа парламент сайлауы да қазіргі президенттің кезінде өтуі әбден ықтимал. Бір жағынан, Сенат заңнамалық бастамалардың өзіндік «сүзгісі» болып саналады және Мәжіліс қабылдаған заңдарды жиі кері қайтарады. Ал екінші жағынан, Сенатты тарату Мәжілістің рөлін күшейтіп, жалпы парламентаризм институтын нығайтады. Тоқаевтың саяси реформаларының түпкі мақсаты да осы.
