«Еуразия-24» бекерден-бекер «граната ұстаған Гүлнара» тақырыбы туралы жазбайды.
Батыр-журналист ешқашан қалт айтқан емес. Ол «Мені бұрышқа тақап қойды, енді мен гранатаммен тұрмын, келіңдер, бірге жарыламыз» – деген еді, ақыры солай болды.
Бұл «жарылыстан» кейін Гүлнар Бажкеноваға ешқандай зиян келген жоқ – ол аман қалды, тіпті зардап шеккен жоқ. Тек Астанадан Алматыға, одан Нью-Йорк-тен Вашингтонға қоныс аударды. Бұл жолы ол мәңгілікке кетті ме, жоқ па – белгісіз. Сол сияқты, оның «жарылыстары» аяқталды ма, жоқ па, ол жағыда белгісіз. Дегенмен жаңа ақпараттық серпілістің өзі бұрын толық айтылмаған бірқатар маңызды жайтты айқындауға жеткілікті болды.
«Орда» медиа жобасының жетекшісі бұдан алдын өзінің сұхбатында белгісіз бір «құрбы», «банк» пен «банкир» туралы, сондай-ақ «Сана» деп аталатын орталық жөнінде айтқан болатын. Оның айтуынша, бұл орталықтың айналасына өзін тәуелсіз деп көрсететін бірқатар БАҚ және блогерлер топтасқан, ал оның қызметі сол аталған «банкке» байланысты және белгілі бір деңгейде Президенттің телерадиокешені мен ішкі саясатқа жауапты мемлекеттік құрылымдарға қатысы бар деген пікір бар.
Жуырда Гүлнар Бажкенова уәде еткен «гранаталарын» іске қоспай жатып, ақпараттық кеңістікке жаңа мәлімдеме жасады. Оның айтуынша, Қытайда өткен ШЫҰ саммитінен кейін Қазақстанға оралған соң сол тұстағы вице-премьер – Сыртқы істер министрі Мұрат Нұртілеу, кәсіпкер Гаджи Гаджиев және Ұлттық қауіпсіздік комитетінің тағы бірнеше қызметкері ұсталған. Бұл Қорғас кеденіндегі заңсыз әрекеттер мен Айдос Садыковтың өліміне қатысты тергеумен байланыстырылған.
Соңында, біздің түсінуімізше, Гүлнар Бажкенова уәде еткен «гранаталарын» ақыры іске қосты. Бұған дейін тығырыққа тірелсе де, оларды өзіне және маңайындағы қарсыластарына бағыттаудан тартынған еді. Журналист-батырдың сөзіне сенсек, бұрын аты аталмаған «банкир» – Вячеслав Ким болып шықты. Ол – кәсіпкер, қоғам қайраткері, Kaspi.kz компаниясының ортақ негізін қалаушы, акционері және директорлар кеңесінің төрағасы, сондай-ақ Қазақстанның Ұлттық таэквондо федерациясының президенті. Википедия мәліметіне сүйенсек, ол еліміздегі ең ықпалды әрі ауқатты үш бизнесменнің қатарында.
Сонымен қатар, бұған дейін аты аталмаған Вячеслав Кимнің сенімді серігі әрі кеңесшісі Дархан Калетаев екені белгілі болды. Қазір ол Қазақстанның Украинадағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін атқарады, ал бұған дейін Қоғамдық даму министрі болған (дереккөз ретінде жиі келтірілетін Википедия мәліметі). Жоғары лауазымды дипломат пен ықпалды қаржы саласының өкілінің серіктестігі — тарихтағы әйгілі саяси одақтардан кем түспейтіндей ықпалды байланыс болып отыр.
Тағы бір маңызды жайт – Вячеслав Кимнің достарының қатарында дәл сол Мұрат Нұртілеу де бар болып шықты. Гүлнар Бажкенованың айтуынша, «соңғы жылдары ол Украинаға қарсы соғыстан пайда тауып, Қытайдан Украинаға қарсы тарапқа қосарлы мақсаттағы тауарлар жеткізу арқылы миллиардтаған табысқа қол жеткізген. Сол тауарлар Ресейде қару жасауға пайдаланылып, украин сарбаздары мен бейбіт тұрғындарын, әйелдер мен балаларды қырып жатыр». Журналист әрі «ақпараттық гранатасын» тастаған Гүлнар Бажкенованың сөзіне қарағанда, «менің медиа жобамды тартып алуға бұйрық берген де – сол, яғни қазіргі Сыртқы істер министрі. Ол Вячеслав Киммен бірігіп, қаржы-саяси одақ құрған. Биыл жазда екеуі отбасымен бірге Грецияда демалған. Бұл одақта басты рөлді Нұртілеу атқарды, Қазақстанда саясаткерлер әрдайым жоғары тұрады. Қазір жағдай қалай өзгергенін білмеймін».
Тағы бір ақпараттық «соққы» жарияланды: «Тарихта Нуртлеу жақсы не жаман министр ретінде емес, Хоргос бекетіне жауапты ықпалды тұлға ретінде қалады. Оның кезеңінде шекарадағы контрабанда көлемі рекордтық 14 млрд АҚШ долларына жетті. Айрықша «жетістік»».
Сонымен, батыр-журналистің өзі де айрықша нәтиже көрсетті: ол қоғам мен мемлекет үшін аса маңызды, әдетте жария етуге арналмаған ақпаратты ашық кеңістікке шығарды.
Ол аз болғандай, соңғы уақыттағы және соңғы бірнеше жылдағы ең даулы әрі күрделі оқиғаларға тікелей қатысы бар бірқатар жоғары лауазымды мемлекеттік, медиа және бизнес өкілдерін бір тізбекке біріктіріп көрсетті.
Мәселен, мысал ретінде Гаджи Гаджиевті айтуға болады: ол жұбайы арқылы президенттің телерадио кешенімен де байланысты боп шықты.
Тағы да қайталап айтайық: Гүлнара-батырдың жариялаған деректері шындық па, әлде қиял ма — бізге беймәлім. Дегенмен, ашық жарияланған мұндай мәліметтердің қылмыстық сипатқа ие екені анық. Мұндай жағдай жеке арызға ғана сүйенбей-ақ, заңнамаға сәйкес мемлекеттік органдардың өз бастамасымен қозғалуға және жария түрде қаралуы тиіс. Яғни, кімге қатысты жалған айып тағылды деп көрсетілсе де, олардың келісіміне қарамастан, мұндай фактілер бойынша қылмыстық іс қозғалып, сотқа жеткізілуі тиіс. Сондықтан, егер біздің Мемлекетіміз құқықтық қағидаттарға адал болса, әрі бұл іс нақты құқықтық жүйеге сай қаралатын болса, бұл оқиғаның жалғасы болуы тиіс. Біз соны ары қарай бақылаймыз.
Дегенмен мәселе тек Гүлнара Бажкенова туралы емес, оның басқа да «ақпарат майданындағы серіктестері» бар. Солардың бірі — Маржан Ельшибаева, Kaspi.kz компаниясының корпоративтік коммуникациялар жөніндегі жетекшісі (Head of Corporate Communications). Ол да бұл оқиғалар желісіне елеулі түрде байланысты болып отыр.
«Айран-медиа» жобасының басты ерекшелігі – оның банктік және журналистік бөлігі арасында ешқандай қайшылық жоқ. Керісінше, толық үйлесім байқалады. Осыдан мынадай қорытынды жасауға болады: «Орда-медиа» төңірегіндегі даудың себебі Ресейге қатысты сын немесе проукраиндық ұстанымда ғана емес сияқты. Өйткені дәл осындай позицияны ұстанатын «Айран-медиа» ешқандай қиындықсыз жұмыс істеп отыр.
Осыдан тағы бір тұжырым жасауға болады: Гүлнар Бажкенованың қазақстандық журналистикадағы айрықша рөлі оның шын мәнінде ерекше ұстанымынан көрінеді. Белгілі бір «журналистік позиция» үшін қомақты, өте үлкен қаражат алып жүріп, ол өзін шынайы тәуелсіз пікір айтуға құқылы деп сенгендей.
Дегенмен, біздің елде ақпараттық кеңістіктегі күрестерде батылдық танытып жүрген басқа да тәжірибелі журналист әйелдер бар. Әділдік үшін атап өту қажет: солардың қатарында Гүлжан Ерғалиеваның «Елмедиа» жобасы да тұр. Тәжірибесі, принципшілдігі және қоғамдық белсенділігі тұрғысынан біз (ред. Евразия24) оны барлығынан биік қояр едік – бұл біздің субъективті пікіріміз.
Екі жобаны тоғыстыратын жалғыз ортақ ұстаным – Ресей мен оның президентіне деген сыни әрі қатаң пікір. Алайда ұқсастықтың ауқымы бұнымен ғана шектеледі. «Елмедиа» біздің түсінігімізше, басқа ақпараттық арналарына сүйенеді, соның ішінде Батысқа бағытталған көзқарасқа да ие (бұл да – біздің редакциялық бағалауымыз). «Ордамен» байланысты оқиғаларды «Елмедиа» да, әрине, мұқият қадағалап отыр, бірақ, бұл процесті ішінен емес, сырт көзбен бақылауда.
Ал бұл оқиға әлі де жалғасып, жаңа мәліметтермен толықпақ, демек, талқылайтын тақырыптар да азаймайды.
