Материалы
Балалар қылмысы неге азаймай тұр?
Жуырда бір топ Мәжіліс депутаты Премьер-Министр Олжас Бектеновке балалар арасындағы құқықбұзушылық пен олардың қорғансыздығы мәселелерінің алдын алу бойынша шұғыл шаралар қабылдауды сұрап, ресми өтініш жолдады. Бір қарағанда бұл екі түрлі әлеуметтік мәселе болып көрінгенімен, бір-бірімен тығыз байланысты. Депутаттар талап етіп отырған бірқатар шешімдер бұған дейін қабылданғанымен, іс жүзінде іске аспай отыр. Осы жағдайдың себептерін біз зерделеп көрдік.
Балалар мен жасөспірімдер арасындағы қылмыс пен ауыр құқықбұзушылық толастамай отыр. Жаңа оқу жылы басталғалы бері Жамбыл облысының өзінде үш бірдей қайғылы оқиға тіркеліп, нәтижесінде үш жасөспірім қаза тапты.
Үкімет бөліп төлеуді несие деп тануға жақын
Кредиттік портфельдің, әсіресе кепілсіз тұтынушылық қарыздар көлемінің артуы Үкіметті алаңдатуда. Жоғары базалық мөлшерлеме жағдайында банктер бизнесті белсенді қаржыландырып отырған жоқ, есесіне тұтынушылық несие өсуде. Солардың бірі – азаматтарға арналған тауар сатып алуға берілетін пайызсыз бөлшек төлемдер. 2025 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша, жалпы 37,1 трлн теңгелік кредиттік портфельдің ішінде тұтынушылық қарыздар көлемі 15,7 трлн теңгеге жеткен. Бұл — портфельдің шамамен жартысына жуығы. Аталған 15,7 трлн теңгенің ішінде таза ақшалай несиелермен қатар, бөлшек төлемдер де бар. Үкімет олардың шын мәнінде пайызсыз еместігін ашық айтып отыр және жыл соңына дейін «ойын ережелерін» өзгертуге ниетті.
Жұмыс орнын АИ тартып алады: қауіп қайдан, қорған кімнен?
Президенттің тапсырмасына сәйкес, Қазақстанда жаппай цифрландыру үдерісіне ұлттық деңгейде бастау берілді. Барлық министрліктер мен ведомстволар өздерінің технологиялық даму деңгейі мен оны арттыру болашағы жөнінде есеп беріп жатыр. Алайда жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің құрылуымен қатар, елге бұл үдеріске қажетті қаржы мен мамандар қажет. Жуырда Мәжіліс отырысында Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Олжас Анафин Қазақстанда жасанды интеллектіні кең ауқымда енгізу үшін кадр тапшылығы бар екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, ол бірқатар алаңдаушылық тудыратын қызықты мәлімдемелер жасады.
Құрсақтағы миллион
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Әлеуметтік кодекске енгізілетін өзгерістер жобасында мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының (МӘСҚ) қаражатынан төленетін «декреттік» төлемдер мен 1,5 жасқа дейінгі бала күтімі бойынша жәрдемақыларды есептеу тәсілін қайта қарауды ұсынып отыр. Мұндай түзету ұсынуға себеп – кейбір азаматтардың әлеуметтік төлемдерді ең жоғары мөлшерде алу үшін күмәнді тәсілдерді қолдануы. Атап айтқанда, олар бірнеше жұмыс берушімен бір мезетте тек қағаз жүзінде еңбек шартын жасасып, заңдағы олқылықтарды пайдаланып жүр.
100 мың қазақстандық зейнетақысынан айырылмақ
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі 2025 жылдың соңына дейін тұрақты тіркеуі жоқ 100 мыңнан астам азаматты зейнетақыдан айыруды жоспарлап отыр. Бұдан бөлек, ведомство арнайы мекемелерде — интернат пен басқа да әлеуметтік қызмет көрсету ұйымдарында — толық мемлекеттік қамқорлықта өмір сүріп жатқан адамдарға да зейнетақы мен жәрдемақы төлемдерін тоқтатпақ. Оларға тек «жеке қажеттілікке» деп 30% бөлігі ғана қалдырылады. Бұл бастама қоғамға әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру үшін қажет шара ретінде ұсынылуда. Ең басты сұрақ — бұл әділеттілік кім үшін?