Александра АЛЁХОВА
Материалы
ҮЕҰ-ға бөлінетін мемлекеттік қаржы: тиімділік мәселесі
Қазақстан әлеуметтік даму институты үкіметтік емес ұйымдардың әлеуметтік жобаларының нәтижелілігіне арналған әлеуетті зерттеу жүргізді. Тек қана мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырылатын бұл жобалар бюджет тәртібі мен қаржылық тәртіпке сәйкес жоғары нәтижелілік көрсетуі тиіс. Дегенмен аймақтардағы үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері арасында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, мемлекеттік тапсырыс пен гранттар аясында жұмыс істеуде әлі де көптеген «күлдіретін» – яғни заңсыз немесе есебі дұрыс жүргізілмейтін — күмәнді схемалар кездеседі.
Киберқауіпсіздік саласындағы олқылықтар: жауапкершілік кімге жүктеледі?
6 қаңтар күні Үкімет отырысында Премьер-министрдің орынбасары – жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев «мемлекеттік органдар мен ұйымдар ақпараттық қауіпсіздікке қатысты заңда белгіленген талаптарды жиі бұзады» деп мәлімдеді. Бұған дейін ол мемлекеттік ақпараттық жүйелерде деректердің таралуы тіркелмегенін, ал жеке деректердің жаппай таралуы жекеменшік ақпараттық жүйелердің қызметіне байланысты екенін атап өткен еді. Алайда бар болғаны екі апта бұрын, Мәжіліс депутаттарының сауалына жауап бере отырып, Жаслан Мәдиев мемлекет цифрлық ресурстарды заңнамалық және техникалық тұрғыда бақылауда ұстап отырғанын айтқан болатын.
Президенттің жаңа жылдық сұхбаты
2024 жылдан бері дәстүрге айналған формат аясында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қаржы жылының басында берген үшінші ауқымды сұхбатын жариялады. Аталған материал Turkistan газетінде жарық көрді. Сұхбатта Мемлекет басшысына тән сарказм, сыншыл көзқарас және байқағыштық анық сезіледі. Айтылған ойлар елдегі және халықаралық үдерістерді терең білетін, жағдайды кең ауқымда бағалай алатын тұлғаның пайымын аңғартады. Президент 31 сұраққа жауап берген. Әңгіме елдің ішкі экономикалық саясаты мен сыртқы бағытынан бастап, жеке өміріне қатысты тақырыптарға дейін қамтылған.
ЭЫДҰ бағалауы: Қазақстанда мемлекеттік ықпал бәсекелестікті тежеп отыр
26 желтоқсанда Ақордада Қасым-Жомарт Тоқаев пен Олжас Бектенов кездесті. Премьер-министр Мемлекет басшысына экономикалық өсу көрсеткіштері туралы баяндады: ЖІӨ өсімінің 70-тен астам пайызы өнеркәсіп, сауда және көлік салалары есебінен қамтамасыз етілген, негізгі капиталға салынған инвестициялар 18,5 трлн теңгені құрайды, ал жеке инвестициялар ағыны 9,8 пайызға артты. Сонымен қатар Halyk Finance аналитикалық орталығы Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының Қазақстандағы бәсекелестік туралы соңғы шолуын талдады.
Теория мен тәжірибе: қайта өңдеу кәсіпорындары мемлекеттік қолдаудан тыс қалды ма?
Сенат депутаттары ірі ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеушілерді қорғап шықты. Олар қосылған құн өндірушілері ашығын айтқанда қаржысыз отырғанын мәлімдеді. Ал ауыл шаруашылығына арналған жеңілдетілген қаржыландыру бағдарламалары миллиардтаған теңгемен тек дала жұмыстарына және біршама деңгейде мал шаруашылығына бағытталып отыр. Яғни мемлекеттік қолдау тек шикізаттық мәселелерді: себу, жинау, сатып алу және сату сынды кезеңдерді ғана қамтып отыр.
Еще от автора
Игерілмеген миллиардтар тарихы: ЖАП кеңестері нәтиже бермей тұр
Жақында өткен Парламенттің жалпы отырысында Жоғары аудиторлық палатаның (ЖАП) төрағасы Әлихан Смайылов Үкіметтің 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есебіне қатысты жаңа қорытындыны таныстырды. 2026 жылдың маусым айындағы басты экономикалық жаңалыққа айналған бұл құжат (әлі толық жарияланбаған) мемлекеттік аппарат жұмысындағы жүйелі проблемаларды айқындап берді. Жаңа Бюджет кодексінің қабылдануы мен министрлердің дербестігін кеңейтуге бағытталған шараларға қарамастан, тиімсіз жұмсалған қаражат көлемі 1,7 есе өсіп, негізгі ұлттық индикаторлар орындалмай қалған. Жоғары аудиторлық палатаның соңғы үш жылдағы (2023 жылдан 2025 жылға дейінгі кезең) қорытындыларына жасалған салыстырмалы-ретроспективті талдау айтарлықтай үрдісті көрсетіп отыр.
Еңбек қатынастарының дамуы ма, әлде қызметкерлер құқығының қорғалмауы ма?
Казақстанда Еңбек кодексіне жалдамалы қызметкерлердің құқықтарын қорғауға және көлеңкелі еңбек қатынастарын жоюға бағытталған түзетулер күшіне енді. Негізгі өзгерістерге тоқталсақ: 2026 жылғы 8 маусымнан бастап еңбек қатынастарын азаматтық-құқықтық сипаттағы (АҚС) шарттармен алмастыруға тыйым салынады, үстеме жұмыс пен түнгі уақыттағы жұмысқа ақы төлемегені үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілді, сондай-ақ жалғызбасты әкелер мен аналардың құқықтары теңестірілді. Дегенмен, жаңа нормалар қолданысқа еніп үлгермей жатып, олардың негізгі бастамашысы – Мәжіліс депутаты Мұрат Әбенов заңнамаға бұдан да түбегейлі келесі реформаның қажеттілігі туралы мәлімдеді.
Қатал дәрі-дәрмек нарығы: еркіндіктен шипа жоқ, қысымнан пайда жоқ
Таяуда Ресейдің Қазақстандағы Сауда өкілдігі бағаны мемлекеттік реттеуге жататын дәрілік заттардың тізбесінен бөлшек саудадағы құны 1 АЕК-тен (4 325 теңге) аспайтын препараттар алынып тасталатыны туралы ақпарат жариялады. Осы реформаның нәтижесінде мемлекеттік бақылауда рецепт бойынша босатылатын дәрі-дәрмектің 3 039 атауы ғана қалмақ. Ал жаһандық фармацевтика нарығында дәрі-дәрмектің баға тұрғысынан қолжетімділігі мен бизнес заңдылықтарының арасында жүйелі қайшылық туындап отыр. Осындай тығырыққа тірелген елдердің айқын мысалы ретінде дамыған Жапонияны атауға болады. Бұл елде дәрілік заттардың бағасын жыл сайын мәжбүрлі түрде төмендетудің қатаң жүйесі қауіпті салдарға алып келді. Мәселен, Жапонияда 2025 жылы препараттар орта есеппен 4,67%-ға арзандаса, 2026 жылы баға тағы 4%-ға төмендейді деп күтілуде.
Мемлекеттік тапсырыс аясындағы жасанды жаңбыр: жобаның экономикалық тиімділігі қандай?
Түркістан облысында жауын-шашын көлемін жасанды түрде арттыруға бағытталған ауқымды мемлекеттік жобаның алғашқы тәжірибелік сынақтары күтпеген нәтижеге алып келді. Ресми органдар БАӘ мамандарымен бірлесіп ауа райын түрлендірудің озық технологиялары енгізіліп жатқанын хабарлап жатқан кезде, жергілікті бақша өнімдерін өсірушілер шығын көлемін есептеуде. Жетісай ауданының алқаптарында диқандар жинауға дайындап қойған қауын өнімі шіріп жатыр. Күн көрісі ауыл шаруашылығына тікелей байланысты аймақ үшін бұл технологиялық жетістік әлеуметтік және қаржылық дағдарысқа ұласты. Алайда тараптардың бұған қатысты пікірі екіге жарылып отыр. Диқандардың пікірінше, қолдан ұйымдастырылған ұзаққа созылған нөсер жауын егіс алқаптарын көлге айналдырған.




