Александра АЛЁХОВА
Материалы
Туризм мен жол инфрақұрылымындағы дағдарыс: Президент араласқаннан кейінгі жағдай
«Республикалық маңызы бар 10 мың шақырымнан астам жол жөнделіп, қайта құрылып қолданысқа енгізілді. 2020–2022 жылдары жеке инвесторлардың есебінен 196 жаңа жол бойындағы сервис нысаны салынды және шамамен200 нысан стандартқа сай етіп жаңартылды. Сонымен қатар автожолдарды жөндеу мен реконструкциялау аясында 59 санитарлық-гигиеналық торапорнатылды. Нәтижесінде ұлттық стандарт талаптарына сай нысандардың үлесі 52%-дан 74%-ға дейін артты», – делінген құжатта. 2030 жылға дейінгі көлік-логистикалық әлеуетті дамыту тұжырымдамасы туралы есепте 2023–2024 жылдары 75 заманауи нысан және 71 санитарлықторап іске қосылып, тағы 100-ден астам нысан нормативтік жағдайға келтірілгені айтылды.
Жұмыс бар, жалақы жоқ: Қазақстандағы еңбек нарығының қарама-қайшылықтары
Енді бес жыл бұрынғы кезеңге шолу жасайық. 2020 жылы COVID-19 пандемиясының белең алған кезеңде, 2 сәуірде өткен Үкімет отырысында сол кездегі Премьер-Министрдің бірінші орынбасары – Қаржы министрі Әлихан Смайылов «Жұмыспен қамтудың жол картасын» жүзеге асыруға инфрақұрылымдық жобалар арқылы 1 трлн теңге бөлінетінін және бұл 250 мың жұмыс орнын ашуға мүмкіндік беретінін мәлімдеген болатын. Аталған кезеңде Ұлттық статистика бюросы (ҰСБ) жариялаған ресми дерекке сәйкес, елдегі жұмыссыздық деңгейі 4,9%-ды құрады. Жұмыс істейтіндердің саны – 6,7 млн адам, ал өзін-өзі жұмыспен қамтығандар – 2 млн азамат болған.
Ауыл шаруашылығы экспорты: кедергілер мен жауапсыздық
Сенаторлардың мәліметінше, соңғы бес жыл ішінде шекара арқылы тыйым салынған тауарларды заңсыз алып өтуге қатысты жүздеген жағдай тіркелген. Мәселен, кейбір кәсіпкерлер көрші елдерден, соның ішінде Өзбекстаннан, арзан қызанақ, бұрыш, қауын және басқа да өнімдерді Қазақстан аумағына кіргізіп, оларды «отандық өнім» ретінде рәсімдеп, кейіннен экспортқа шығарған. «Қазақстандық өнім» ретінде жасанды жолмен қалыптасқан мұндай деректер елдің іскерлік беделіне нұқсан келтіріп қана қоймай, сонымен қатар Ресей тарапынан фитосанитарлық шектеу шараларының қолданылуына әкеп соқтырады, – делінген депутаттық сауалда.
Мегажобалар шеруі: Үкімет уәдесінің орындалу деңгейі қандай?
Батыс Қазақстан облысындағы Сатымола кен орнында калий тұздарын өндіретін өндірістік кешеннің құрылысы 1,1 трлн теңге көлеміндегі инвестициямен жүзеге асады. Жобаның іске қосылуы бірнеше кезеңге бөлінген: алғашқы өндіріс 2027 жылы, кейінгі кезеңдер 2030 және 2035 жылдары іске қосылады. Облыс әкімдігінің хабарлауынша, алдын ала техникалық-экономикалық негіздеме әзірленіп, бекітілген. Сонымен қатар, инвесторлар өз қаражаты есебінен сумен жабдықтау, газбен қамту, газ құбыры мен электр желілерін тартуды да өз мойнына алған.
Алтын – мемлекет меншігі ме, әлде қылмыстық табыс көзі ме?
Қазақстанда заңсыз алтын өндірумен күрес мәселесі жөнінде соңғы ретнақты әрі жүйелі пікірталас бір жылдан астам уақыт бұрын көтерілген еді. 2024 жылдың наурыз айында сенатор Андрей Лукин Премьер-Министр Олжас Бектеновтің атына жолдаған депутаттық сауалында елімізде жылсайын шамамен 25 тонна алтын заңсыз өндірілетінін, ал бұл әрекеттердің мемлекетке келтіретін шығыны 1,5 миллиард теңгеге жуық екенін атап өткен.
Еще от автора
Игерілмеген миллиардтар тарихы: ЖАП кеңестері нәтиже бермей тұр
Жақында өткен Парламенттің жалпы отырысында Жоғары аудиторлық палатаның (ЖАП) төрағасы Әлихан Смайылов Үкіметтің 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есебіне қатысты жаңа қорытындыны таныстырды. 2026 жылдың маусым айындағы басты экономикалық жаңалыққа айналған бұл құжат (әлі толық жарияланбаған) мемлекеттік аппарат жұмысындағы жүйелі проблемаларды айқындап берді. Жаңа Бюджет кодексінің қабылдануы мен министрлердің дербестігін кеңейтуге бағытталған шараларға қарамастан, тиімсіз жұмсалған қаражат көлемі 1,7 есе өсіп, негізгі ұлттық индикаторлар орындалмай қалған. Жоғары аудиторлық палатаның соңғы үш жылдағы (2023 жылдан 2025 жылға дейінгі кезең) қорытындыларына жасалған салыстырмалы-ретроспективті талдау айтарлықтай үрдісті көрсетіп отыр.
Еңбек қатынастарының дамуы ма, әлде қызметкерлер құқығының қорғалмауы ма?
Казақстанда Еңбек кодексіне жалдамалы қызметкерлердің құқықтарын қорғауға және көлеңкелі еңбек қатынастарын жоюға бағытталған түзетулер күшіне енді. Негізгі өзгерістерге тоқталсақ: 2026 жылғы 8 маусымнан бастап еңбек қатынастарын азаматтық-құқықтық сипаттағы (АҚС) шарттармен алмастыруға тыйым салынады, үстеме жұмыс пен түнгі уақыттағы жұмысқа ақы төлемегені үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілді, сондай-ақ жалғызбасты әкелер мен аналардың құқықтары теңестірілді. Дегенмен, жаңа нормалар қолданысқа еніп үлгермей жатып, олардың негізгі бастамашысы – Мәжіліс депутаты Мұрат Әбенов заңнамаға бұдан да түбегейлі келесі реформаның қажеттілігі туралы мәлімдеді.
Қатал дәрі-дәрмек нарығы: еркіндіктен шипа жоқ, қысымнан пайда жоқ
Таяуда Ресейдің Қазақстандағы Сауда өкілдігі бағаны мемлекеттік реттеуге жататын дәрілік заттардың тізбесінен бөлшек саудадағы құны 1 АЕК-тен (4 325 теңге) аспайтын препараттар алынып тасталатыны туралы ақпарат жариялады. Осы реформаның нәтижесінде мемлекеттік бақылауда рецепт бойынша босатылатын дәрі-дәрмектің 3 039 атауы ғана қалмақ. Ал жаһандық фармацевтика нарығында дәрі-дәрмектің баға тұрғысынан қолжетімділігі мен бизнес заңдылықтарының арасында жүйелі қайшылық туындап отыр. Осындай тығырыққа тірелген елдердің айқын мысалы ретінде дамыған Жапонияны атауға болады. Бұл елде дәрілік заттардың бағасын жыл сайын мәжбүрлі түрде төмендетудің қатаң жүйесі қауіпті салдарға алып келді. Мәселен, Жапонияда 2025 жылы препараттар орта есеппен 4,67%-ға арзандаса, 2026 жылы баға тағы 4%-ға төмендейді деп күтілуде.
Мемлекеттік тапсырыс аясындағы жасанды жаңбыр: жобаның экономикалық тиімділігі қандай?
Түркістан облысында жауын-шашын көлемін жасанды түрде арттыруға бағытталған ауқымды мемлекеттік жобаның алғашқы тәжірибелік сынақтары күтпеген нәтижеге алып келді. Ресми органдар БАӘ мамандарымен бірлесіп ауа райын түрлендірудің озық технологиялары енгізіліп жатқанын хабарлап жатқан кезде, жергілікті бақша өнімдерін өсірушілер шығын көлемін есептеуде. Жетісай ауданының алқаптарында диқандар жинауға дайындап қойған қауын өнімі шіріп жатыр. Күн көрісі ауыл шаруашылығына тікелей байланысты аймақ үшін бұл технологиялық жетістік әлеуметтік және қаржылық дағдарысқа ұласты. Алайда тараптардың бұған қатысты пікірі екіге жарылып отыр. Диқандардың пікірінше, қолдан ұйымдастырылған ұзаққа созылған нөсер жауын егіс алқаптарын көлге айналдырған.




