Мансұр Жетігенов

Алматыдағы Ұлттық банк филиалынан күміс инвестициялық монеталар сатып алу әрекеті сәтсіз аяқталды. Оқиға 11 наурыз, сәрсенбі күні болды. Касса қызметкерінің айтуынша, күмістен жасалған барлық монеталар – инвестициялық, коллекциялық және естелік – бір ай бұрын толық сатылып кеткен. Олар сатылымға кезең-кезеңімен түскенімен, жоғары сұранысқа байланысты қысқа мерзімде толығымен таусылып отырады. Наурыз айында күміс монеталардың тапшылығы күтпеген жағдай болды. Негізінде Ұлттық банк инвестициялық және коллекциялық күміс монеталарды сатқан кезде ресми түрде ешқандай үстеме пайда алмайды.

Иранның АҚШ пен Израильдің шабуылына жауап ретінде Ормуз бұғазын жабуы тек Эпштейн коалициясына ғана әсер етіп отырған жоқ. Алайда қалыптасқан жағдайда Тегеранның басқа таңдауы жоқ деуге болады. Әлемдік нарыққа «қара алтынның» жеткізілуінің үзілуі және Парсы шығанағындағы мұнай инфрақұрылымының нысанаға алынуы халықаралық энергетикалық әрі экономикалық ортада үлкен алаңдаушылық туғызбай қоймайды. Қалыптасқан жаңа жағдай енді шындыққа айналды. Сондықтан оған барынша салмақты әрі ұтымды түрде бейімделудің жолдарын ойластыру қажет. Ормуз бұғазы – әлемдік мұнай жеткізілімінің шамамен 30 пайызы мен сұйытылған табиғи газдың (СПГ) 25 пайызы өтетін стратегиялық тар өткел.

«Қазатомөнеркәсіп» пен Үндістан арасындағы уран жөніндегі келісім Астананың энергетика және ядролық саясаттағы ұстанымының жаңа кезеңге өткенін аңғартады. Қазақстан табиғи уран өндіру көлемі бойынша әлемдегі жетекші ел саналады. Делимен жасалған келісімнен кейін еліміз Үндістанның атом энергетикасы мен қорғаныс-өнеркәсіп кешенін стратегиялық шикізатпен қамтамасыз етпек. Айта кетерлігі, бұл ауқымды келісім Қасым-Жомарт Тоқаев Дональд Трамптың Бейбітшілік кеңесі аясында белсенді дипломатиялық ұстаным танытқаннан кейін, ал Үндістан премьер-министрі Нарендра Моди АҚШ-тың 47-президентімен қарым-қатынасын реттеген кезеңнен соң жасалды.

Бағалы металдар қатарында платина — өзіндік ерекшелігі бар, тарихи жолы күрделі металл. Өткен ғасырларда оны кейде алтынды қолдан жасау үшін қорытпаларға қосылатын металл ретінде қарастырса, енді бір кезеңдерде практикалық қасиеттеріне байланысты бағасы алтыннан да жоғары бағаланған. Алтын негізінен инвестициялық актив рөлін алғаннан кейін, баға тұрғысынан платинадан едәуір алшақтап кетті. Дегенмен жаһандық тұрақсыздық күшейген қазіргі кезеңде платина қайтадан инвесторлардың назарын аударып, алтынмен бағасы бірдей болуы мүмкін. 

Әлемдік қолданыстағы қаржы жүйесінің ыдырауы және жаңа жүйенің қалыптасуы — бұл бір сәтте жүзеге асатын құбылыс емес, ұзақ мерзімді үдеріс. Өйткені оған ауқымды адами және материалдық ресурстар тартылған. Сонымен қатар осы үдерістің қандай кезеңде тұрғанын аңғаруға мүмкіндік беретін бірқатар көрсеткіштер бар. Қазіргі кезеңде олардың ішіндегі ең маңыздысы — мемлекеттік және жекеменшік қарыз деңгейі, фиат валюталардың құнсыздануы, сондай-ақ алтын бағасының динамикасы.