Мансұр Жетігенов

Материалы

ЕО-дағы басқару дағдарысы: Жазасыздықтың жаңа деңгейі

Еурокомиссия басшысы Урсула фон дер Ляйен Еуроодақ билігінің атом энергетикасына қатысты (дәлірек айтқанда, одан бас тарту бойынша) стратегиялық қателік жібергенін мойындағаннан кейін, маңызды бір мәселенің басы ашылды. Негізінде, 450 миллионнан астам халқы бар мемлекетаралық бірлестікте мұндай қателіктер алдағы уақытта қайталанбауы үшін тиісті жауапкершілік қарастырылуы тиіс еді. Алайда Біріккен Еуропадағы басқару жүйесі жоғары лауазымды тұлғалардың ешқайсысын жауапқа тарту мүмкін болмайтындай етіп құрылған. Урсула фон дер Ляйен жазасыздықтың мәнін жақсы түсінеді. COVID-19 пандемиясы кезінде Еурокомиссия басшысы шамамен 70 млрд еуроға вакцина сатып алу ісіне қатысты.

Алматыдағы Ұлттық банк филиалында күміс монеталар тапшылығы байқалуда

Алматыдағы Ұлттық банк филиалынан күміс инвестициялық монеталар сатып алу әрекеті сәтсіз аяқталды. Оқиға 11 наурыз, сәрсенбі күні болды. Касса қызметкерінің айтуынша, күмістен жасалған барлық монеталар – инвестициялық, коллекциялық және естелік – бір ай бұрын толық сатылып кеткен. Олар сатылымға кезең-кезеңімен түскенімен, жоғары сұранысқа байланысты қысқа мерзімде толығымен таусылып отырады. Наурыз айында күміс монеталардың тапшылығы күтпеген жағдай болды. Негізінде Ұлттық банк инвестициялық және коллекциялық күміс монеталарды сатқан кезде ресми түрде ешқандай үстеме пайда алмайды.

Парсы шығанағындағы соғыс және әлемдік мұнай нарығы

Иранның АҚШ пен Израильдің шабуылына жауап ретінде Ормуз бұғазын жабуы тек Эпштейн коалициясына ғана әсер етіп отырған жоқ. Алайда қалыптасқан жағдайда Тегеранның басқа таңдауы жоқ деуге болады. Әлемдік нарыққа «қара алтынның» жеткізілуінің үзілуі және Парсы шығанағындағы мұнай инфрақұрылымының нысанаға алынуы халықаралық энергетикалық әрі экономикалық ортада үлкен алаңдаушылық туғызбай қоймайды. Қалыптасқан жаңа жағдай енді шындыққа айналды. Сондықтан оған барынша салмақты әрі ұтымды түрде бейімделудің жолдарын ойластыру қажет. Ормуз бұғазы – әлемдік мұнай жеткізілімінің шамамен 30 пайызы мен сұйытылған табиғи газдың (СПГ) 25 пайызы өтетін стратегиялық тар өткел.

Қазақстан, уран, Үндістан және ядролық жарыс

«Қазатомөнеркәсіп» пен Үндістан арасындағы уран жөніндегі келісім Астананың энергетика және ядролық саясаттағы ұстанымының жаңа кезеңге өткенін аңғартады. Қазақстан табиғи уран өндіру көлемі бойынша әлемдегі жетекші ел саналады. Делимен жасалған келісімнен кейін еліміз Үндістанның атом энергетикасы мен қорғаныс-өнеркәсіп кешенін стратегиялық шикізатпен қамтамасыз етпек. Айта кетерлігі, бұл ауқымды келісім Қасым-Жомарт Тоқаев Дональд Трамптың Бейбітшілік кеңесі аясында белсенді дипломатиялық ұстаным танытқаннан кейін, ал Үндістан премьер-министрі Нарендра Моди АҚШ-тың 47-президентімен қарым-қатынасын реттеген кезеңнен соң жасалды.

Әлемдік нарықтағы платина: өндіріс, сұраныс және баға факторлары

Бағалы металдар қатарында платина — өзіндік ерекшелігі бар, тарихи жолы күрделі металл. Өткен ғасырларда оны кейде алтынды қолдан жасау үшін қорытпаларға қосылатын металл ретінде қарастырса, енді бір кезеңдерде практикалық қасиеттеріне байланысты бағасы алтыннан да жоғары бағаланған. Алтын негізінен инвестициялық актив рөлін алғаннан кейін, баға тұрғысынан платинадан едәуір алшақтап кетті. Дегенмен жаһандық тұрақсыздық күшейген қазіргі кезеңде платина қайтадан инвесторлардың назарын аударып, алтынмен бағасы бірдей болуы мүмкін. 

Еще от автора

Вашингтон мен Тегеран текетіресі: Жаһандық қаржылық апаттың бастауы ма?

Әлемдік энергетикалық нарықтағы жағдай шиеленіскен деңгейден апатты ахуалға қарай бет алып барады, ал қаржы нарықтары мұны елемегендей әрекет етуде. Қысқа мерзімде мұндай алшақтық болуы мүмкін, өйткені маркет-мейкерлердің (биржалық саудаға қатысатын кәсіби қатысушылар, белгілі бір қаржы құралдары бойынша баға деңгейін ұстап тұру үшін биржамен келісім жасайтын субъектілер) табиғаты манипуляциялар арқылы шынайы жағдайдан уақытша алшақтауға мүмкіндік береді.  Дегенмен, Вашингтон мен Тегеран арасындағы текетірестің іргелі негізі бар, сондықтан бұл түйткіл ашық қақтығыссыз өздігінен шешілмейді.

АҚШ қаржы жүйесіндегі тұрақсыздық: дағдарыс дабылы

АҚШ-тың ақша жүйесі 2007–2008 жылдардағы қаржы дағдарысынан кейін қалыптасқан «белгісіз аймақ» жағдайында қалып отыр (бұл ұғымды көрнекті марксист Карл Маркс қолданған). Сол кезеңде қаржы билігі — АҚШ Федералдық резерв жүйесі (ФРЖ) мен АҚШ үкіметі — ауқымды экономикалық күйреудің табиғи түрде жүзеге асуына (және экономиканың сауығуына) мүмкіндік берудің орнына, оны қаржылық қолдаумен шектеді. Қазіргі уақытта төтенше шаралардың мүмкіндіктері сарқыла бастағаны туралы белгілер байқалуда, сондай-ақ 2007–2008 жылдардағы дағдарыстың қорытынды кезеңі жақындап келе жатқаны айтылуда, алайда оның теріс салдары әлдеқайда ауқымды болуы ықтимал.

Қызыл сызықтар» сабағы: Тегеран әрекет етті, Мәскеу шегінді

«Сау мемлекеттердің» қызыл сызықтары мен «әлсіз мемлекеттердің» қызыл сызықтарының айырмашылығын әлем Иран мен Ресей мысалында көрді. Мәскеу ұжымдық Батыс пен Украинаға қойған барлық «қызыл сызықтарды» қарсыластары «қадамдап» еш жазасыз бұзып өтті, ал бүгінде Владимир Зеленский геосаяси деңгейдегі тұлғаға айналды. Ал Тегеран өз қызыл сызықтарына саяси ерікпен, қарумен және мемлекеттік әрі әскери басшылығының қанымен жауап берді. Соның нәтижесінде Дональд Трамп іс жүзінде шегінуге мәжбүр болып, геосаяси шығындарын азайтудың жолдарын іздеуде.

Қазақстан мұнайына төнген әскери қауіп-қатерлер

Қазақстаннан өндіріліп, Израильге экспортталатын мұнайдың барлық жеткізу тізбегіне әскери іс-қимылдар салдарынан қауіп төнді. Бұл жағдай тікелей кен орындарына, құбыр желілеріне, танкерлерге және шикізат өңделетін мұнай өңдеу зауыттарына қатысты болып отыр. Әр тараптың мақсат-мүддесі әртүрлі болғанымен, соққының Украина тарапынан да, Иран тарапынан да жасалу ықтималдығы жоғары. Бүгінгі таңда Астананың жағдайы мемлекеттік бюджетке ауыр нұқсан келтіруі мүмкін бірнеше қатердің ортасында қалып отыр. Қазақстаннан Израильге экспортталатын мұнай көлеміне қатысты көрсеткіштерде айтарлықтай алшақтықтар бар. Бұған коммерциялық құпиялылықпен қатар, репутациялық факторлар да өз септігін тигізуде.