Матвей СОБОЛЕВ
Материалы
Ақпараттық шектеулер аясындағы украин шабуылы
Роскомнадзордың (РКН) Telegram мессенджерінің жұмысын баяулатуға бағытталған әрекеттері Запорожье бағытындағы қарсы шабуыл кезінде Украина Қарулы Күштеріне (УҚК) көмектесіп жіберді. Әрине, күш-жігерін Славянск-Краматорск бағытына жұмылдырып, оңтүстікте қарсыластың резерв жинап жатқанын «байқамай қалған» Ресей Қарулы Күштері Бас штабының да кінәсі бар, бірақ Роскомнадзордың іс-әрекетінен келген зиян да тайға таңба басқандай анық көрініп тұр. Осылайша, ресейлік сарбаздардың қанымен жазылып жатқан «Ақымақтық па, әлде сатқындық па?» деген сауал туындап отыр.
Иран Израильдің үстемдік саясатына қарсы шықты
«Жаһандық институттар тек күштілердің әлсіздерге үстемдігін ақтау үшін ғана өмір сүре ме?» – деген сұрақ қойды Иран Сыртқы істер министрі Аббас Аракчи Дохада өткен Al Jazeera-ның 17-ші форумында. Дипломат өз баяндамасында қазіргі таңдағы ахуалдың дәл осылай екенін дәлелдермен негіздеп берді. Алайда, оның пайымынша, бұл жайт Израильдің «үстемдік доктринасын» күйрету және Палестинаны егемен мемлекетке айналдыру жолындағы жүйелі әрі кешенді іс-қимылдардан бас тартуға себеп болмауы тиіс. Себебі Вашингтонның қолдауына сүйенген Тель-Авив өз іс-әрекеттерінің жазасыз қалатынына сеніп отырған қазіргі жағдайда, кең ауқымды аймақта бейбітшілік орнату мүмкін емес.
Конституциялық түзетулер: биліктің мүддесі мен халықтың сұранысы
Жаңа Конституция жобасындағы өзгерістерді шартты түрде екі топқа бөлуге болады. Біріншісі — халық үшін маңызды өзгерістер, екіншісі — билік үшін басым мәнге ие түзетулер. Оларды техникалық тұрғыдан жеке-жеке қабылдау мүмкін болмағандықтан, барлық өзгерістер бір пакет аясында ұсынылып отыр. Өзгерістер биліктің мүддесін де, қоғамның негізгі күтілімдерін де белгілі бір деңгейде қамтып отыр. Бірпалаталы немесе екіпалаталы парламент мәселесі қарапайым азамат үшін өмірлік маңызы бар тақырыптардың қатарына жатпайды. Бұл, ең алдымен, «Жаңа Қазақстанды» қалыптастырып отырған саяси топтарға қажет шешім. Себебі өңірлерде ықпалы мықты «Ескі Қазақстан» өкілдерінің Сенат арқылы орталық билікке ықпал ету мүмкіндігін шектеу көзделіп отыр. Сенат болмаған жағдайда жоғарғы билік үшін ықтимал саяси қауіп көздерінің бірі де жойылады.
Күміс соғысы: «қағаз күмістің» күйреуі және нақты металл дәуірі
«Қағаз күміспен» (физикалық күмістен туындайтын бағалы қағаздар) жасалған айла-шарғылардың арқасында мүдделі ойыншылар физикалық металдың бағасын қолдан түсіріп келді. Алайда 2026 жылдың 27 қаңтарында Американың COMEX биржасында «қағаз күміс» саудасын ұйымдастырушылар «соңғы үміт фолына» (тәуекелді қадамға) барды. Іс жүзінде олар сауда ережелеріне өзгерістер енгізу арқылы небәрі төрт сағаттың ішінде унцияның (31,1 г) бағасын 12%-ға «кесіп тастады». Мұндай қадамның салдары мынаған әкелмек: жуырда физикалық күмістің бағасын жеткізілім контрактілерімен сауда жасайтын делдалдар емес, металды нақты өндірушілер мен сатып алушылар белгілейтін болады. Бұған дейін келісімшарттар физикалық көлеммен емес, тек ақшамен өтеліп келген болатын.
Трамптың «геосаяси биномы»
Дональд Трамптың Венесуэла президенті Николас Мадуро мен оның жұбайы Силия Флорестің ұрлануына қатысты әрекеттері, сондай-ақ Гренландияға байланысты талаптары аясында не істегенін әлемдік саяси қауымдастық әлі толық ұғына қойған жоқ. Бұл қадамдардың халықаралық қатынастар жүйесіне қандай салдар әкелетінін түсіну үдерісі енді ғана басталып келеді. Тіпті әскери әлеуеті жоғары мемлекеттердің өзі халықаралық өзара іс-қимылдың жаңа ережелеріне сақтықпен бейімделуге мәжбүр. Ал мұндай жағдайда орташа держава саналатын Қазақстан туралы не айтуға болады?
Еще от автора
Түркия әскери әлеуетін күшейтіп жатыр
Анкараның 2027–2029 жылдары әскери шығындарын 229%-ға арттыруы геосаяси жағдайға елеулі ықпал етуі мүмкін. Оның алғашқы белгілері Түркия вице-президенті Жевдет Йылмаз қорғаныс пен қауіпсіздік саласына арналған алдағы кезеңнің бағдарламаларын жариялағаннан кейін-ақ байқала бастады. Бұл шешімнің әсері Ресей мен Украинаға, Балқан түбегіне, Израильге, Кавказға, Таяу Шығыс пен Араб түбегіне, сондай-ақ Түркі мемлекеттері ұйымына да тарайды. Түркиямен тығыз байланыстағы да, қайшылықты қатынастағы да елдер Анкараның әскери-саяси белсенділігінің күшеюіне белгілі бір деңгейде жауап қатуға мәжбүр болады.
Мұнай өнімдері нарығындағы тапшылық және Қазақстан
Қазір мұнай тапшылығынан гөрі мұнай өнімдерінің жетіспеушілігі әлдеқайда өзекті мәселеге айналды. Таяу Шығыста қарулы қақтығыстар қайта күшейгеннен кейін WTI маркалы мұнайдың бағасы барреліне 90 доллардан асты. Мұнай бұдан да қымбаттауы мүмкін еді, алайда АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысы басталғалы Қытай көмірсутектерді бұрынғы көлемде сатып алмай отыр. Ал мұнай өнімдерінің тапшылығы күн өткен сайын күшейіп келеді. Бұл жағдай Қазақстанға да әсер етіп, елді геосаяси тұрғыдан күрделі жағдайға қалдырды.
Баку мен Мәскеу арасындағы саяси текетірес ушығып келеді
Әзербайжан Ресейдің үш азаматын – «Москва 24» телеарнасының жүргізушісі Иван Князевті, саяси кеңесші әрі медиа сарапшы Семен Ураловты және журналист, РФ көлік министрінің кеңесшісі Алексей Чадаевты Интерпол арқылы іздеуге жариялады. Бұл шешім Мәскеу мен Баку арасындағы саяси қайшылықтың тереңдей түскенін байқатады. Сонымен қатар Әзербайжанның еуразиялық және пантүркілік мүдделер тоғысқан тұста Ресейден алшақ бағыт ұстанып отырғанын көрсетеді. Осыдан кейін Мәскеу үшін Бакудің сыртқы саясаттағы ұстанымы да біршама айқындала түсті.
Дрондар соғысы және оның экономикалық тиімділігі
2022 жылдан бері кеңінен қолданылып келе жатқан ұшқышсыз ұшу аппараттары қазіргі әскери қақтығыстардың сипатын едәуір өзгертті. Бұл саладағы маңызды мәселелердің бірі – қару-жарақтың экономикалық тиімділігі. Дрондар мен оларға қарсы құралдардың, әуе шабуылына қарсы қорғаныс кешендерінің, байланыс және нысананы дәлдеу жүйелерінің құны мемлекеттің қорғаныс шығынына шамадан тыс салмақ түсірмеуге тиіс. Осыған байланысты Пентагон ауыр барлау және соққы жасауға арналған MQ-9 Reaper дрондарын пайдаланудың тиімділігіне қайта баға бере бастады.




