Матвей СОБОЛЕВ
Материалы
Алтынға бетбұрыс: доллар дәуіріне сын
АҚШ-тың халықаралық аренадағы тәртіпке қайшы әрекеттерін күш қолдану арқылы тежеу іс жүзінде қиын. Вашингтонның бәсекелестері үшін Батыс жартышарға әскери ықпалын проекциялау жалпы алғанда күрделі, бұған қоса Пентагонның ядролық қаруға ие болуы бұл факторды одан әрі күшейтеді. Осыған байланысты ең оңтайлы стратегия ретінде долларды әлемдік айналымнан біртіндеп ығыстырып, оның орнына алтынның рөлін арттыру қарастырылады. Соңғы бір жылда АҚШ валютасы алтынға қатысты едәуір құнсызданды. Егер доллар айтарлықтай әлсірейтін болса, Ақ үйдің сыртқы саясатта қысым көрсету және өктемдік таныту мүмкіндіктері де соған сай төмендейді.
Трамп, Венесуэла мұнайы және Қазақстан
АҚШ арнайы жасағының Венесуэла президенті Николас Мадуро мен оның жұбайы Силия Флоресті ұрлап әкетуі – Дональд Трамп жариялаған мақсаттың бір бөлігі, яғни әлемдегі дәлелденген мұнай қорының 17 пайызына ие бұл елдің энергетикалық секторын бақылауға алу әрекеті. Қазақстан үшін бұл жағдайда асығыс қорытынды жасауға негіз жоқ. Алдымен Ақ үйдің осы жоспарын нақты жүзеге асыра ала ма, соны бағалау қажет. Бұдан кейін ғана Астана үшін әрекет ету мүмкіндігінің ауқымы айқын болмақ.Қазіргі уақытта Дональд Трамптың Венесуэладағы әрекеттері дәстүрлі саяси авантюраға көбірек ұқсайды, сондықтан бұл науқан кез келген сәтте сәтсіздікке ұшырауы мүмкін.
Еуроодақтың әлсіреуі: Қытай мен АҚШ ұстанымдарының тоғысуы
Бейжіңде Еуропалық одақтың ыдырауына ықпал ету жөнінде саяси шешім қабылданды. Осылайша, қазіргі саяси және тарихи үдерістер кезеңінде Қытайдың мүдделері ЕО-ның әлсіреуіне жұмыс істеп отырған АҚШ-тың ұстанымымен тоғысып отыр. ҚХР да, АҚШ та мұндай қадамдарға баруына өзіндік себептері бар, алайда олардың әрекеттері бір бағытта жүзеге асып келеді.
Еуропадағы дағдарысқа Болон білім беру жүйесі себеп болды
Сарапшылар Еуропада Жозеп Боррель немесе Кая Каллас тәрізді, шынайы саяси ахуалдан жүйелі түрде алшақ тұрған тұлғалардың қалайша алдыңғы қатарға шыққанын талдағанда, бұл құбылысты түрлі себептермен түсіндіруге тырысады. Кейбірі мемлекеттер мен халықаралық құрылымдардың басына дербес шешім қабылдайтын саясаткерлер емес, тек тапсырманы орындаушы тұлғаларды әкелетін трансұлттық корпорациялар мен қаржы элитасының ықпалын негізгі фактор деп санайды.
«Қазақмыс» пен «Қазцинк» меншік иелерін ауыстыра ма?
Жаңа Қазақстан – бұл негізгі активтердің жаңа иелері. Қаржы кеңесшісі Расул Рыспамбетовтің ұстанымына сүйене отырып, бұл үдеріс ел ішінде шикізатты терең өңдеу мен қосылған құн тізбектерін ұлғайтуға бағытталған экономикалық ұлтшылдықпен қатар жүреді деген үміт бар. Мұнай-газ алпауыттарына қарсы тұру Астана үшін әзірге қиын, алайда «жаттығу кезеңінен» нақты әрекетке көшетін уақыт жетті.
Еще от автора
Әскери революция жағдайындағы Қазақстанның стратегиялық мүмкіндіктері
Шығыс Еуропа мен Таяу Шығыстағы қақтығыстарға дейін әлемдік әскери ғылымда «Жоғарырақ. Алысырақ. Жылдамырақ» деген айқын басымдық үстемдік етіп келді. Қазіргі уақытта жауынгерлік тиімділігі кем түспейтін мүмкіндіктерге ие екінші бағыт – «Төменірек. Жақынырақ. Баяуырақ» тұжырымдамасы қалыптасты. Бұл үдерістердің барлығы Қазақстанға өзінің геосаяси ұстанымындағы әскери салмағын едәуір арттыруға және орта держава ретіндегі мәртебесін анағұрлым сенімді әрі жайлы сезінуге мүмкіндік береді.
Осыдан бес жыл бұрын Қазақстан Республикасының әскери қуаты айтарлықтай шектеулі көрінетін. Әрине, ел арсеналында 4++ буынды жойғыш ұшақтар, С-300 ПС зениттік-зымырандық кешендері, сондай-ақ байланыс және ЖҚЗ (Жерді қашықтықтан зондтау) спутниктері бар жеке орбиталық топтамасы болды. Алайда, Ресей немесе Қытай әскерлерімен салыстырғанда, абсолюттік көрсеткіштер бойынша бұл әлеует аса қомақты көрінбейтін.
Питер Тиль Трамптан Аргентинаға қашып кетті
Әлемдегі ең ірі жекеменшік барлау компанияларының бірі – Palantir Technologies компаниясының негізін қалаушы, неміс текті мультимиллиардер Питер Тиль АҚШ-тан Аргентинаға қоныс аударды. Тегі неміс технократ-мультимиллиардер Дональд Трамптың басшылығымен «технаттардың» жаһандық жобасының ешқандай болашағы жоқ екенін түсіну үшін жеткілікті ақпарат көлеміне ие көрінеді. Ал адамзат бет алып бара жатқан баламалы бағыт оңтүстік жарты шарға қоныс аударуға айтарлықтай негіз болады. Ондағы ауа ағындарының айналымы (ең қиын жағдай туындағанда) солтүстік жарты шардағы қақтығыстардың қауіпті салдарларынан барынша қорғай алады.
Әлемдік сауданың юаньдану үдерісі жеделдеп келеді
CIPS – долларға негізделген жаһандық қаржы жүйесіне айтарлықтай соққы болып тиген ірі жоба. CIPS (Cross-Border Interbank Payment System) – қаржылық хабарламалар мен төлемдерді жолдауға арналған халықаралық қытайлық жүйе. 2015 жылы іске қосылған бұл жүйе 2026 жылы бірінен соң бірі жаңа рекордтар орнатуда. Бұған ұжымдық Батыстың өз валюталарын қаржылық және геосаяси қару ретінде қолдануы себеп болып отыр. Санкцияларға ұшыраған, сондай-ақ доллар немесе еуроның ықтимал соққысынан қауіптенетін мемлекеттер юань дәлізі арқылы әлемдік нарыққа шығуда.
Қазақстан-Түркия қарым-қатынасындағы қарама-қайшылықтар
Түркия Президенті Режеп Тайып Ердоғанның Қазақстанға жасаған мемлекеттік сапары барысында табыс етілген «Қожа Ахмет Ясауи» ордені өзіндік бір өтемақы іспетті болды. Астана Анкараға Қазақстан Республикасының туындағы күн шұғыласының тиесілі бөлігін бағыттауға дайын, бірақ бұл тек көпвекторлылық доктринасының шеңберінде ғана жүзеге аспақ. Мамыр айында қалыптасқан жаһандық геосаяси ахуал Ақордаға өз серіктесіне бұдан артық уәде беруге мүмкіндік бермейді, өйткені бұл екі түркі мемлекетінің мүдделері барлық мәселеде бірдей тоғыса бермейді.
Қасым-Жомарт Тоқаев түркиялық әріптесін ерекше ілтипатпен қарсы алды. Түркия Қазақстанның өзіндік геосаяси тепе-теңдік жүйесінде бұрыннан маңызды рөл атқарып келеді және бұл маңызын әлі де сақтап отыр.




