Матвей СОБОЛЕВ

Материалы

Кремль мұнай нарығындағы стратегиялық мүмкіндіктен айырылып отыр

Иранның Ормуз бұғазын жауып тастауы Мәскеуге Вашингтонмен келіссөздердегі өз позициясын нығайтуға бірегей мүмкіндік берді. Бұл жағдай «Анкоридж рухын» америкалық тараптан нақты мазмұнмен толықтыруға септігін тигізер еді. Ол үшін әлемдік нарықтағы мұнай ұсынысын барынша азайту қажет. Алайда, Кремль геосаяси тұрғыдан тиімді әрекет етудің орнына, қосымша табыс табу мақсатында әлемдік нарықтағы «қара алтын» тапшылығының орнын толтырып, стратегиялық басымдығынан айырылып отыр. Тегеран Эпштейн коалициясының шабуылына жауап ретінде Ормуз бұғазын жауып тастады. Бұл әлемдік мұнай ұсынысының 30%-ын және сұйытылған табиғи газдың (СТГ) 25%-ын құрайды.

Қытай жаһандық саясаттағы бағыт, бағдар және ұстанымын айқындады

Қытай дипломатиясының басшысы Ван И елдің сыртқы саяси ұстанымының негізгі бағдарларын айқындады. Қытай халық өкілдері жиналысының (ҚХӨЖ) 14-шақырылымының 4-сессиясы аясында өткен баспасөз конференциясындағы сөзі бағдарламалық сипаттағы мәлімдеме деуге толық негіз бар. Айтылған негізгі тезистер мен пайымдарды қысқаша жеткізу оңай емес. Дегенмен оларды барынша ықшам түрде түйіндесек, негізгі бағыт ретінде ашықтық, ынтымақтастық, инновация, байыптылық және жауапкершілік аталды. Қазіргі әлемдегі тұрақсыздық күшейген кезеңде Қытай сияқты қуатты мемлекеттің болжамдылық пен даму қағидаттарын ұстануы халықаралық қауымдастық үшін маңызды әрі оң құбылыс болып бағаланады.

Иран, америкалық мұнай және Қазақстан

АҚШ пен Израильдің шабуылына жауап ретінде Иран өңірдегі АҚШ пен оның одақтастарына тиесілі әскери базаларға, деректер орталықтарына, ЦРУ штаб-пәтерлеріне, порттарға және АҚШ елшіліктеріне соққы беріп жатыр. Дегенмен ең маңызды жауап ретінде Иран мұнай саласына қарсы соққылар жасады. Бұл қадам қазірдің өзінде халықаралық деңгейде үлкен резонанс тудырып отыр. Мұндай жағдайда Астана Тегеранның дрондары мен зымырандары Қазақстан аумағындағы америкалық мұнай активтеріне соққы жасамайды деп үміттенуде, өйткені олар қазірдің өзінде ықтимал әскери нысан ретінде аталып отыр.

Алтынды бұғаттау мүмкін емес

Сарапшылар алтын (және күміс) бағасының өсуіне түрткі болатын факторларды тізбектегенде, Ресей активтерінің бұғатталуына үстірт қана тоқталып, оған баса назар аудармайды. Дегенмен, бұл — өте маңызды сәт. Өйткені доллар мен еуро тек фиаттық (ешқандай активпен қамтамасыз етілмеген) валюталар ғана емес, сонымен қатар олар бойынша дефолт орын алды, яғни міндеттемелерден бас тарту фактісі тіркелді.

Ақпараттық шектеулер аясындағы украин шабуылы

Роскомнадзордың (РКН) Telegram мессенджерінің жұмысын баяулатуға бағытталған әрекеттері Запорожье бағытындағы қарсы шабуыл кезінде Украина Қарулы Күштеріне (УҚК) көмектесіп жіберді. Әрине, күш-жігерін Славянск-Краматорск бағытына жұмылдырып, оңтүстікте қарсыластың резерв жинап жатқанын «байқамай қалған» Ресей Қарулы Күштері Бас штабының да кінәсі бар, бірақ Роскомнадзордың іс-әрекетінен келген зиян да тайға таңба басқандай анық көрініп тұр. Осылайша, ресейлік сарбаздардың қанымен жазылып жатқан «Ақымақтық па, әлде сатқындық па?» деген сауал туындап отыр.

Еще от автора

Қазақстанда отын дағдарысының туындау қаупі

Үкімет өкілдері мен квазимемлекеттік сектор сарапшылары Қазақстанда отын дағдарысының орын алмағанын мәлімдеуде. Алайда ресми тараптың бұл мәселеде бірыңғай ұстаным танытуы белгілі бір деңгейде алаңдаушылық туғызады. Егер жағдай ресми мәліметтерге сәйкес тұрақты болып, мұнай өнімдерінің барлық түрлері бойынша қажетті қорлар қалыптасса және жеткізілім штаттық режимде жүзеге асырылса, мұндай қарқынды ақпараттық мәлімдемелердің жиілеу себебі түсініксіз. Отандық басқару аппаратының қалыптасқан тәжірибесіне сәйкес, әдетте мәселе алдымен қордалану сатысынан өтіп, содан кейін дағдарыстық жағдайға ұласады, ал басқарушы органдар тек осыдан кейін ғана проблеманың бар екенін растап, тиісті шешімдер қабылдауға көшеді.

Қазақстандағы алаяқтықтың жаңа толқыны

Телефон алаяқтарының қоңырауы күн санап үдеп барады. Қоңырау шалатындардың басым бөлігі орыстың оңтүстік диалектісінде сөйлейді, алайда арасында басқалары да кездеседі. Сондықтан Үкімет жастарды жұмыспен қамту мәселесіне бүгіннен бастап жүйелі түрде назар аударуы қажет. Өйткені еңбек нарығындағы жағдай қолайсыз қалыптасса, қылмыстық топтардың қатары мұндай әрекетке бейімі бар аз ғана адамдардың есебінен ғана емес, қалыпты жағдайда адал еңбекпен табыс табуды таңдайтын жастардың да есебінен толығуы мүмкін.

Иран АҚШ-қа геосаяси тәрбие беріп жатқандай

Әлсіреу кезеңін бастан өткеріп жатқан үстем державаның өзін тәрбиелеу оңай шаруа емес. Бірақ мұнымен біреу айналысуы керек. Бүгінде жаһандық геосаясат сахнасында бұл міндетті Иран өз мойнына алғандай көрінеді. Дональд Трамп басқарып отырған Вашингтон халықаралық қауымдастық үшін әлдеқашан тентек балаға айналғандай. Сондықтан Тегеранның АҚШ-ты сабасына түсіріп, жауапкершілікке шақыруға жеткілікті саяси ерік-жігері мен мүмкіндігінің болуы өзгелер үшін де маңызды. Иран тарапы келіссөздерді ең қарапайым қағидалардан бастаған сияқты. Олар Ақ үйге халықаралық құжаттағы қолтаңба жай ғана таңба емес, сонымен бірге орындалуға тиіс міндеттемелер екенін еске салуға тырысуда.

Ормуз бұғазы төңірегіндегі ахуал және мұнай нарығы

АҚШ пен Израильдің Иранға және «Хезболлаға» қарсы соғысы салдарынан әлемдік экономика мұнай дағдарысы жағдайында қалып отыр. Дегенмен нарық 19 маусымда Вашингтон мен Тегеран бейбіт мәмілеге келеді, ал Тель-Авив оған бөгет жасамайды деп есептейді. Себебі бұл оптимистік көзқарастан бас тарту — нарықты тығырыққа тіреумен тең. Өйткені отынның жетіспеушілігі мен оның мүлдем жоқ болуы — салыстыруға келмейтін, екі бөлек жағдай. АҚШ пен Израильдің агрессиясына жауап ретінде Тегеранның Ормуз бұғазын жауып тастауы әлем тарихында бұрын-соңды болмаған жағдайға айналды. Халықаралық қауымдастық алғашында бұл қадамнан абдырап қалғанымен, кейіннен тығырықтан шығу жолдарын іздестіре бастады.