Матвей СОБОЛЕВ

Материалы

Халықаралық валюта қоры Кишиневті қаржысыз қалдырды

Еуроодақ Украинаға Ресеймен соғысқа 90 млрд еуро бөлген тұста, Халықаралық валюта қорының Молдоваға қарастырылған 170 млн доллар көлеміндегі соңғы траншты тоқтатуы түсініксіз көрінеді. Соңғы айларда Кишинев Ресейге қарсы, русофобиялық және кеңеске қарсы саясатты белсенді түрде жүргізіп келеді. Алайда бұл саясат ел үшін қаржылық тұрғыдан айтарлықтай нәтиже бермей отыр. Халықаралық валюта қорының өкілдері өз шешімдерін тек экономикалық реформалардың нәтижелеріне сүйене отырып қабылдайтынын мәлімдеді. Олардың айтуынша, «дұрыс» геосаяси ұстаным үшін қаржылай сыйақы беру ұйымның қызметтік міндеттеріне кірмейді.

Армения – манипуляциялық озық технологиялар мүмкіндігінің айқын үлгісі

Елуге жуық мемлекеттің басшылары мен үкімет мүшелері заманауи ақпараттық қоғамдағы саяси технологиялардың пәрменділігіне көз жеткізу мақсатында Ереван саммитіне жиналды. 2020 жылғы 27 қыркүйек пен 10 қараша аралығында болған Екінші Қарабақ соғысына дейінгі «ескі әлем» тәртібі бойынша, Армения премьер-министрі Арцахтан (Таулы Қарабақ) айырылғаны үшін ең кемі билігінен, тіпті бостандығы мен өмірінен де айырылуы мүмкін еді. Алайда қазіргі жаңа таңда Никол Пашинян Еуропалық саяси қоғамдастықтың сегізінші отырысы мен Армения – ЕО алғашқы саммиті аясында меймандар арасында ерекше серпінмен бой көрсетті.

Ресми түрде соғыс жарияланбаған жағдайда бейбіт келісімге келу қиын

Белгісіз соғыс – АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы агрессиясынан кейін ерекше өзектілікке ие болған заманауи әлемнің күрделі мәселесі. 1945 жылы негізі қаланған ескі әлемдік тәртіп дағдарысқа ұшырағанымен, өз өміршеңдігін әлі жойған жоқ. Мемлекеттердің бір-біріне зымырандар мен ұшқышсыз ұшу аппараттары арқылы соққы беруіне қарамастан, соғысты ресми түрде жариялаудан бас тартуы кейіннен бейбіт келісімдер жасасуға кедергі келтіреді. Осыған байланысты, Вашингтон мен Тегеран арасындағы екі апталық бітімгершілік (ресми түрде 21 сәуірде аяқталды) секілді қисынсыз жағдайлар орын алуда. Іс жүзінде бұл бітім орындалғанымен, құқықтық тұрғыдан соғыс жағдайы тіркелмеген болатын.

Негізгі геосаяси ойыншылар билік үшін бәсекеге түсуде

Биліктің негізгі үш тірегі — қарулы күш, қаржы және ақпарат пен білім. Мәні өзгермегенімен, бұл құрамдастардың мазмұны уақыт өте келе жаңарып отырады. Үлкен Таяу Шығыс өңіріндегі соғыс жаһандық гибридтік қақтығыс жағдайында билікке ұмтылыс пен мүмкіндіктер бәсекесінің көрінісі болып табылады. АҚШ пен Израильдің Иранмен (қазіргі таңда екі апталық үзілісте тұрған) тікелей әскери қақтығысы – Вашингтонмен Пекин арасындағы әлемдік гегемония үшін күрестің тек бір бөлігі ғана (ауқымды болса да) болып саналады.

Доллардың әлсіреуі: геосаяси шиеленіс және жаһандық қаржы тәуекелдері

Доллар құнының төмендеуін болжаған топтар үшін АҚШ-тың 47-ші президенті Дональд Трамптың билікке келуі маңызды кезең болды. АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы агрессиясы басталған кезде, қалыптасқан үрдіске сәйкес, инвесторлар қауіпсіз актив ретінде долларға жаппай бет бұрады деп болжанған еді. Шын мәнінде, мұндай үрдіс қысқа уақытқа ғана байқалды, өйткені халықаралық есеп айырысуда өтімді валюта ретінде доллар әлі де жетекші орында, ал Тегеранның Ормуз бұғазын жабуына байланысты нарықтар күйзеліс жағдайына түсті.

Еще от автора

Түркия әскери әлеуетін күшейтіп жатыр

Анкараның 2027–2029 жылдары әскери шығындарын 229%-ға арттыруы геосаяси жағдайға елеулі ықпал етуі мүмкін. Оның алғашқы белгілері Түркия вице-президенті Жевдет Йылмаз қорғаныс пен қауіпсіздік саласына арналған алдағы кезеңнің бағдарламаларын жариялағаннан кейін-ақ байқала бастады. Бұл шешімнің әсері Ресей мен Украинаға, Балқан түбегіне, Израильге, Кавказға, Таяу Шығыс пен Араб түбегіне, сондай-ақ Түркі мемлекеттері ұйымына да тарайды. Түркиямен тығыз байланыстағы да, қайшылықты қатынастағы да елдер Анкараның әскери-саяси белсенділігінің күшеюіне белгілі бір деңгейде жауап қатуға мәжбүр болады.

Мұнай өнімдері нарығындағы тапшылық және Қазақстан

 Қазір мұнай тапшылығынан гөрі мұнай өнімдерінің жетіспеушілігі әлдеқайда өзекті мәселеге айналды. Таяу Шығыста қарулы қақтығыстар қайта күшейгеннен кейін WTI маркалы мұнайдың бағасы барреліне 90 доллардан асты. Мұнай бұдан да қымбаттауы мүмкін еді, алайда АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысы басталғалы Қытай көмірсутектерді бұрынғы көлемде сатып алмай отыр. Ал мұнай өнімдерінің тапшылығы күн өткен сайын күшейіп келеді. Бұл жағдай Қазақстанға да әсер етіп, елді геосаяси тұрғыдан күрделі жағдайға қалдырды.

Баку мен Мәскеу арасындағы саяси текетірес ушығып келеді

Әзербайжан Ресейдің үш азаматын – «Москва 24» телеарнасының жүргізушісі Иван Князевті, саяси кеңесші әрі медиа сарапшы Семен Ураловты және журналист, РФ көлік министрінің кеңесшісі Алексей Чадаевты Интерпол арқылы іздеуге жариялады. Бұл шешім Мәскеу мен Баку арасындағы саяси қайшылықтың тереңдей түскенін байқатады. Сонымен қатар Әзербайжанның еуразиялық және пантүркілік мүдделер тоғысқан тұста Ресейден алшақ бағыт ұстанып отырғанын көрсетеді. Осыдан кейін Мәскеу үшін Бакудің сыртқы саясаттағы ұстанымы да біршама айқындала түсті.

Дрондар соғысы және оның экономикалық тиімділігі

 2022 жылдан бері кеңінен қолданылып келе жатқан ұшқышсыз ұшу аппараттары қазіргі әскери қақтығыстардың сипатын едәуір өзгертті. Бұл саладағы маңызды мәселелердің бірі – қару-жарақтың экономикалық тиімділігі. Дрондар мен оларға қарсы құралдардың, әуе шабуылына қарсы қорғаныс кешендерінің, байланыс және нысананы дәлдеу жүйелерінің құны мемлекеттің қорғаныс шығынына шамадан тыс салмақ түсірмеуге тиіс. Осыған байланысты Пентагон ауыр барлау және соққы жасауға арналған MQ-9 Reaper дрондарын пайдаланудың тиімділігіне қайта баға бере бастады.