Матвей СОБОЛЕВ
Материалы
Қазақстандағы алаяқтықтың жаңа толқыны
Телефон алаяқтарының қоңырауы күн санап үдеп барады. Қоңырау шалатындардың басым бөлігі орыстың оңтүстік диалектісінде сөйлейді, алайда арасында басқалары да кездеседі. Сондықтан Үкімет жастарды жұмыспен қамту мәселесіне бүгіннен бастап жүйелі түрде назар аударуы қажет. Өйткені еңбек нарығындағы жағдай қолайсыз қалыптасса, қылмыстық топтардың қатары мұндай әрекетке бейімі бар аз ғана адамдардың есебінен ғана емес, қалыпты жағдайда адал еңбекпен табыс табуды таңдайтын жастардың да есебінен толығуы мүмкін.
Иран АҚШ-қа геосаяси тәрбие беріп жатқандай
Әлсіреу кезеңін бастан өткеріп жатқан үстем державаның өзін тәрбиелеу оңай шаруа емес. Бірақ мұнымен біреу айналысуы керек. Бүгінде жаһандық геосаясат сахнасында бұл міндетті Иран өз мойнына алғандай көрінеді. Дональд Трамп басқарып отырған Вашингтон халықаралық қауымдастық үшін әлдеқашан тентек балаға айналғандай. Сондықтан Тегеранның АҚШ-ты сабасына түсіріп, жауапкершілікке шақыруға жеткілікті саяси ерік-жігері мен мүмкіндігінің болуы өзгелер үшін де маңызды. Иран тарапы келіссөздерді ең қарапайым қағидалардан бастаған сияқты. Олар Ақ үйге халықаралық құжаттағы қолтаңба жай ғана таңба емес, сонымен бірге орындалуға тиіс міндеттемелер екенін еске салуға тырысуда.
Ормуз бұғазы төңірегіндегі ахуал және мұнай нарығы
АҚШ пен Израильдің Иранға және «Хезболлаға» қарсы соғысы салдарынан әлемдік экономика мұнай дағдарысы жағдайында қалып отыр. Дегенмен нарық 19 маусымда Вашингтон мен Тегеран бейбіт мәмілеге келеді, ал Тель-Авив оған бөгет жасамайды деп есептейді. Себебі бұл оптимистік көзқарастан бас тарту — нарықты тығырыққа тіреумен тең. Өйткені отынның жетіспеушілігі мен оның мүлдем жоқ болуы — салыстыруға келмейтін, екі бөлек жағдай.
АҚШ пен Израильдің агрессиясына жауап ретінде Тегеранның Ормуз бұғазын жауып тастауы әлем тарихында бұрын-соңды болмаған жағдайға айналды. Халықаралық қауымдастық алғашында бұл қадамнан абдырап қалғанымен, кейіннен тығырықтан шығу жолдарын іздестіре бастады.
Әскери революция жағдайындағы Қазақстанның стратегиялық мүмкіндіктері
Шығыс Еуропа мен Таяу Шығыстағы қақтығыстарға дейін әлемдік әскери ғылымда «Жоғарырақ. Алысырақ. Жылдамырақ» деген айқын басымдық үстемдік етіп келді. Қазіргі уақытта жауынгерлік тиімділігі кем түспейтін мүмкіндіктерге ие екінші бағыт – «Төменірек. Жақынырақ. Баяуырақ» тұжырымдамасы қалыптасты. Бұл үдерістердің барлығы Қазақстанға өзінің геосаяси ұстанымындағы әскери салмағын едәуір арттыруға және орта держава ретіндегі мәртебесін анағұрлым сенімді әрі жайлы сезінуге мүмкіндік береді.
Осыдан бес жыл бұрын Қазақстан Республикасының әскери қуаты айтарлықтай шектеулі көрінетін. Әрине, ел арсеналында 4++ буынды жойғыш ұшақтар, С-300 ПС зениттік-зымырандық кешендері, сондай-ақ байланыс және ЖҚЗ (Жерді қашықтықтан зондтау) спутниктері бар жеке орбиталық топтамасы болды. Алайда, Ресей немесе Қытай әскерлерімен салыстырғанда, абсолюттік көрсеткіштер бойынша бұл әлеует аса қомақты көрінбейтін.
Питер Тиль Трамптан Аргентинаға қашып кетті
Әлемдегі ең ірі жекеменшік барлау компанияларының бірі – Palantir Technologies компаниясының негізін қалаушы, неміс текті мультимиллиардер Питер Тиль АҚШ-тан Аргентинаға қоныс аударды. Тегі неміс технократ-мультимиллиардер Дональд Трамптың басшылығымен «технаттардың» жаһандық жобасының ешқандай болашағы жоқ екенін түсіну үшін жеткілікті ақпарат көлеміне ие көрінеді. Ал адамзат бет алып бара жатқан баламалы бағыт оңтүстік жарты шарға қоныс аударуға айтарлықтай негіз болады. Ондағы ауа ағындарының айналымы (ең қиын жағдай туындағанда) солтүстік жарты шардағы қақтығыстардың қауіпті салдарларынан барынша қорғай алады.
Еще от автора
Қытай тәжірибесі және Қазақстанның даму келешегі
Қытайда жаңғырудың басты мақсаты – бүкіл халықтың тұрмысын жақсартып, ортақ игілікке қол жеткізу. «Қытай тәжірибесін сол күйінде қайталау міндет емес. Ең бастысы – оның тиімді тұстарын өз қажетімізге жарата білу», – деді саясаттанушы Юрий Булуктаев. «Әділетті Қазақстанды құру және Қытайдың жаңғыру тәжірибесі: жаңа «алтын отызжылдыққа» қадам» атты ғылыми конференцияға қатысқан сарапшылар Қытайда тиімділігі дәлелденген, Қазақстанда да қолдануға болатын көптеген тәсілді ортаға салды.
«Даму – барлық түйткілдің шешімін табуға жол ашатын алтын кілт», – деді Қытай Халық Республикасының Алматыдағы бас консулы Су Фанцю. Дипломат өз баяндамасында елді жаңғырту Қытай мен Қазақстан үшін бірдей маңызды міндет екенін атап өтті.
Пентагонның сарқылған қару-жарақ қоры және геосаясат
АҚШ-қа Patriot әуе қорғанысы жүйесіне арналған зымыран қорын қалпына келтіру үшін кемінде бес жыл қажет. Ал өзге дереккөздер мен сарапшылардың бағалауынша, бұл мерзім әлдеқайда ұзақ болуы мүмкін. Tomahawk қанатты зымырандарының қорын толықтыруға кемінде жеті жыл керек. Кейбір болжамда бұл мерзім 8,5–9 жыл деп көрсетілген. Пентагон қоймаларындағы қару-жарақ тапшылығы Вашингтонның сыртқы саясатына да ықпал етіп отыр. Ақ үй енді бұрынғыдай әскери күшпен сес көрсете алмайды. Өйткені оның қолындағы әскери қысым жасау мүмкіндігі едәуір шектелген.
Трамп пен Путиннің дизель келісімі: тиімді және тиімсіз тұстары
Саясаткердің шын мәнінде қандай ұстанымда екенін кейде оның не істегенінен емес, қандай қадамға бармағанынан аңғаруға болады. Дональд Трамп Ресейге қарсы «жойқын санкциялар» енгізген жоқ. Владимир Путин де АҚШ пен әлемдік нарыққа дизель отынын жеткізуден бас тартпады. Екі тараптың көздеген мүддесі бөлек болғанымен, бұл жолы олар бір арнада тоғысты. Ал «дизель келісімінің» құнын Еуропа мен Украина төлейтін болады. Трамп үшін Конгреске өтетін аралық сайлаудан барынша аз шығынмен өту маңызды. Өйткені республикашылдардың жеңіске жету мүмкіндігі жоқтың қасы. Ал Путин Батыс елдерінің арасындағы қайшылықтарды сақтап қана қоймай, олардың мейлінше ушыға түсуіне мүдделі.
Венесуэла алтыны: өзгелерге сабақ болған оқиға
Венесуэланың резервіндегі 31 тонна алтынның Лондоннан Нью-Йоркке көшірілуі тек оның сақталатын құқықтық кеңістігін өзгертеді. Ал Каракас үшін жағдай сол күйінде қалды: ел өзіне тиесілі алтынға қол жеткізе алмай отыр. Венесуэла билігінің алтын қорын елге қайтару әрекеттерінің нәтижесіз аяқталуы басқа мемлекеттерге де маңызды сабақ болды – стратегиялық резервті өз аумағында сақтау анағұрлым қауіпсіз. Осыдан кейін Ұлыбритания қоймаларында алтын сақтайтын бірқатар ел бағалы металды өз аумағына қайтару ісін жандандыра түсті.




