Матвей СОБОЛЕВ
Материалы
Көзі ашық, бірақ үнсіз қоғам
Қазақстан халқының негізгі әлеуметтік бөлігі ерекше күй кешіп отыр. Кейде орын алып жатқан оқиғалар шектен шығып жатса да, қоғамның басым бөлігі оларды тек бақылаумен шектелуде. Ал түрлі саяси белсенді топтар өз көзқарасын ашық білдіріп, әрқилы бағыттағы реакция танытып жатқанда, қазақстандықтардың көп бөлігі бұл өзгерістерге тосын салқынқандылықпен қарайды. Мұндай ахуал бір жыл бұрын тосын құбылыс ретінде қабылданар еді. Жуырда ғана халық Қаңтар оқиғасы, «Жаңа Қазақстан» бастамасы, Ресей мен Украина арасындағы соғыс, Бишімбаев ісі, Шерзат Полаттың өлімі және АЭС бойынша өткен референдум сияқты оқиғаларға айтарлықтай белсенділікпен үн қатып келді. Алайда соңғы уақытта бұл белсенділік күрт төмендеді.
Теңге мен доллар тартысы: валюта нарығындағы криминалды факторлар
Теңге АҚШ долларына шаққандағы бағамының алтыншы жүздік шегінен асқаннан кейін, жаңа «жүздікте» қанша уақыт тұрақтайтыны біраз уақыт белгісіз болды. Шілде айында бұл белгісіздік нақты шешімін тапты. Маусымдық және макроэкономикалық факторлармен қатар, тағы бір себеп – криминалды-психологиялық жағдай. Ірі көлемдегі паралар көбінесе доллармен берілетіндіктен, бұл да валютаға деген қысымды арттырады. Теңге 2015 жылғы қатарлы девальвациялардан кейін беделді валюталар қатарынан шығып қалды. Әлемдік жетекші фиаттық валюталардың барлығында девальвация болғанымен, Қазақстанда қаржылық және саяси билік «қызыл сызықтан» асып кетті.
Қазақстан ғарыш державасы екенін ұмытпаған
Әсіресе, Байқоңыр ғарыш айлағы мен кеңестік кезеңнен мұра болып қалғантехникалық және ғылыми-зерттеу инфрақұрылымының сақталуы еліміздің ғарыш кеңістігіне қайта оралуын едәуір жеңілдетті.
«Аумақтық қорғаныс туралы» заң – Қазақстанның әскери құрылымындағы жаңа кезең
Қазақстан Республикасының мемлекеттік жүйесі үшін үлкен сын-тегеурін. Себебі бұл мәселеде кеңестік кезеңдегі тәжірибеге сүйену мүмкін емес. Кеңес Одағында аумақтық қорғаныс жүйесі мүлде болмаған.
Еще от автора
Түркия әскери әлеуетін күшейтіп жатыр
Анкараның 2027–2029 жылдары әскери шығындарын 229%-ға арттыруы геосаяси жағдайға елеулі ықпал етуі мүмкін. Оның алғашқы белгілері Түркия вице-президенті Жевдет Йылмаз қорғаныс пен қауіпсіздік саласына арналған алдағы кезеңнің бағдарламаларын жариялағаннан кейін-ақ байқала бастады. Бұл шешімнің әсері Ресей мен Украинаға, Балқан түбегіне, Израильге, Кавказға, Таяу Шығыс пен Араб түбегіне, сондай-ақ Түркі мемлекеттері ұйымына да тарайды. Түркиямен тығыз байланыстағы да, қайшылықты қатынастағы да елдер Анкараның әскери-саяси белсенділігінің күшеюіне белгілі бір деңгейде жауап қатуға мәжбүр болады.
Мұнай өнімдері нарығындағы тапшылық және Қазақстан
Қазір мұнай тапшылығынан гөрі мұнай өнімдерінің жетіспеушілігі әлдеқайда өзекті мәселеге айналды. Таяу Шығыста қарулы қақтығыстар қайта күшейгеннен кейін WTI маркалы мұнайдың бағасы барреліне 90 доллардан асты. Мұнай бұдан да қымбаттауы мүмкін еді, алайда АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысы басталғалы Қытай көмірсутектерді бұрынғы көлемде сатып алмай отыр. Ал мұнай өнімдерінің тапшылығы күн өткен сайын күшейіп келеді. Бұл жағдай Қазақстанға да әсер етіп, елді геосаяси тұрғыдан күрделі жағдайға қалдырды.
Баку мен Мәскеу арасындағы саяси текетірес ушығып келеді
Әзербайжан Ресейдің үш азаматын – «Москва 24» телеарнасының жүргізушісі Иван Князевті, саяси кеңесші әрі медиа сарапшы Семен Ураловты және журналист, РФ көлік министрінің кеңесшісі Алексей Чадаевты Интерпол арқылы іздеуге жариялады. Бұл шешім Мәскеу мен Баку арасындағы саяси қайшылықтың тереңдей түскенін байқатады. Сонымен қатар Әзербайжанның еуразиялық және пантүркілік мүдделер тоғысқан тұста Ресейден алшақ бағыт ұстанып отырғанын көрсетеді. Осыдан кейін Мәскеу үшін Бакудің сыртқы саясаттағы ұстанымы да біршама айқындала түсті.
Дрондар соғысы және оның экономикалық тиімділігі
2022 жылдан бері кеңінен қолданылып келе жатқан ұшқышсыз ұшу аппараттары қазіргі әскери қақтығыстардың сипатын едәуір өзгертті. Бұл саладағы маңызды мәселелердің бірі – қару-жарақтың экономикалық тиімділігі. Дрондар мен оларға қарсы құралдардың, әуе шабуылына қарсы қорғаныс кешендерінің, байланыс және нысананы дәлдеу жүйелерінің құны мемлекеттің қорғаныс шығынына шамадан тыс салмақ түсірмеуге тиіс. Осыған байланысты Пентагон ауыр барлау және соққы жасауға арналған MQ-9 Reaper дрондарын пайдаланудың тиімділігіне қайта баға бере бастады.




