Матвей СОБОЛЕВ

Телефон алаяқтарының қоңырауы күн санап үдеп барады. Қоңырау шалатындардың басым бөлігі орыстың оңтүстік диалектісінде сөйлейді, алайда арасында басқалары да кездеседі. Сондықтан Үкімет жастарды жұмыспен қамту мәселесіне бүгіннен бастап жүйелі түрде назар аударуы қажет. Өйткені еңбек нарығындағы жағдай қолайсыз қалыптасса, қылмыстық топтардың қатары мұндай әрекетке бейімі бар аз ғана адамдардың есебінен ғана емес, қалыпты жағдайда адал еңбекпен табыс табуды таңдайтын жастардың да есебінен толығуы мүмкін.

Әлсіреу кезеңін бастан өткеріп жатқан үстем державаның өзін тәрбиелеу оңай шаруа емес. Бірақ мұнымен біреу айналысуы керек. Бүгінде жаһандық геосаясат сахнасында бұл міндетті Иран өз мойнына алғандай көрінеді. Дональд Трамп басқарып отырған Вашингтон халықаралық қауымдастық үшін әлдеқашан тентек балаға айналғандай. Сондықтан Тегеранның АҚШ-ты сабасына түсіріп, жауапкершілікке шақыруға жеткілікті саяси ерік-жігері мен мүмкіндігінің болуы өзгелер үшін де маңызды. Иран тарапы келіссөздерді ең қарапайым қағидалардан бастаған сияқты. Олар Ақ үйге халықаралық құжаттағы қолтаңба жай ғана таңба емес, сонымен бірге орындалуға тиіс міндеттемелер екенін еске салуға тырысуда.

АҚШ пен Израильдің Иранға және «Хезболлаға» қарсы соғысы салдарынан әлемдік экономика мұнай дағдарысы жағдайында қалып отыр. Дегенмен нарық 19 маусымда Вашингтон мен Тегеран бейбіт мәмілеге келеді, ал Тель-Авив оған бөгет жасамайды деп есептейді. Себебі бұл оптимистік көзқарастан бас тарту — нарықты тығырыққа тіреумен тең. Өйткені отынның жетіспеушілігі мен оның мүлдем жоқ болуы — салыстыруға келмейтін, екі бөлек жағдай. АҚШ пен Израильдің агрессиясына жауап ретінде Тегеранның Ормуз бұғазын жауып тастауы әлем тарихында бұрын-соңды болмаған жағдайға айналды. Халықаралық қауымдастық алғашында бұл қадамнан абдырап қалғанымен, кейіннен тығырықтан шығу жолдарын іздестіре бастады.

Шығыс Еуропа мен Таяу Шығыстағы қақтығыстарға дейін әлемдік әскери ғылымда «Жоғарырақ. Алысырақ. Жылдамырақ» деген айқын басымдық үстемдік етіп келді. Қазіргі уақытта жауынгерлік тиімділігі кем түспейтін мүмкіндіктерге ие екінші бағыт – «Төменірек. Жақынырақ. Баяуырақ» тұжырымдамасы қалыптасты. Бұл үдерістердің барлығы Қазақстанға өзінің геосаяси ұстанымындағы әскери салмағын едәуір арттыруға және орта держава ретіндегі мәртебесін анағұрлым сенімді әрі жайлы сезінуге мүмкіндік береді. Осыдан бес жыл бұрын Қазақстан Республикасының әскери қуаты айтарлықтай шектеулі көрінетін. Әрине, ел арсеналында 4++ буынды жойғыш ұшақтар, С-300 ПС зениттік-зымырандық кешендері, сондай-ақ байланыс және ЖҚЗ (Жерді қашықтықтан зондтау) спутниктері бар жеке орбиталық топтамасы болды. Алайда, Ресей немесе Қытай әскерлерімен салыстырғанда, абсолюттік көрсеткіштер бойынша бұл әлеует аса қомақты көрінбейтін.