Басты бет

Дональд Трамптың Венесуэла президенті Николас Мадуро мен оның жұбайы Силия Флорестің ұрлануына қатысты әрекеттері, сондай-ақ Гренландияға байланысты талаптары аясында не істегенін әлемдік саяси қауымдастық әлі толық ұғына қойған жоқ. Бұл қадамдардың халықаралық қатынастар жүйесіне қандай салдар әкелетінін түсіну үдерісі енді ғана басталып келеді. Тіпті әскери әлеуеті жоғары мемлекеттердің өзі халықаралық өзара іс-қимылдың жаңа ережелеріне сақтықпен бейімделуге мәжбүр. Ал мұндай жағдайда орташа держава саналатын Қазақстан туралы не айтуға болады?

17 қаңтарда ҚР Премьер-министрінің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева  білім беру және денсаулық сақтау салаларындағы жан басына шаққандағы қаржыландыру жүйесін реформалау басталғанын мәлімдеді. Мемлекет бюджет қаражатының тиімділігі мен жұмсалуының объективтілігін қатаң сүзгіден өткізбестен жеке сектормен жұмыс істеу тәжірибесінен бас тартады. Іс жүзінде, алғаш рет жұмсақ реттеу тетіктері білім беру мен медицинадағы мемлекеттік тапсырысты бюджет қаражаты есебінен пайда табудың қолайлы тетігіне айналдырғанын, жаппай жүйелік теріс пайдалануларға жол берілген. Сондай ақ  әлеуметтік мәселелерді шешуде ілгерілеушілік болмағанын мойындады. Бюджеттік дағдарыс кезеңінде бұлай болуы қисынды.

13 қаңтарда Үкімет отырысында Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов 2025 жылға арналған сумен жабдықтау нысандарын салу және қайта жаңғырту жөніндегі жоспардың артығымен орындалғанын мәлімдеді. Бұл ақпарат, Қазақстанда сумен жабдықтау деңгейі әлі де 100 пайызға жетпегенін ескерсек, көңіл қуантады. Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің деректеріне сәйкес, қазіргі таңда қалаларда орталықтандырылған сумен жабдықтау деңгейі 99,3 пайызды, ал ауылдық елді мекендерде 97,5 пайызды құрайды. Осыған байланысты бюджет қаражаты есебінен нақты қандай нысандардың және қай өңірлерде салынғанын егжей-тегжейлі анықтап көрмекпіз.

Қомағай Лондон Ситидің Қазақстан экономикасы мен мемлекеттік бюджеті үшін елеулі қиындықтар туғызды.  Ұлыбританияға Ресеймен қақтығыс жағдайында қосымша қаржы ресурстары қажет, сондықтан оларды жан жақтан іздеуге мәжбүр. Мұнай тасымалының ағындарын Каспий құбыр консорциумынан (КҚК) негізгі акционері британдық BP болып табылатын Баку – Тбилиси – Джейхан (БТЖ) бағытына қайта бағдарлау жағдайында экономикалық тиімділік айқын көрінеді. Атап айтқанда, КҚК арқылы бір тонна мұнайды тасымалдау құны шамамен 30 АҚШ долларын құраса, БТЖ құбыры арқылы мұнай айдау 100 АҚШ долларына жетеді.

XXI ғасырдың ортасы мен екінші жартысына қатысты жасалған біздің болжамдарымыз екі негізгі факторды — Тарихтың құрылымдық жүйесі мен Халықтың этногенетикалық ахуалын өзара үйлестіре пайдалану тұжырымдамасына негізделген. Осы факторлардың әрқайсысы тарихи деректердің ауқымды көлемінде жеке-жеке тексеруден өтті. Сонымен қатар, нақтыланған кейбір қарапайым жағдайларда бұл факторларды бірлесе қолданудың оң нәтиже берген мысалдары бар. Дегенмен, мұның бәрі жаңа әдіснаманы пысықтау жолындағы алғашқы сынақ қадамдары ғана.