Еуразиялық даму банкі мәлімдеуінше, әлемде орталықтандырылмаған энергетиканың рөлі қарқынды артып келеді. Бұл модельде негізгі рөлді тұтынушының өзі атқарады: шатырларға орнатылған күн панельдері, шағын су электр станциялары, микрожелілер, энергия жинақтау жүйелері, басқарылатын жүктеме, электр көліктері мен виртуалды электр станциялары кеңінен енгізілуде. Бұрын технологиялық тұрғыдан мүмкін болмаған немесе тым қымбат саналған шешімдер бүгінде энергетикалық жүйенің қалыпты жұмысының бір бөлігіне айналып отыр. ЕАДБ-ның Орталық Азия энергетикасына арналған баяндамасында бұл тәсіл үш негізгі құрал арқылы түсіндірілген: микрожелілер, виртуалды электр станциялары және шалғай аудандардағы шағын генерация. Көрсеткіштер өзгерістің ауқымын айқын аңғартады. 2023 жылы әлемдегі жаңа күн электр станциялары қуатының шамамен 43 пайызы үлестірілген күн генерациясының үлесіне тиесілі болды. Оның 23 пайызы коммерциялық және өнеркәсіптік секторға, тағы 19 пайызы тұрғын үй секторына тиесілі. 2024 жылы үлестірілген күн электр станциялары шамамен 220 ГВт жаңа қуат қосты. Ал әлемдік микрожелілер нарығының көлемі 2023 жылдың өзінде 12,8 млрд доллар көлемінде бағаланып, әлі де қарқынды өсіп келеді. Орталық Азия үшін бұл үрдіс ерекше маңызды. Өйткені өңірге 2030 жылға қарай электр энергиясына сұраныстың 40 пайызға дейін өсуін қамтамасыз ету, инфрақұрылымды жаңғырту және жаңартылатын энергия көздерін энергетикалық жүйеге кеңірек енгізу міндеті қатар жүктеліп отыр.
Еуразия24 пікірі:
Баламалы энергетика төңірегіндегі талқылаулар қазіргі таңда сәнді экологиялық тренд емес, экономикалық тиімділік пен технологиялық кемелдіктің көрсеткішіне айналды. Осыдан 10-15 жыл бұрын күн панельдері, энергия жинақтағыштар немесе микрожелілер көптеген елдер үшін қымбат тәжірибе ретінде көрінетін. Бүгінде күн генерациясының, күштік электроника мен сақтау жүйелерінің құны біртіндеп төмендеп, ал цифрландыру мен жасанды интеллект есебінен бөлінген энергия жүйелерін басқару тиімділігі артып келеді. Соның салдарынан әлем «ортақ бір ірі станция» моделінен икемді архитектураға — тұтынушының өзі энергия жүйесінің қатысушысына айналатын модельге көшуде. Қазақстанның жаңартылатын энергия көздерін (ЖЭК) дамыту үшін табиғи әлеуеті өте жоғары: батыс және орталық аймақтарда қуатты жел ресурстары, оңтүстікте күн инсоляциясының жоғары деңгейі бар. Сондай-ақ елді мекендердің арақашықтығының тым алыстығын ескерсек, шағын генерация мен микрожелілерді қолдану жүздеген шақырымға жаңа желі тартудан әлдеқайда тиімді болуы мүмкін. Бұл ретте Қазақстанның басқа елдерден айырмашылығы — базалық энергетиканы қиратпай, оны газ, гидро, атом және жаңартылатын генерациямен біртіндеп толықтырып, «төтенше шешімдерсіз» дами алуында. Дәл осындай «орта жолды» — экономика үшін ешқандай күйзеліссіз, теңгерімді энергияға көшу бағытын Еуразия даму банкі ұсынып отыр. Банк мамандарының бағалауынша, Орталық Азия үшін бұл сценарий радикалды «жасыл» жобаларға қарағанда 30-45%-ға арзан түседі, сонымен бірге көміртегі ізін айтарлықтай азайтуға мүмкіндік береді.
