Еconomykz порталы хабарлайды: «2025 жылдың қаңтар–тамыз айларында Қазақстан мен Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше елдер арасындағы өзара сауда айналымы 19,2 миллиард долларды құрады. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 3,5%-ға төмен. Экспорт көлемінің төмендеуі айтарлықтай — 9,3 пайыз. Жалпы мөлшері 6,5 миллиард долларды құрады. Ал Одақ елдерінен келетін импорт бар болғаны 0,2%-ға азайып, 12,7 миллиард долларды құрады. Одақ ішіндегі сауда құрылымында айтарлықтай өзгеріс жоқ: 88,8% – Ресейге, 7,2% – Қырғызстанға, 3,9% – Беларуське, ал 0,2% – Арменияға тиесілі. Басқаша айтқанда, Қазақстанның ЕАЭО шеңберіндегі өзара саудасының негізгі бөлігі іс жүзінде бір ғана серіктес – Ресеймен арадағы қатынастарға негізделіп отыр. Өзара сауда көлемінің төмендеуі тек сыртқы факторларға ғана емес, сонымен қатар жеткізілімдерді біртіндеп әртараптандыру үдерісіне де байланысты. Қазақстан Қытаймен, Түркиямен және Еуроодақ елдерімен экономикалық байланысын күшейтіп келеді. Бұл үрдіс ЕАЭО-ның жалпы сауда құрылымындағы үлесін азайтқанымен, әзірге сауда көлеміндегі жоғалтулардың орнын толықтыра алған жоқ. 2025 жылы экспорттың қысқарып, импорттың өсуі ел экономикасының екіұдай бағытын көрсетеді. Бір жағынан, ішкі нарық тұрақтылығын сақтап, тұтынушылық сұраныс пен инфрақұрылымдық инвестициялар есебінен қолдау тауып отыр. Екінші жағынан, сыртқы нарықтағы ахуал тұрақсыз күйінде қалып отыр: шикізат бағалары құбылмалы, ал негізгі сауда серіктестері арасындағы логистикалық тізбектер күрделене түсуде».
Евразия24 пікірі:
Мақала көлемді болғандықтан бірнеше маңызды жайтқа назар аудара кетейік. 2025 жылы Қазақстанның сыртқы сауда айналымы айтарлықтай өзгерістерге ұшырады: экспорт көлемі 5,7 пайызға төмендеп, 50,2 миллиард долларды құрады, ал импорт керісінше 2,8 пайызға өсіп, 40,1 миллиард долларға жетті. Үкіметтің энергетика саласын қоса алғанда, жоғары технологиялық жобаларды жүзеге асыру жөнінде ауқымды жоспарлары барын ескерсек, импорт құрылымында инфрақұрылымдық міндеттерге арналған заманауи технологиялар мен жабдықтардың басым болуын күткен едік. Алайда олай болмады – импорттың негізгі бөлігін әлі де тұтыну тауарлары мен машина жасау өнімдері құрап отыр. Басты импорттық позициялар арасында жеңіл автокөлік (4,3%), дәрілік заттар (3,1%), көлік құралдарының кузовтары (2,3%), телефон (2,2%) және автокөлік бөлшектері (2,1%) алдыңғы қатарда тұр. Автор пікірінше мұны былай қорытындылауға болады: «Импорт құрылымы Қазақстанның сыртқы технологиялар мен дайын өнімге тәуелді екенін айқын көрсетеді. Автокөлік пен оның қосалқы бөлшектеріне сұраныстың артуы тұтынушылық белсенділіктің қалпына келіп, автокөлік құрастыру нарығындағы қозғалыстың күшейгенін білдіреді. Ал дәрі-дәрмек импортының жоғары үлесі фармацевтика саласының жергіліктендіру деңгейінің төмендігі мен құрылымдық әлсіздігін көрсетеді». Сонда мемлекет субсидия, жеңілдетілген несие, салықтық жеңілдіктер беріп отырған отандық кәсіпорындар қайда? Бұл сұрақ – еліміздің өндірістік саясатының тиімділігі мен нақты нәтижелеріне қатысты қоғамда туындаған басты күмәндердің бірі.
