Президент Дональд Трамптың арнайы өкілдері жарты жылдан астам үзілістен кейін Мәскеу мен Киевке қайта барды. Осы сапарлар Украина мәселесін дипломатиялық жолмен реттеуге бағытталған келіссөздердің жаңа кезеңіне жол ашты. 2025 жылы АҚШ әкімшілігі Аляскада қол жеткізілген келісімдерді жүзеге асыра алмады. Сондықтан бұл жолғы келіссөздерден де айтарлықтай нәтиже шығады дегенге күмән бар.
2025 жылы Трамп Украина мәселесі бойынша келіссөздерге кіріскен кезде Иран дағдарысы әлі туындамаған еді. Ал Таяу Шығыстағы қақтығыстың нәтижесі Вашингтонның халықаралық келіссөздердегі бейтарап төреші ретіндегі беделіне нұқсан келтірді. Соңғы жарты жылда мұны Еуропа да, Мәскеу де анық аңғарды. АҚШ-тың бір мезгілде екі өңірде әскери қақтығыс жүргізуге ресурсы жеткіліксіз. Геосаясатта мұндай жағдайды «империялық шамадан тыс күш жұмсау» деп атайды. Сондықтан Трампқа АҚШ-ты кемінде бір қақтығыстан алып шығудың жолын табу қажет.
Трампқа қарсы саяси күштердің есебі алдағы Конгресс сайлауына негізделіп отыр. Сарапшылардың болжамы бойынша, алдағы сайлауда республикашылар Конгрестегі басымдығынан айырылуы мүмкін. Ондай жағдайда жауапкершілік Трампқа жүктеліп, Конгресте демократтар мен президентті қолдамайтын республикашылардан бейресми коалиция құрылуы ықтимал. Ал Трамптың өз партиясында оның саясатын құптамайтындар аз емес. Мұндай күш басымдыққа ие болса, Ақ үйдің ішкі және сыртқы саясаттағы бастамаларын Конгресс арқылы өткізу қиындай түседі.
Киев, Лондон және Еуроодақ осы сценарийге үміт артып отыр. Олардың есебінше, демократтар Конгресте басымдыққа ие болған жағдайда Украинаға бұрынғы көлемде қаржы бөлу қайта жалғасуы мүмкін. Мұндай жағдай Мәскеудің де мүддесіне сай келеді. Кремль бітімге қатысты келіссөздерге уақыт жұмсамай, майдандағы әскери қимылды жалғастыра алады. Нәтижесінде Украина төңірегіндегі жағдай Джо Байден президент болған 2022–2024 жылдардағы кезеңге қайта оралуы ықтимал.
Трамп тобы үшін сайлауға дейін Украина бойынша ең болмаса қандай да бір келісімге келу маңызды. Өйткені мұны Ақ үйдің сыртқы саясаттағы жетістігі ретінде ұсынуға мүмкіндік бар. Сайлау өткеннен кейін Украина мәселесінің Трамп тобы үшін ішкі саясаттағы маңызы айтарлықтай төмендейді. Сондықтан Стивен Уиткофф пен Джаред Кушнердің Мәскеу мен Киевке сапарына келіссөздерді нәтижеге жеткізудің соңғы мүмкіндігі ретінде қаралды.
АҚШ тарапы бұл жолы жаңа ұсыныс жасаған жоқ. Келіссөздер негізінен Анкориджде бұған дейін талқыланған мәселелерді нақтылауға арналды. Сондықтан сапарды толық сәтсіз аяқталды деуге негіз болмады. Дегенмен Мәскеу мен Киевтегі кездесулер нақты келісіммен аяқталған жоқ.
Соңғы бір жылда Мәскеу келіссөздегі талаптарын күшейтті. Киев тарапынан тараған ақпаратқа сенсек, енді Украинадан «жаңа аумақтардан» бас тарту туралы шешімді заң жүзінде, соның ішінде Конституцияда бекіту талап етіліп отыр. Украинаның бейтарап мәртебесіне қатысты шарт та қатаңдай түскен. Бұрын мәселе НАТО-ға мүше болмау жөнінде болса, енді кез келген әскери одаққа қосылмау талабы қойылып отыр. Оның үстіне Мәскеуде Еуропалық одақты да агрессиялық сипаттағы әскери бірлестік ретінде тану туралы пікір айтылып жүр. Егер бұл ұстаным келіссөз талабына айналса, Украинаның Еуроодаққа қосылуына да жол берілмейді.
Киев те Трамп командасы ұсынған талаптарды қабылдамады. Украина билігі Еуропа елдерінің қолдауына және алдағы Конгресс сайлауында демократтардың жеңіске жетуіне үміт артып отыр. Осыған байланысты тараптар кемінде қарашаның ортасына дейін келіссөзді жалғастырудан нәтиже шықпайды деген тоқтамға келген.
Іс жүзінде Трампқа әзірге Украина мәселесін кейінге қалдырып, өзі үшін сәтсіз өрбіген Иран дағдарысы мен алдағы Конгресс сайлауына назар аударуға тура келіп отыр.
