Тег: инфляция

Президенттің әлеуметтік саладағы ең өзекті мәселелерге нақты назар аударып отырғаны — құптарлық қадам. Алайда мәселені мойындау — оның шешіміне бастайтын алғашқы ғана саты. Ал одан кейін жағдай көбіне өзгеріссіз қалады.

Парламент кулуарында Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов инфляцияның жеделдеуі ақша айналымының ұлғаюымен байланысты екенін айтты. «Экономикаға қаржы тым көп түсіп жатыр. Мұның басты себептерінің бірі - бюджет шығындарының едәуір артуы және тұтынушылық несиенің кеңеюі. Тауар мен қызмет ұсынысы сұранысқа ілесе алмай, экономика қызып, бағалар өсіп келеді» деді ол. Ақша-несие саясатына жауапты органның басшысы және «Ұлттық банк туралы» заңға сай негізгі мақсаты баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылатын тұлға ретінде, ол елдегі ақша айналымының жай-күйін жақсы білуі тиіс. Егер ол мәселе артық ақшада деп мәлімдесе, демек жағдайдың мәні сол жерде болғаны. Енді түсінетін нәрсе – осы нарықтағы тауар мен қызмет ұсынысы ілесе алмай отырған артық қаржы кімнің қолында шоғырланып, бағаның мұншалық үрейлі қарқынмен өсуіне себеп болып отыр.

Бір ай бұрын, 8 қыркүйекте, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев халыққа Жолдауында мынадай тапсырма берген еді: «Бүгінде ең өзекті мәселе – жоғары инфляция. Ол экономикалық өсімнің нәтижесін де, халық табысының артуын да “жеп қойып” отыр… Біз бұл макроэкономикалық тұйық шеңберден шығуымыз керек. Үкімет пен Ұлттық банк – біртұтас команда ретінде әрекет етуі тиіс. Қазір жауапкершілікті бір-біріне ысырып, тартысатын уақыт емес».Ұлттық банк Ақша-несие саясаты комитеті ащы болса да шындықты жасырмай айтты: «Экономиканың өсу қарқыны жоғары болғанымен, инфляцияның үдеуі халықтың нақты табысын төмендетіп отыр. Бұған қоса, Ұлттық банктің ресми мәлімдемесінде атап өтілгендей, «экономика сегіз айдың ішінде 6,5 пайызға өсіп, соңғы 14 жылдағы ең жоғары көрсеткішке жетті».

Ұлттық банктің базалық мөлшерлемені көтеру туралы шешімі қоғамда әртүрлі пікір тудырды. Кейбір қолданушылар бұл шешімді бизнеске қысым деп бағалап: «Салық пен мөлшерлемені қатар көтеру – кәсіпкерлікті тұншықтырады. Мұндай жағдайда инфляцияны тежеу мүмкін емес», – дейді.

2025 жылдың басынан бері алтынның спот нарығындағы құны 44%-ға өсті. Айта кету керек, 2024 жылы бұл көрсеткіш 27%-ды құраған. Спот нарығында тауарлар мен қаржы құралдары нақты жеткізілім мақсатында саудаланады, ал есеп айырысу әдетте 1–2 жұмыс күні ішінде жүзеге асады. Қазіргі үрдіске сәйкес, сары түсті асыл металл көптеген елдердің алтын-валюта резервтеріндегі АҚШ долларын біртіндеп ығыстырып келеді. Бұл құбылыс әсіресе даму үстіндегі мемлекеттерде айқын байқалуда. Франциялық қаржы конгломераты Société Générale ұсынған деректерге сәйкес, 2023 жылдың төртінші тоқсанынан бастап әлемнің орталық банктері резервтік активтер құрылымында доллардың үлесін азайту үрдісін қайта жалғастырды.