Энергетика саласының сарапшысы Нұрлан Жұмағұлов хабарлайды: «2025 жылы ең жоғары өсімді италиялық ENI компаниясының акциялары көрсетті. Қашаған мен Қарашығанақ жобаларының арқасында ENI мұнай саласындағы жоғары лигаға шықты. 2000 жылдардың басында ENI компаниясының бас директоры Паоло Скарони: «Қашағанның алып қоры арқасында ENI мұнай бизнесінің жоғары лигасына көтерілу мүмкіндігіне ие болды. ENI Қашағанға дейінгі компания емес», – деп айтқан болатын. Кашаган жобасының арқасында 2000 жылдары көптеген италиялық мердігерлер мен жеткізушілер елеулі табыс тапты».
Евразия24 пікірі:
Мәселе енді Қазақстанның 1990-жылдардан бері шетелдік компаниялардың капитализациясын өз табиғи ресурстары есебінен жанама түрде қолдап келгені дұрыс па, бұрыс па? Мұндай мәселе жоқ. Ең басты сұрақ — еліміз шетелдік мұнай алыптарымен арадағы қарым-қатынасты өзгертетін сәтке жетті ме? Бұл қадам инвестициялық имиджге нұқсан келтірмей, халықаралық арбитражда жеңіліп қалу қаупін тудырмай, қолда бар технологиялардан айырылмай іске асырылуы тиіс. Алайда қазіргі жағдайды ескерсек, шетелдік мұнай экожүйелері Қазақстаннан кетуге, немесе жұмыс тәртібін өзгерткісі келмейді. Себебі шетелдік инвестициялар әлдеқашан өзін-өзі ақтаған, ал қазіргі таңда өндіру процесі — тұрақты таза табыс көзі. Бұл табыстан бас тарту қандай да бір тарап үшін экономикалық тұрғыдан тиімсіз. Ал келісімшарттардың қайта қаралуы табиғи ресурстарға бай өзге елдер үшін де қауіп төндіретін құқықтық прецедентке айналуы мүмкін. Сондықтан “ұлттық мүдде” мен “мемлекеттің институционалдық жетілуі” туралы айтылатын пікірлер қазіргі жағдайда маңызды болғанымен, нақты жүзеге асу ықтималдығы төмен. Өйткені мұндай келісімшарттарды қайта қарау — күрделі әрі нақты құқықтық тетіктері айқындалмаған мәселе.
