Informburo.kz хабарлайды: Мәжіліс депутаттары шартты түрде мерзімінен бұрын босатуға (ШМББ) қатысты заңнаманы қайта қарауды ұсынды. «ҚР кейбір заңнамалық актілеріне қылмыстық заңнаманы одан әрі жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасына сәйкес, присяждылар қатысатын соттарға мынадай өкілеттіктер берілуі мүмкін: жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босату туралы шешім шығару; жазаның өтелмеген бөлігін жеңілірек жаза түрімен алмастыру; тағайындалған жаза мерзімін қысқарту. Құжатта атап өтілгендей, қазіргі таңда соттар заң талабына сүйене отырып, ауыр және аса ауыр қылмыс жасағандарды да шартты түрде мерзімінен бұрын босатуға міндетті. Мұндай істер жабық түрде қаралады, қоғам өкілдері қатыстырылмайды. Қамауда отырғандар өтініштерін тікелей сотқа жолдайды, ал іс шектеулі құраммен қаралады, прокурор тек хабардар етіледі. Осыған байланысты депутаттар мұндай өтініштерді қарау функциясын алқабилер қатысатын соттарға беру қажет деген ұсыныс айтып отыр. Бұл өзгеріс қоғамдық бақылауды күшейтіп, әділетті шешім шығару процесіне қоғамның қатысуын қамтамасыз етеді деп көрсетілген заң жобасында.
Евразия24 пікірі:
Бір қарағанда, ұсынылып отырған өзгерістер қылмыстық жазаны өтеу жүйесін ізгілендіру мен сот шешімдерінің әділдігін қамтамасыз етуде қоғамдық бақылауды күшейтуге бағытталған маңызды қадам сияқты көрінеді. Алайда, екінші жағынан, бұл тетік ел аумағы бойынша түгел енгізілмей, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап тек 4 өңірде — Ақтөбе, Қарағанды, Шығыс Қазақстан облыстары мен Шымкент қаласында пилоттық режимде екі жылға сынақтан өтпек. «Алқабилер қатысатын соттардың шартты түрде мерзімінен бұрын босату (ШМББ) және жазаның өтелмеген бөлігін жеңілірек түріне ауыстыру (ЖБА) мәселелеріне қатысты азаматтардың өтініштерін қарау функцияларын іске асыру мүмкіндігін екі жыл бойы тек жүктемесі пилоттық жобаны жүзеге асыруға жеткілікті өңірлерде зерделеу ұсынылады», — делінген заң жобасында. Алайда бұл іріктеулі көзқарас реформаның жалпы идеясын жоққа шығаратын шектеу болуы мүмкін. Себебі, алқабилер соты — әлемде адам тағдырына қатысты ең әділетті шешім шығара алатын құрал ретінде танылған институт. Демек, тіпті пилоттық режимде болса да, ШМББ тәртібін өзгертуді ел көлемінде қатар енгізу орынды болар еді, ал соттардың жүктемесін қылмыстық кодекстің нақты баптары бойынша шектеу арқылы реттеу — әлдеқайда тиімді тәсіл.
