Брюссель. 9 шілде. ИНТЕРФАКС – Еуропалық комиссия (ЕК) маусым айында өткен Еуропалық одақ саммитінің қорытындыларына сәйкес мүше мемлекеттерге Иордан өзенінің Батыс жағалауындағы Израиль қоныстарымен сауда қатынастарына шектеу қоюдың түрлі нұсқалары қамтылған құжатты жолдады. Бұл туралы Еурокомиссияның ресми өкілі Олоф Жилл хабарлады.
«Бұл құжат (…) келесі аптада, 13 шілдеде өтетін ЕО-ның Сыртқы істер кеңесінің отырысында талқыланады», – деді ол Брюссельдегі баспасөз мәслихатында.
Оның айтуынша, құжатта ықтимал шектеу шараларының бірнеше нұсқасы қарастырылған. Соның ішінде жағдайдың ушығуына байланысты аталған қоныстардан әкелінетін өнім импортының көлемін қысқарту немесе оған толық тыйым салу мүмкіндігі де бар.
Бұл шаралардың негізінде Еуропалық одақтың және халықаралық құқықтың Израильдің Иордан өзенінің Батыс жағалауындағы және Шығыс Иерусалимдегі қоныстарын заңсыз деп танитын ұстанымы жатыр. Бұл мәртебе бірнеше рет, оның ішінде 2024 жылы БҰҰ Халықаралық сотының консультативтік қорытындысында да расталған.
Сондықтан Еуропалық одақ бұрыннан бері «Израиль мемлекетінде» өндірілген өнім мен аталған қоныстарда өндірілген тауарларды бір-бірінен ажыратады. Қоныстарда өндірілген өнімдер ЕО мен Израиль арасындағы сауда келісімі аясында еуропалық нарыққа жеңілдетілген қолжетімділік құқығына ие емес.
Ұзақ уақыт бойы Еуропалық одақтың негізгі ұстанымы қоныстарда өндірілген тауарларды арнайы таңбалау арқылы тұтынушыларға саналы таңдау жасауға мүмкіндік беру болды. Алайда қоныстандыру саясатының кеңеюі және палестиналықтардың құқықтарына қатысты жағдайдың нашарлауы аясында ЕО-ға мүше бірқатар мемлекет қатаң шаралар қабылдауды талап ете бастады. БАҚ мәліметінше, кемінде 20 мемлекет Еурокомиссиядан қандай шектеу шараларын енгізуге болатынын нақтылауды сұраған.
Бұл мәселеге серпін берген негізгі оқиға – маусым айында өткен Еуропалық одақ саммиті болды. Онда ұйымға мүше елдердің көшбасшылары заңсыз қоныстарға қатысты жағдайдың нашарлауына байланысты нақты шаралар қабылдау қажеттігін растады. Осы қорытындылар негізінде Еурокомиссия тиісті құжатты әзірледі.
Сонымен қатар бұл мәселе бойынша саяси шешім қабылдау оңай болмайды. Өйткені сыртқы саясат аясында толыққанды сауда санкцияларын енгізу үшін ЕО-ға мүше барлық 27 мемлекеттің бірауыздан келісімі қажет. Кейбір елдердің вето қоюы бұл бастаманың қабылдануына кедергі келтіруі мүмкін.
