Вашингтон. 4 тамыз. ИНТЕРФАКС – Иран мен Оман Ормуз бұғазы арқылы теңіз қатынасын ұйымдастыруға қатысты келісімге жақын. Бұл туралы The New York Times басылымы америкалық және ирандық дереккөздерге сілтеме жасап хабарлады.
Басылым мәліметінше, келісімге қол қойылған жағдайда, Парсы шығанағына бет алған кемелер Иран жағалауына жақын орналасқан және Иран бақылауындағы теңіз дәлізімен жүреді. Ал шығанақтан шығатын кемелер Оман жағалауына жақын бағытпен қатынайтын болады.
Иран өкілдерінің айтуынша, кемелерден өткені үшін ақы алынбайды. Дегенмен экологиялық шығындарды өтеуге, жүк кемелері мен танкерлердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және қызмет көрсететін персоналдың шығындарын жабуға арналған қызмет көрсету төлемі енгізіледі. Газетпен тілдескен ирандық екі шенеуніктің мәліметінше, бұл қаражат Иран мен Оман арасында тең бөлінеді.
Алайда келіссөздердің барысынан хабардар америкалық шенеунік бұл ақпараттың шындыққа толық сәйкес келмейтінін айтты. Оның сөзінше, бұғаздағы уақытша бағыттарды пайдалану үшін Иранның келісімі талап етілмейді әрі қандай да бір төлем қарастырылмаған.
Сонымен қатар Иран тарапы АҚШ Парсы шығанағындағы ирандық порттарға қойылған теңіз блокадасын алып тастап, екі ел Исламабадтағы өзара түсіністік туралы меморандумда көзделген 14 тармақтан тұратын жоспарға қайта оралмайынша, Ормуз бұғазы ашылмайтынын мәлімдеді.
Иран билігінің айтуынша, Оманмен әзірленіп жатқан құжат Тегеранның бұғаздағы бақылау мүмкіндігін құқықтық тұрғыдан бекітуге және соған сәйкес өзінің стратегиялық ықпалын сақтап қалуға бағытталған.
Бұған дейін АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Ормуз бұғазы АҚШ пен Израильдің 28 ақпандағы Иранға жасаған соққысына дейінгі сияқты халықаралық кеме қатынасына ашық болуы тиіс екенін бірнеше рет мәлімдеген болатын.
Ал АҚШ президенті Дональд Трамп Ормуз бұғазы арқылы өтетін кемелерден төлем алынатын болса, оны тек АҚШ қана алатынын, мұндай мүмкіндік Иранға берілмейтінін айтқан. Сондай-ақ ол Вашингтон бұғаздағы жағдайды толық бақылауда ұстап отырғанын тағы да мәлімдеді. Бұған дейін Иран бұл пікірді бірнеше мәрте жоққа шығарған.
Сонымен қатар Трамп Вашингтон мен Тегеран Ормуз бұғазын қайта ашу мәселесін сейсенбі күні талқылайтынын хабарлады. Оның айтуынша, бұл келіссөздердің алғашқы кезеңі болмақ. Ал кейін тараптар Иранның ядролық бағдарламасына қатысты мәселелерді қарастыруға көшеді.
