Мәскеу. 21 қыркүйек. ИНТЕРФАКС – Құны $20 млрд-қа бағаланған ЛУКОЙЛ-дың (MOEX: LKOH) шетелдік активтерін америкалық Carlyle жеке инвестициялық тобына сату мәселесі АҚШ үкіметінің келісу сатысында он айға жуық уақыттан бері тұр.
Financial Times басылымының жазуынша, ресейлік мұнай компаниясының 17 елдегі активтерінен шығуын көздейтін мәмілені АҚШ Қаржы министрлігінің Шетелдік активтерді бақылау басқармасы (OFAC) мақұлдаған. Алайда дереккөздердің айтуынша, Трамп әкімшілігінің түпкілікті шешімі әлі шыққан жоқ. Басылым дереккөздері шешім қабылдаудың созылуын Ұлттық қауіпсіздік кеңесі, Мемлекеттік департамент пен Энергетика министрлігі қатысатын ведомствоаралық келісумен байланыстырады.
«Оқиғаның әрі қарай қалай өрбитінін түсінуден қалдық. Іс мүлде алға жылжымай тұр. Нені күтіп жатқаны белгісіз күйде тоқтап қалды», – деді осы үдеріске қатысушылардың бірі.
Carlyle өкілдері бұл мәміле әлемдік энергетика нарығындағы шиеленісті бәсеңдетуге ықпал етуі мүмкін екенін атап өтті. Мәміле жүзеге асса, компания Еуропадағы үш мұнай өңдеу зауытын бақылауына алып, бензин мен дизель отынын өндіру көлемін арттыра алады.
ЛУКОЙЛ-дың Еуропадағы активтеріне Болгария мен Румыниядағы мұнай өңдеу зауыттары, сондай-ақ Нидерландтағы Zeeland зауытының 45% үлесі кіреді. Үш кәсіпорынның жиынтық қуаты тәулігіне шамамен 400 мың баррель мұнайды құрайды. Алайда Румыниядағы Petrotel зауыты былтыр жоспарлы техникалық қызмет көрсету жүргізілгеннен бері жұмыс істемей тұр.
АҚШ бұл активтердің алдағы тағдыры шешілгенше жұмысын жалғастыруына мүмкіндік беретін уақытша лицензиялардың мерзімін бірнеше рет ұзартты. Соңғы ұзартылған мерзім 22 қазанда аяқталады. Бұл – Carlyle аталған активтерді сатып алу жөніндегі келіссөздерді бастағанына бір жылға жуық уақыт өткен кез. Ақ үй мен АҚШ Қаржы министрлігі түсініктеме беруден бас тартты.
Таяу Шығыстағы қақтығыс пен Ресейдің мұнай өңдеу зауыттарындағы жоспардан тыс жөндеу жұмыстары бірқатар мұнай өнімдерінің, соның ішінде дизель отынының қат тапшылығына әкелді. Соның салдарынан АҚШ пен Еуропада баға рекордтық деңгейге көтерілді.
Бұған дейін хабарланғандай, 2025 жылғы 22 қазанда OFAC ЛУКОЙЛ мен оның бірқатар еншілес компаниясын санкциялық тізімге (SDN List) енгізді. Санкциялар енгізілгеннен кейін ЛУКОЙЛ шетелдік активтерін сатуға ниетті екенін мәлімдеді. Компания халықаралық шикізат трейдері Gunvor-дан активтерді сатып алу жөніндегі ұсыныс алып, оны қабылдаған болатын. Тараптар мәміленің негізгі талаптарын келісті. Алайда АҚШ Қаржы министрлігі мәмілені мақұлдамағандықтан, оны жүзеге асыру мүмкін болмады.
2026 жылғы қаңтардың соңында ЛУКОЙЛ LUKOIL International GmbH компаниясын сату жөнінде америкалық Carlyle инвестициялық компаниясымен келісім жасасты. Келісім OFAC мақұлдауын күтіп отыр. Ресейден тыс жерлердегі ЛУКОЙЛ жанармай құю станцияларымен және компанияның Болгариядағы активтерімен байланысты операцияларға 2026 жылғы 29 қазанға дейін рұқсат берілген. Шектеулер Каспий құбыр консорциумына (КҚК), «Теңізшевройл» және Қарашығанақ жобаларына қатысты мұнай сервистік және өзге де қызметтерді қамтыған жоқ.
Санкциялар енгізілген кезде ЛУКОЙЛ Әзербайжан, Қазақстан, Өзбекстан, Ирак, Мысыр, Камерун, Нигерия, Гана, Мексика, БАӘ және Конго Республикасындағы жобаларға қатысқан. Компанияның Болгарияда, Румынияда және Нидерландта мұнай өңдеу зауыттары, сондай-ақ 19 елде шамамен 2,5 мың жанармай құю станциясы бар.
2024 жылдың соңындағы мәлімет бойынша, ЛУКОЙЛ-дың халықаралық жобаларындағы дәлелденген мұнай мен газ қоры мұнай эквивалентімен 1 трлн 345 млрд баррельді құрады. «Батыс Құрна-2» жобасын есептемегенде, халықаралық жобалар аясында 2024 жылы газ конденсатымен бірге 3,9 млн тонна мұнай және 16,2 млрд текше метр газ өндірілген.
Топтың Еуропадағы мұнай өңдеу зауыттарында 2024 жылы 13,5 млн тонна шикізат өңделді. Бұл 2023 жылғы мамырда Италиядағы ISAB мұнай өңдеу зауытының сатылуына байланысты алдыңғы жылмен салыстырғанда 18%-ға аз. 2024 жылы шетелдегі мұнай өнімдерінің бөлшек сауда көлемі 4,2 млн тоннаны құрады.
2025 жылдың қорытындысы бойынша ЛУКОЙЛ LIG-ке салған инвестициясын толығымен есептен шығарып, құнсызданудан 1,66 трлн рубль көлемінде шығын таныды.
