Астана. 3 желтоқсан. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің сәрсенбі күні өткен жалпы отырысында Цифрлық кодекс екінші оқылымда қаралып, қабылданды.
Мәжіліс депутаты Екатерина Смышляеваның хабарлауынша, Кодекс ережелері цифрлық құқықтық тәртіптің барлық негізгі салаларын қамтиды: цифрлық мемлекет архитектурасынан бастап, деректерді реттеу, адам құқықтарының цифрлық форматта қорғалуы және киберқауіпсіздікті қамтамасыз етуге дейінгі мәселелер.
Кодекстің негізгі бөлімінде «цифрлық құқық» ұғымы алғаш рет заң айналымына енгізілді, бұл – материалдық емес объектілердің жаңа түрі. Сонымен қатар, цифрлық деректердің айналымына қатысты құқықтық режим белгіленеді. Енді жазба түріндегі мәліметтер құқық нысаны ретінде танылады. Бұл деректерге экономикалық құндылық беріледі және олар азаматтық айналымға қатыса алады дегенді білдіреді.
«Кодексте адамның цифрлық ортадағы негізгі құқықтары – ұмытылу құқығы, ақпаратқа қол жеткізу, цифрлық дербестік пен құпиялықты қорғау құқығы қарастырылған. Аутентификация және сәйкестендіру тәртібі күшейтіледі, соның ішінде көпфакторлы және биометриялық әдістер», – деді депутат Смышляева.
Сонымен қатар, цифрлық жүйелерге арналған үш деңгейлі аудит жүйесі енгізіледі. Функционалдық аудит – жүйенің мақсаттары мен нақты функцияларының, әсіресе жасанды интеллектінің, сәйкестігін тексереді. Киберқауіпсіздік аудиті – қауіп-қатерге төзімділікті, деректердің қорғалуын және архитектуралық сенімділікті бағалайды. Реттеуші аудит – ішкі саясаттың Кодекс талаптарына сәйкестігін және заңнама арасындағы үйлесімділікті тексереді. Дайындаушылардың пікірінше, бұл жүйе цифрлық мемлекетті ашық, бақыланатын әрі қоғам алдында есеп беретін етеді.
Кодексте цифрлық делдалдарды реттеудің негізгі тәсілдері көрсетілген. Оларға еңбек платформалары, маркетплейстер, қызмет көрсетуші агрегаторлар және әкімшілік цифрлық қызметтер жатады.
Сондай-ақ, алғаш рет смарт-келісімшарттардың құқықтық мәртебесі бекітілді – олар өзін-өзі орындайтын цифрлық келісімдер болып табылады және дәстүрлі шарттарды алмастырмаса да, оларды орындау құралы ретінде қолданылуы мүмкін.
«Цифрлық дәлелдеме» ұғымы да алғаш рет енгізіліп отыр, бұл оларды азаматтық-құқықтық қатынастар мен сот процестерінде қолдануға мүмкіндік береді. Бұл – цифрлық жазбалар, логтар мен транзакциялардың құқықтық мәні бар дереккөз ретінде танылуына бағытталған маңызды қадам», – деп түйіндеді Смышляева.
Сонымен қатар, Мәжіліс депутаттары цифрландыру саласындағы бірқатар заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейтін ілеспе заңды да қабылдады.
Құжаттар Сенаттың қарауына жіберілді.
