Астана. 5 маусым. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жалпыұлттық референдумда қабылданып, 1 шілдеден бастап күшіне енетін жаңа Конституцияның ережелерін іске асыру мақсатында бірқатар конституциялық заңдарға қол қойды. Бұл туралы жұма күні Мемлекет басшысының баспасөз қызметі хабарлады.
Қол қойылған құжаттардың қатарында «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» заң бар. Заң Президент пен вице-президенттің құқықтық мәртебесін, өкілеттіктерін және олардың қызметін қамтамасыз ету тәртібін айқындайды.
Заңның негізгі жаңалығы – вице-президент институтының енгізілуі. Вице-президент мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл барысында Мемлекет басшысының мүддесін білдіріп, Президент жүктеген өзге де функцияларды орындайды деп жоспарланып отыр.
Сонымен қатар, Президент «Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы» заңға қол қойды. Құжаттың басты мақсаты – бір палаталы Құрылтайдың (Парламенттің жаңа атауы) конституциялық-құқықтық негіздерін бекіту.
Заңға сәйкес, Құрылтай 145 депутаттан тұрады, ал олардың өкілеттік мерзімі бес жыл болады.
Құжатта Құрылтайдың Үкіметпен өзара іс-қимыл жасау тәртібі, депутаттардың құқықтық мәртебесі, құқықтары мен міндеттері, соның ішінде депутаттық бірлестіктерді, парламенттік көпшілік пен оппозицияны қалыптастыру мәселелері, сондай-ақ депутаттық әдеп қағидалары айқындалған.
Заңға сәйкес, Құрылтай Президенттің вице-президентті, Премьер-Министрді, Конституциялық сот судьяларын, Орталық сайлау комиссиясының және Жоғары аудиторлық палатаның мүшелерін қызметке тағайындауына келісім береді.
Президент қол қойған «Қазақстан Халық Кеңесі туралы» заңда Халық кеңесінің жоғары конституциялық консультативтік орган ретіндегі құқықтық мәртебесі бекітіліп, оның мақсаттары, міндеттері, қызмет қағидаттары, өкілеттіктері, құрылымы мен қалыптастыру тәртібі айқындалады.
Бұған дейін Қазақстанның Әділет министрі Ерлан Сәрсембаев атап өткендей, ұсынылып отырған институт мемлекеттік органдардың қызметін алмастырмайды және олардың функцияларын қайталамайды. Ол ішкі саясаттың негізгі бағыттары бойынша келісілген ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлеуге арналған алаң ретінде жұмыс істейді.
Кеңестің жоғары органы – сессия болып табылады. Ол заң жобаларын енгізу және референдум өткізу туралы бастамаларды қоса алғанда, негізгі мәселелер бойынша шешімдер қабылдайды.
Жекелеген бағыттарды пысықтау үшін тұрақты және уақытша комитеттер, салалық комиссиялар мен жұмыс топтарын құру көзделген.
Заңда этномәдени бірлестіктердің, қоғамдық ұйымдардың, коммерциялық емес сектордың, сондай-ақ мәслихаттар мен қоғамдық кеңестердің теңгерімді өкілдігі қарастырылған. Кеңес құрамы аталған құрылымдардың ұсынымдары негізінде әрқайсысынан 42 мүшеден қалыптастырылады.
Кеңес мүшелерінің өкілеттік мерзімі төрт жылды құрайды. Төраға да төрт жыл мерзімге Кеңес сессиясында Президенттің ұсынысы бойынша немесе Кеңес мүшелерінің кемінде үштен бірінің бастамасымен сайланады. Бір адам Кеңес төрағасы лауазымына екі реттен артық сайлана алмайды.
Аталған заңның қабылдануына байланысты «Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы» заңның күші жойылады.
Бұдан бөлек, Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасының астанасының мәртебесі туралы» заңға қол қойды. Құжатта мәслихаттың, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының және қала әкімінің басшылығымен жұмыс істейтін жергілікті атқарушы органның өкілеттіктері ажыратылған.
Заңда қаланың бірыңғай сәулеттік келбеті мен дизайн-кодына қойылатын міндетті талаптар белгіленіп, сондай-ақ астананың тыныс-тіршілігін қамтамасыз ету және инфрақұрылымдық дамуына жауапты ведомстволық бағынысты ұйымдардың өкілеттіктері бекітілген.
Президент қол қойған «Әкімшілік-аумақтық құрылыс туралы» конституциялық заң әкімшілік-аумақтық бірліктерді құру және тарату, олардың шекараларын белгілеу және өзгерту, есепке алу мен тіркеу, атау беру және қайта атау тәртібін айқындайды.
