Лондон, 10 маусым. ИНТЕРФАКС — Еуропада АҚШ-тың одақтас ретіндегі рөліне қатысты күмән күшейіп келеді. Бұл туралы Халықаралық қатынастар жөніндегі Еуропалық кеңес сараптамалық орталығы жүргізген сауалнама нәтижелері көрсетіп отыр. Зерттеу қорытындыларының үзінділерін The Guardian басылымы жариялады.
Сауалнамаға сәйкес, еуропалықтардың АҚШ қауіпсіздік кепілдіктеріне деген сенімі тарихи ең төмен деңгейге жеткен. Зерттеу жүргізілген 15 елдің тұрғындарының тек әр оныншысы ғана АҚШ-ты одақтас деп санайды. Сонымен қатар барлық елдерде респонденттердің басым бөлігі өз елдеріне шабуыл жасалған жағдайда Вашингтон көмекке келетініне күмәнмен қарайды.
Мамыр айында Аустрия, Болгария, Ұлыбритания, Венгрия, Германия, Дания, Испания, Италия, Нидерланды, Польша, Португалия, Франция, Швейцария, Швеция және Эстония елдерінде жүргізілген зерттеу нәтижелері бойынша, орта есеппен респонденттердің тек 11 пайызы АҚШ-ты одақтас деп есептейді.
Алты ай бұрын бұл көрсеткіш 16 пайыз болса, 2024 жылдың қарашасында 22 пайыз болған. Қазіргі таңда еуропалықтар арасында АҚШ-ты «қажетті серіктес» ретінде қабылдау басым. Сонымен қатар сауалнамаға қатысқандардың 13 пайызы АҚШ-ты бәсекелес, ал 12 пайызы тікелей қарсылас деп атаған.
Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, көптеген еуропалықтар Дональд Трамп қызметінен кеткеннен кейін Вашингтонмен қарым-қатынас жақсарады деп санайды. Дегенмен АҚШ-тың сенімділігіне қатысты күмәннің күшеюі оларды өз қауіпсіздігін дербес қамтамасыз етуге және Еуропаның қорғаныс әлеуетіне көбірек сүйенуге итермелеп отыр.
Сауалнама жүргізілген елдердің басым көпшілігінде респонденттер өз мемлекеттері америкалық әскери техникаға стратегиялық тәуелділікті азайтуы керек деген пікір білдірген. «Еуропалық өнімді таңда» қағидатын ең көп қолдағандар Данияда (75%), Нидерландта (72%), Швецияда (70%), Португалияда (69%), Францияда (66%), Швейцарияда (64%), сондай-ақ Ұлыбритания мен Испанияда (62%) тіркелген.
ECFR сарапшысы Яна Кобзованың айтуынша, Еуропа бойынша Вашингтонға тәуелділікті азайтуға деген қолдау айқын байқалады. Сонымен қатар еуропалықтар қорғаныс шығындарын арттыруға көбірек дайын екенін және көрші мемлекеттердің дағдарыс жағдайында көмек көрсететініне сенім білдіретінін көрсеткен.
Сауалнама қорытындысына сәйкес, ұлттық қорғанысқа жұмсалатын шығындарды көбейтуді қолдайтындар үлесі өткен жылмен салыстырғанда орта есеппен 4 пайыздық тармаққа өскен. Бұл ретте Италия мұндай бастамаға қарсы көзқарас басым болған жалғыз ел ретінде аталған.
Респонденттердің тек 29 пайызы ғана НАТО-ның орнына тек Еуропалық одақ елдерінен тұратын жаңа қорғаныс құрылымын құру идеясын қолдаған. Сонымен бірге Болгариядан басқа барлық елдерде АҚШ пен Еуропа арасындағы қарым-қатынастар Трамп қызметінен кеткеннен кейін жақсарады деген пікір басым болды. Бұл көзқарасты Дания, Испания, Нидерланд, Франция және Швеция тұрғындарының 60 пайыздан астамы қолдайды.
Сауалнама Украина мәселесінің еуропалық қоғамды әлі де бөліп отырғанын көрсетті. Атап айтқанда, Австрия, Болгария, Венгрия, Германия және тіпті Эстония тұрғындары арасында Украинаны қазіргі жағдайда Еуропалық одаққа қабылдауға қарсы пікір білдірушілер оны қолдайтындардан көп болған.
