«ФОКУС» Еуро-Азиялық әлеуметтанушылар альянсы мынадай мәліметтерді хабарлайды: «Қазақстандықтар арасында DEMOSCOPE жүргізген зерттеулерге сәйкес, елдегі мектеп білімінің дамуына кедергі келтіретін негізгі себептер ретінде — білім беру жүйесіндегі сыбайлас жемқорлық (31,5%) пен мұғалімдердің біліктілігінің жеткіліксіздігі (30,8%) көрсетілген. Басқа да өзекті мәселелердің қатарында мектептердің материалдық-техникалық базасының әлсіздігі (25%), оқушылардың ынтасының төмендігі (22,3%), сыныптардың толықтығы (20%), мұғалімдер жалақысының аздығы (18,6%), білім беруді дамыту бойынша мемлекеттік шаралардың тиімсіздігі (12,6%) және сапалы білімге қолжетімділіктің теңсіздігі (10,1%) аталды. Сауалнамаға қатысқандардың жалпы алғанда 37,3%-ы білім сапасын жоғары немесе салыстырмалы түрде жоғары деп бағаласа, 20,6%-ы төмен немесе айтарлықтай төмен деп есептейді, ал 37,4%-ы оны орташа деңгейде деп таниды. Сапалы білімге тең қолжетімділік мәселесіне келсек, респонденттердің жартысынан астамы (52,1%-ы) елде бұл жағдай қамтамасыз етілгеніне сенімді: оның ішінде 19,2%-ы — толықтай, ал 32,9%-ы — негізінен қамтамасыз етілген деп жауап берді».
Еуразия24 пікірі:
Қазақстандағы орта білім беру саласына қатысты жүргізілген жаңа әлеуметтік сауалнама қызықты нәтижелер көрсеткен. Респонденттердің басым бөлігі білім беру жүйесіндегі негізгі мәселе ретінде жемқорлықты (31,5%) және мұғалімдердің біліктілік деңгейінің жеткіліксіздігін (30,8%) атаған. Ал педагогтардың төмен жалақысын сауалнамаға қатысқандардың небәрі 18,6%-ы ғана мәселе ретінде көрсеткен. Бұл бір қарағанда қызықты парадоксқа ұқсайды: қоғам білім сапасын ең алдымен қаржыландыру көлемімен емес, қолда бар ресурстарды тиімді пайдалану және кадрлардың сапасымен байланыстырады. Алайда аталған мәселелердің көбі өзара тығыз байланысты. Мәселен, сыныптардың шамадан тыс толуы, материалдық-техникалық базаның әлсіздігі және білікті педагогтердің тапшылығы тек қаржыландырудың жеткіліксіздігінен ғана емес, демографиялық өсімнің салдарынан да туындап отыр. Қазақстан халқы қарқынды өсуде, оқушылар саны жыл сайын артып келеді. Мемлекет жаңа мектептерді рекордтық қарқынмен салып жатқанымен, білім беру жүйесі оқушылар санының өсуіне әрдайым ілесе бермейді. Тағы бір маңызды жайт бар. Қоғам мұғалімдердің біліктілігі төмен деп бағалаған кезде, бұл педагогтардың кәсіби деңгейі нашарлады дегенді білдірмейді. Көп жағдайда бұл қоғамның талаптары мен күтулерінің артуын көрсетеді. Қазіргі мұғалім оқулықтағы материалды түсіндірумен ғана шектелмей, цифрлық технологияларды меңгеруі, қабілеті әртүрлі балалармен жұмыс істеуі, оқушыларды емтихандарға дайындауы, құжаттаманы жүргізуі және кәсіби біліктілігін тұрақты түрде жетілдіріп отыруы тиіс. Яғни мамандыққа қойылатын талаптар кадр даярлау жүйесінің мүмкіндіктеріне қарағанда әлдеқайда жылдам өсіп келеді. Қоғамдық пікірге сүйене отырып, еліміздің орта білім беру жүйесіне қандай баға беру керектігін айту оңай емес. «Төрттікке» толық лайық деуге келмейді, ал «үштік» деген баға да жағдайды толық сипаттамайтындай көрінеді.
