Centralmedia24.kz басылымының хабарлауынша, еліміздегі ең ірі құрылыс холдингтерінің бірі – BI Group компаниясының басшысы Айдын Рахымбаев Қазақстан мен Өзбекстанның жылжымайтын мүлік нарықтарын салыстырған мәлімдемесінен кейін сынның астында қалды. Саясаттанушылар мен медиа сарапшылардың наразылығын миллиардердің Алматыдағы тұрғын үй сатылымының төмендеуі және Ташкент нарығының келешегі туралы айтқан пікірлері туғызған. Айдын Рахымбаев Қазақстандағы тұрғын үй нарығына қатысты өз бағасын New Vision 2026 форумында жариялады. Оның айтуынша, сыртқы нарықтар компания үшін «құтқару шеңберіне» айналып отыр, ал ішкі нарықтағы жағдайдың алдағы уақытта жақсаруы екіталай. Алайда сарапшылар BI Group компаниясының қалыптасуы мен дамуына мемлекет тарапынан көрсетілген қолдауды еске салды. Олардың пікірінше, дәл осы қолдау компанияға күрделі кезеңдерден өтіп, қазіргі ауқымға жетуге мүмкіндік берген. Саясаттанушы Арсен Сәрсекеев өзінің Telegram-арнасында Қазақстан мен Өзбекстанның жылжымайтын мүлік нарықтарын тікелей салыстыру дұрыс емес екенін жазды. Оның айтуынша, екі елдің нарығы даму тұрғысынан әртүрлі кезеңде тұр. Сарапшы сондай-ақ тәуелсіздік жылдарында Қазақстанда жаңа «үлгі елді» іздеу үрдісі қалыптасқанын атап өтті. Арсен Сәрсекеевтің пікірінше, BI Group компаниясы бұған дейін де салықтық оңтайландыруды қолданатын ірі бизнес құрылымдарының қатарында аталып келген. Соның салдарынан мемлекеттік бюджет елеулі көлемде кірістен қағылған болуы мүмкін. “Иә, нарықтағы белсенділік шынымен бәсеңдеп келеді. Бірақ бір жайтты ашық айтуымыз керек: жылдар бойы тұрғын үй бағасының өсуіне кім ықпал етті және жоғары табыс тапқан кімдер? Бизнесті бөлшектеу схемаларын, ондаған жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерді және түрлі салықтық оңтайландыру тетіктерін кімдер пайдаланды? Мұндай компаниялардың қатарында нарықтағы ең ірі ойыншылар, соның ішінде BI Group та жиі аталып келді. Соның нәтижесінде бюджет миллиардтаған теңге көлеміндегі түсімнен қағылды. Ал бұл қаржы мектептер салуға, жолдарды жөндеуге, ауруханалар мен коммуналдық инфрақұрылымды дамытуға жұмсалуы мүмкін еді”, – деді саясаттанушы.
Еуразия24 пікірі:
Қазақстандағы ең ірі құрылыс компанияларының бірінің басшысына не үшін сын айтылып жатқанын жоғарыдағы материалдан оқуға болады. Бұл мәселеге қатысты пікірлердің әртүрлі болуы түсінікті. Құрылыс секторына бағытталған сынның да өзіндік негізі бар. Мемлекет ондаған жыл бойы тұрғын үй құрылысына қолдау көрсетіп, түрлі бағдарламалар арқылы нарықтағы сұранысты ынталандырды. Сондықтан Айдын Рахымбаевтың «құтқару сыртқы нарықтарда» деген пікірі кейбіреулерге бейтарап бизнес-талдау ретінде емес, осы жүйенің арқасында өскен бизнестің ризашылық танытпауы ретінде қабылдануы мүмкін. Алайда мәселенің екінші қыры да бар. Кәсіпкерлерден ұлттық оптимизмнің жаршысы болуды талап ету қиын. Өйткені бизнестің табиғаты өзгермейді: ол әрқашан сұраныс пен табыс бар жерді іздейді. Нарықтағы проблемалар туралы ашық айту да міндетті түрде «сатқындық» дегенді білдірмейді. Бәлкім, Айдын Рахымбаев көпшілік алдында басқалар жабық жиындарда ғана сөз ететін мәселелерді көтерген шығар. Мәселенің түп-төркіні жылдар бойы қалыптасқан тұрғын үй нарығы моделінде жатыр. Мемлекеттік қолдауға едәуір сүйенген бұл жүйеде барлық тараптың мүддесін бірдей қанағаттандыру оңай емес. Мемлекет бизнестен әлеуметтік жауапкершілік күтеді. Құрылыс компаниялары кәсіпкерлік еркіндік пен табыстылықты басты орынға қояды. Ал қоғам баспананың қолжетімді болғанын қалайды. Осы үш мүдденің арасынан тепе-теңдік табу Қазақстанның құрылыс саласы үшін алдағы жылдардағы ең күрделі міндеттердің бірі болып қала бермек.
