Теңге АҚШ долларына шаққандағы бағамының алтыншы жүздік шегінен асқаннан кейін, жаңа «жүздікте» қанша уақыт тұрақтайтыны біраз уақыт белгісіз болды. Шілде айында бұл белгісіздік нақты шешімін тапты. Маусымдық және макроэкономикалық факторлармен қатар, тағы бір себеп – криминалды-психологиялық жағдай. Ірі көлемдегі паралар көбінесе доллармен берілетіндіктен, бұл да валютаға деген қысымды арттырады.
Теңге 2015 жылғы қатарлы девальвациялардан кейін беделді валюталар қатарынан шығып қалды. Әлемдік жетекші фиаттық валюталардың барлығында девальвация болғанымен, Қазақстанда қаржылық және саяси билік «қызыл сызықтан» асып кетті.
2025 жылдың шілдесі де келіп жетті. Сәуір-мамыр айларындағы экспорттыңазаюы мен импорттың көбеюі нарыққа өз әсерін тигізді. Оған қосымшадемалыс маусымына байланысты шетел валютасына сұраныс күшейді. Осы орайда, маусым айында теңгенің тұрақтылығын сақтау үшін Ұлттық банк бөлген 1,026 миллиард доллар қазіргі экономикалық жүйе аясындажеткіліксіз.
Бұдан бөлек, шілде айында министрліктерде, әкімдіктерде жәнеквазимемлекеттік сектор компанияларында әртүрлі инвестициялық жобаларбелсенді жүзеге асырылады, құрылыс келісімшарттары жасалады.
Қазақстанда 44 мың долларлық миллионер бар болса, онда белгілі бірдеңгейдегі жемқорлық ортасы да бар деген сөз. Өйткені өңдеу өнеркәсібінесалынатын салық жүктемесі тым ауыр, қызмет көрсету мен сауда саласытабыс пен шығын арасында әрең күн көріп отыр, ал ауыл шаруашылығынегізінен мемлекеттік субсидиялар арқылы ғана жұмыс істеп келеді.
2015 жылдан кейін теңгеге деген сенім жоғалғандықтан, жемқорлыққа барғантұлғалар әлі күнге дейін параны көбіне АҚШ долларымен, қолма-қол түріндеқабылдауды жөн көреді. Соңғы уақытта белгілі болған Ақмәди Сарбасов, Дәулет Арғандыков және Руслан Омаровқа қатысты оқиғалар – осыныңайқын дәлелі.
Бұл істерге қатысты кейбір бақылаушылар бұрынғы вице-министрлердіңәрекетін мысқылмен қабылдап, «одан да биткоинмен алу керек еді» деп әзілгебұрды. Алайда, цифрлық технологиялар саласындағы баламалардың да өзіндік тәуекелі бар. Біріншіден, криптовалюта бағамы тұрақсыз және күртқұбылмалы. Екіншіден, мұндай цифрлық активтер электрондық із қалдырадыжәне тиісті жағдайда крипто әмияндар да банк шоттары сияқты бұғатталуы мүмкін.
Жалпы алғанда, теңгеге деген сенімнің әлсіреуі еліміздің экономикалықжүйесіндегі көлеңкелі капитал ағынының ұлттық валюта бағамына қосымшақысым жасауына себеп болып отыр. Айталық, қырғыз сомын, көбінеЫстықкөлдегі демалыс орындарын таңдаған отандастарымыз ғана уақытшатұтынатыны белгілі.
Егер Дональд Трамп АҚШ долларымен байланысты тосын экономикалық шешімдерін жалғастыра берсе, болашақта Қазақстандағы сыбайлас тұлғалар параны алтынмен талап етуі де ғажап емес. Қытай юаніне көшуықтималдығы төмен, себебі ҚХДР-дағы жемқорлыққа қарсы қатал жазалаутәжірибесі отандық құқықбұзушыларға бұл валютаны сенімсіз етіп көрсетеді.
