Материалы
Жасанды өсімнің шегі: экономика қарқыны төмендеп келеді
Halyk Finance сарапшылары 2026 жылдың алғашқы айындағы экономикалық өсім динамикасына қатысты Үкімет үшін елеулі сын-қатерді көрсететін талдау жариялады. Жыл басы соңғы төрт жылдағы ең әлсіз нәтижемен басталды: қысқа мерзімді экономикалық индикатор жылдық есепте 2,8%-ға төмендеді, ал 2024 жылы ол 9,4% деңгейінде болған. Еске сала кетейік, вице-премьер Серік Жұманғарин 2026 жылы экономиканың шамамен 5,4% өсетінін болжаған еді. Алайда негізгі салалардағы көрсеткіштер теріс динамикаға өткен жағдайда, Үкіметтің экономикалық өсімді жеделдету жоспарын қалай іске асырмақ деген сауал туындайды.
ЖИ-ландыру: технологиялық серпіліс пе, әлде көзбояушылық па?
Қазақстан Ұлттық банкі Орталық Азияның қаржы саласында жасанды интеллектіні (ЖИ) қолдану бойынша Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстанның 232 қаржы ұйымы арасында жүргізілген ауқымды кешенді зерттеуді жариялады. Баяндамадан аймақтың қаржы секторын нақты «ЖИ-дүрбелеңі» билеп алғанын анық көруге болады: Қазақстан банктерінің 75%-ы ЖИ-ді қазірдің өзінде қолданады, ал 88%-ы жақын арада оның қолданыс аясын кеңейтуді жоспарлап отыр. Алайда, бұл статистикалық оптимизм басқа да шындыққа жанасатын цифрлармен тұспа-тұс келіп, өз маңызын жоғалтқандай болады: аймақтағы барлық қаржы ұйымдарының тек 2%-ы ғана технологияны толық деңгейде масштабтауға қол жеткізген.
Әлеуметтік көмек статистикасы: ресми дерек пен нақты ахуал
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жуырда 2026 жылғы қаңтар айының қорытындысы бойынша атаулы әлеуметтік көмекті (АӘК) 25,8 мың отбасыдан 138,1 мың қазақстандық алғанын хабарлады.
Төленген қаражаттың жалпы көлемі 2,3 млрд теңгені құрады. Орта есеппен алғанда, бір адамға 16,6 мың теңгеден келген. Бұл сома «әлеуметтік масылдық» ұғымымен тікелей байланысты деуге келмейді, өйткені мұндай қаражат көлемі еңбек қызметінсіз өмір сүруге жеткілікті деңгейде емес. Сонымен қатар, 2025 жылғы желтоқсан айында атаулы әлеуметтік көмекті 54,4 мың отбасыдан шамамен 300 мың адам алған болатын. Алайда Жаңа жылдан кейін олардың саны шамамен екі есеге қысқарған.
Қазақстан картоп өнім жинаудан да, импорттан да рекорд орнатты
«Геостатистика» арнасы жариялаған деректерге сәйкес, 2025 жылдың алғашқы 11 айында Қазақстан 204,3 мың тонна картоп импорттаған. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2,9 есе көп. Импорт өсімінің негізгі үлесі Қытайға тиесілі: аталған елден жеткізілім көлемі 116,9 есе артып, 137,7 мың тоннаға жеткен. Пәкістаннан 42,7 мың тонна картоп әкелінген. Сонымен қатар 2020 жылдан бері елдегі картоп өндірісі 27,5%-ға төмендеп, 4 млн тоннадан 2,9 млн тоннаға дейін азайған. Алайда бұл төмендеу бірнеше есе емес, пайыздық көрсеткіш шегінде. Қазақстанның ішкі сұранысы жылына шамамен 2,7 млн тоннаны құрайды. Бұл көлемге халық тұтынуы, тұқым қоры және қайта өңдеу қажеттілігі кіреді. Демек, ресми деректердегі нақты өнім көлемі шынайы көрсеткішке сай болған жағдайда, ел өзін картоппен толық қамтамасыз ете алады.
Қазақстанда кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыс саны өсті
Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеті 2025 жылдың қорытынды қылмыстық есебін жариялады. Мәліметтерге сүйенсек, қуанарлық жағдайлар да жоқ емес: жалпы қылмыс саны мен аса ауыр қылмыстардың деңгейі төмендеген. Алайда, осы оң динамиканың аясында балалар арасындағы қылмыс пен балаларға қарсы жасалған қылмыстардың күрт өсуі ерекше көзге түседі. Мұның себебі неде? Мәселенің мәнісін саралап көрейік.Жалпы алғанда, Қазақстанда қылмыстың ашылу деңгейі 2,4%-ға жақсарып, 53,1%-ды құрады. Бұл әлемдік деңгейдегі жаман көрсеткіш емес.