Александра АЛЁХОВА
Материалы
Қазақстанда тұрғын үй құрылысы жаңа серпін алды
10 наурызда премьер-министр Олжас Бектенов тұрғын үй-құрылыс саласына қатысы бар Үкімет мүшелері мен квазимемлекеттік сектор өкілдерінің қатысуымен кеңес өткізді. Кездесуде айтылған мәселелерге қарағанда, жыл соңында жалпы ішкі өнімге құрылыс саласының қосатын үлесі едәуір артуы мүмкін. Себебі 2026 жылы «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі бұл секторға 2,4 трлн теңге бағыттауды жоспарлап отыр. Бұл алғаш рет жүзеге асырылып отырған шара емес. 2025 жылы құрылыс саласы экономиканың негізгі қозғаушы күштерінің біріне айналып, нақты көлем индексі 15,9%-ға өсті, ал мемлекеттік қолдау көлемі 2,35 трлн теңгені құрады. Алайда сарапшылардың пікірінше, Қазақстанда қолжетімді тұрғын үй көлемі артқан сайын, оның бағасы да тез өсіп, көпшілік үшін қолжетімсіз бола түсуде.
89 елдің ішінде 77-орын: Әлеуметтанушылар Қазақстандағы зейнеткерлердің өмірін бағалады
Халықаралық әлеуметтанушы-еріктілердің «ФОКУС» желілік бірлестігі U.S. News & World Report сарапшыларының зейнетке шыққаннан кейін өмір сүруге қолайлы елдер рейтингі жөніндегі деректерін жариялады. Бұл тізімде Қазақстан 89 елдің ішінде 77-орынға жайғасқан, яғни нәтиже төмен деңгейде бағаланған. Салыстыру үшін: Африканың Гана мемлекеті – 75-орында, ал Гондурас – 63-орында тұр. Өңірдегі басқа елдер де бұл рейтингте төмен орындарға ие болған: Әзербайжан – 81-орын, Өзбекстан – 84-орын, Украина – 85-орын, Беларусь – 87-орын, Ресей – 89-орын. Ал алғашқы ондыққа Еуропаның дамыған мемлекеттерімен қатар Жаңа Зеландия, Австралия және Канада кірген.
Қазақстандағы бала құқығы: Жаңа Тұжырымдаманың балалар өміріне әсері қандай?
29 қаңтарда Үкімет қаулысымен балалардың құқықтарын қорғау және олардың әл-ауқатын арттыруға бағытталған жаңа стратегиялық құжат бекітілді. Құжатта балалардың жағдайына қатысты ауқымды статистикалық деректер беріліп, жылдарға бөлінген 9 нысаналы индикатор, 158 нақты іс-шара, сондай-ақ қауіпсіздік, білім беру және денсаулық сақтау салаларындағы мәселелердің сипаттамасы қамтылған. Сонымен қатар әкімшілік және цифрлық бақылау тетіктерін күшейту көзделген. Шыны керек, 2026–2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы елдегі балаларды қорғауға қатысты барлық қолданыстағы шараларды бір құжатқа топтастырған алғашқы кешенді құжат болды.
Баға тұрақсыздығы және қоғамдық сенім
Ұлттық банк халықтың инфляциялық күтулеріне қатысты ақпан айының соңындағы сауалнама нәтижелерінде қазақстандықтардың санасында бағаның «күрт өсуіне» байланысты алаңдатарлық үрдісті тіркеді. Ресми есептер мен бағаның өсуін бақылауда ұстау жөніндегі мәлімдемелер инфляцияның төмендеу шегін анықтауға тырысқанымен, 2026 жылғы қаңтарда қарапайым тұтынушының экономикалық ахуалды қабылдауы едәуір нашарлаған. Бағаның өсуін «өте жоғары» деп бағалайтындардың үлесі қайтадан арта бастаған, ал коммуналдық тарифтердің кезең-кезеңімен қайта қаралуы және жаңа қосылған құн салығының енгізілуі тұрғын үй-коммуналдық қызметтерді соңғы бір айда ең қатты қымбаттаған қызметтер қатарына шығарды.
Үкімет алдағы үш жылда өңірлерді дамытуға 9 трлн теңгеден астам қаражат бөлмек
Вице-премьер – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің пікірінше, 2026–2028 жылдары бөлінетін қаражат ауыл тұрғындарының өз ауылынан көшпей-ақ тұрмыс сапасын жақсартуға жеткілікті болуы керек. Үкімет те 2030 жылға дейінгі Өңірлік даму тұжырымдамасына үлкен үміт артып отыр. Алайда елордадағы шешім қабылдайтын орталарда құлдырап бара жатқан ауылдардың негізгі мәселесі тек қаржы жетіспеушілігімен шектеледі деген көзқарас басым. Бұл ретте өткен тәжірибе толық ескерілмей келеді: қомақты қаржы қарастырылған ауылды дамытуға арналған бірнеше мемлекеттік бағдарламаның айтарлықтай нәтижесі болмады.
Еще от автора
Игерілмеген миллиардтар тарихы: ЖАП кеңестері нәтиже бермей тұр
Жақында өткен Парламенттің жалпы отырысында Жоғары аудиторлық палатаның (ЖАП) төрағасы Әлихан Смайылов Үкіметтің 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есебіне қатысты жаңа қорытындыны таныстырды. 2026 жылдың маусым айындағы басты экономикалық жаңалыққа айналған бұл құжат (әлі толық жарияланбаған) мемлекеттік аппарат жұмысындағы жүйелі проблемаларды айқындап берді. Жаңа Бюджет кодексінің қабылдануы мен министрлердің дербестігін кеңейтуге бағытталған шараларға қарамастан, тиімсіз жұмсалған қаражат көлемі 1,7 есе өсіп, негізгі ұлттық индикаторлар орындалмай қалған. Жоғары аудиторлық палатаның соңғы үш жылдағы (2023 жылдан 2025 жылға дейінгі кезең) қорытындыларына жасалған салыстырмалы-ретроспективті талдау айтарлықтай үрдісті көрсетіп отыр.
Еңбек қатынастарының дамуы ма, әлде қызметкерлер құқығының қорғалмауы ма?
Казақстанда Еңбек кодексіне жалдамалы қызметкерлердің құқықтарын қорғауға және көлеңкелі еңбек қатынастарын жоюға бағытталған түзетулер күшіне енді. Негізгі өзгерістерге тоқталсақ: 2026 жылғы 8 маусымнан бастап еңбек қатынастарын азаматтық-құқықтық сипаттағы (АҚС) шарттармен алмастыруға тыйым салынады, үстеме жұмыс пен түнгі уақыттағы жұмысқа ақы төлемегені үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілді, сондай-ақ жалғызбасты әкелер мен аналардың құқықтары теңестірілді. Дегенмен, жаңа нормалар қолданысқа еніп үлгермей жатып, олардың негізгі бастамашысы – Мәжіліс депутаты Мұрат Әбенов заңнамаға бұдан да түбегейлі келесі реформаның қажеттілігі туралы мәлімдеді.
Қатал дәрі-дәрмек нарығы: еркіндіктен шипа жоқ, қысымнан пайда жоқ
Таяуда Ресейдің Қазақстандағы Сауда өкілдігі бағаны мемлекеттік реттеуге жататын дәрілік заттардың тізбесінен бөлшек саудадағы құны 1 АЕК-тен (4 325 теңге) аспайтын препараттар алынып тасталатыны туралы ақпарат жариялады. Осы реформаның нәтижесінде мемлекеттік бақылауда рецепт бойынша босатылатын дәрі-дәрмектің 3 039 атауы ғана қалмақ. Ал жаһандық фармацевтика нарығында дәрі-дәрмектің баға тұрғысынан қолжетімділігі мен бизнес заңдылықтарының арасында жүйелі қайшылық туындап отыр. Осындай тығырыққа тірелген елдердің айқын мысалы ретінде дамыған Жапонияны атауға болады. Бұл елде дәрілік заттардың бағасын жыл сайын мәжбүрлі түрде төмендетудің қатаң жүйесі қауіпті салдарға алып келді. Мәселен, Жапонияда 2025 жылы препараттар орта есеппен 4,67%-ға арзандаса, 2026 жылы баға тағы 4%-ға төмендейді деп күтілуде.
Мемлекеттік тапсырыс аясындағы жасанды жаңбыр: жобаның экономикалық тиімділігі қандай?
Түркістан облысында жауын-шашын көлемін жасанды түрде арттыруға бағытталған ауқымды мемлекеттік жобаның алғашқы тәжірибелік сынақтары күтпеген нәтижеге алып келді. Ресми органдар БАӘ мамандарымен бірлесіп ауа райын түрлендірудің озық технологиялары енгізіліп жатқанын хабарлап жатқан кезде, жергілікті бақша өнімдерін өсірушілер шығын көлемін есептеуде. Жетісай ауданының алқаптарында диқандар жинауға дайындап қойған қауын өнімі шіріп жатыр. Күн көрісі ауыл шаруашылығына тікелей байланысты аймақ үшін бұл технологиялық жетістік әлеуметтік және қаржылық дағдарысқа ұласты. Алайда тараптардың бұған қатысты пікірі екіге жарылып отыр. Диқандардың пікірінше, қолдан ұйымдастырылған ұзаққа созылған нөсер жауын егіс алқаптарын көлге айналдырған.




