Александра АЛЁХОВА

Материалы

Бағаны тежеу шаралары: халықтың Үкіметке деген сенімі қандай?

Жуырда Мәжіліс кулуарында журналистер мен Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмрин арасында қызықты әңгіме өрбіді. Журналистер одан азық-түлік бағасының қымбаттауы туралы сұрағанда, бұқаралық ақпарат құралдарының қызанақ, қарақұмық пен қырыққабат сынды жемістердің арзандағанына назар аудармай отырғанын айтты. Сонымен қатар шенеунік өз отбасында сатып алу жұмыстарымен жұбайы айналысқандықтан, отбасылық шығындарды қадағаламайтынын ашық жеткізді. Ұлттық экономика министрлігіндегі осы бір көңіл-күйге қарап, инфляцияны ауыздықтай алған үкімет үшін қуануға да болар еді. Соған қарамастан, ресми статистика көрсеткіштері мен халықтың баға ахуалын шынайы бағалауы арасындағы айырма жойылар емес.

Жалпы ішкі өнім өскенімен, қалта ортайған

Ағымдағы аптаның басты жаңалық жасаушысы ретінде тағы да Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин алдыңғы шепке шықты. Мәселе тәуелсіз сарапшылар мен Үкіметтің қаржы-экономикалық блогы арасындағы ұзаққа созылған принципті текетірес — халық табысының төмендеуі аясында ЖІӨ-нің өсуі сияқты қазақстандық экономикалық парадокс туралы болғанымен, Серік Мақашұлының соңғы мәлімдемесі қоғамда өте қатты серпіліс тудырды. Ұлттық экономика министрлігінің басшысы Үкімет тарапынан барлық қажетті шаралар жасалып жатқанын және қазіргі теңгерімсіздіктер уақытша немесе кешікпелі құбылыс екенін дәлелдеу үшін көптеген статистикалық аргументтер келтірді.

Қазақстан медицинасы: цифрлық даму мен шынайы проблемалар арасы

Денсаулық сақтау министрлігі соңғы күндері халық игілігіне бағытталған белсенді шараларымен назар аудартуда. Атап айтқанда, медициналық қызмет көрсетудің, әсіресе тұрғындар тарапынан жиі сынға ұшырайтын алғашқы деңгейдегі сапаны түбегейлі өзгертуге тиіс шешімдер қабылданды. Біріншіден, емханаларға тіркелу ережелеріне өзгерістер енгізілуде. Екіншіден, телемедицинаның дамуын ескере отырып, медициналық ұйымдарды жабдықтау стандарттары жаңартылуда. Бұл бастамалардың түпкі мақсаты – емханаларға түсетін жүктемені біркелкі бөлу және барлық азаматтардың алғашқы медико-санитарлық көмек жүйесіне тең қолжетімділігін қамтамасыз ету.

Денсаулық сақтау министрлігі балаларға “салауатты” болашақ уәде етті

Ақмарал Әлназарова жетекшілік ететін министрлік балалар денсаулығын нығайтуға бағытталған «Бастау» атты кешенді іс-шаралар бағдарламасын ұсынды. Шенеуніктер балалар денсаулығын жүйелі түрде жақсартуды, мектеп медицинасын цифрландыруды және профилактикалық бағытты дамытуды уәде етуде. Денсаулық сақтау министрлігінің басшысы балаларды қорғау мәселесі «ерекше бақылауда» екенін атап өтті. Алайда соңғы 20 жылдағы реформаларды қадағалап жүргендер үшін бұл бастама ауқымды мәлімдемелермен басталып, «қамту көрсеткіштері» туралы әдемі есептермен жалғасып, кейін министр ауысқанда немесе бюджет қайта қаралған кезде ұмыт қалып жататын бұрыннан таныс үрдістің кезекті көрінісіндей әсер қалдырады.

Қоғам заңға емес, беделге, ғылымға емес, сиқырға сенетін деңгейге жетті ме?

Елдегі барлық процестердің жүйелі түрде цифрландырылуына және ең шалғай елді мекендердің интернетпен қамтылуына қарамастан, прогрессивті зайырлы Қазақстанмен қатар ресми институттардың тасасында өзін-өзі «дәрігер», «би» немесе «ұстаз» деп жариялағандардың ықпалы жүретін өзгеше бір «халықтық» орта қалыптасқан. ХХІ ғасырдағы зайырлы мемлекетте неліктен дипломды заңгерден гөрі шапан кигендердің сөзі өтімді, ал дәлелді медицинадан гөрі «энергия алмасу» сияқты жалған ілімдердің мерейі үстем? Президент жариялаған «Заң мен Тәртіп» қағидатына еш қайшы келмейтін билер институтының қызметі туралы мәселе бүгінде жоғары билік деңгейінде талқылана бастады.

Еще от автора

KazSat-3R: ұзақ мерзімге арналған жоба

Қазақстанда 2029 жылға дейін KazSat ғарыштық байланыс жүйесінің жаңа серігі пайдалануға беріледі. Премьер-министрдің ресми сайтында жарияланған ақпаратқа сәйкес, бұл жобаға 10 млрд теңгеден астам қаржы бөлінді. Қазақстан үшін ұлттық байланыс серіктерін пайдалану жаңа тәжірибе емес. Бұған дейін KazSat-1, KazSat-2 және KazSat-3 серіктері іске қосылған. Қазіргі уақытта KazSat-2 мен KazSat-3 елдің байланыс жүйесінде өз қызметін жалғастырып келеді. Елге тағы бір байланыс серігі не үшін қажет? Бюджет тапшылығы жағдайында 10 млрд теңге – көп пе, әлде аз ба? Жаңа аппаратты кім құрастырады? Осы және өзге де сұрақтарды Eurasia24 «Ғарыштық зерттеулер және технологиялар» журналының бас редакторы Нұрлан Әселқанға қойды.

Құрылыс қарқыны Қазақстан экономикасының ұзақ мерзімді дамуын қамтамасыз ете ала ма?

Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтында (ҚСЗИ) Экономика жөніндегі сарапшылық кеңестің отырысы өтті. Жиында елдің құрылыс саласын дамыту мәселелері қаралды. Оған «QazIndustry» Қазақстан индустрия және экспорт орталығы» АҚ мен ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің өкілдері қатысты. Отырыстың күн тәртібі Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Парламент палаталарының бірлескен отырысында берген тапсырмалары негізінде қалыптастырылды. Президент сол кезде: «Қазақстанды тұтас бір үлкен құрылыс алаңына айналдыруымыз керек», – деген болатын. Сонымен қатар Мемлекет басшысы бұл ретте, ең алдымен, инфрақұрылымдық жобаларды – теміржолдарды, автомобиль жолдарын, әуежайларды, вокзалдарды және өнеркәсіп кәсіпорындарының жұмысын қамтамасыз ететін нысандарды салу мәселесін назарда ұстағанын атап өткен жөн. Дегенмен, тұрғын үй құрылысының көлемі, әсіресе ірі қалалардағы көппәтерлі тұрғын үй кешендерінің саны қарқынды артуы мүмкін деген пікір де бар.

Қазақстанның автокөлік өнеркәсібі: «сұр» импортқа қарсы күрес және өндірісті жаңғырту мәселесі

Үкімет отандық автозауыттарды сыртқы қауіп-қатерден қорғау шараларын жедел қабылдауға кірісті. Премьер-министр Олжас Бектенов 21 шілдеде өткен Үкімет отырысында Қаржы министрлігі мен Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне «сұр» импортпен әкелінетін автокөліктердің жолын кесуге бағытталған қатаң шаралар топтамасын әзірлеуге небәрі 10 күн уақыт берді. Алайда ұлттық заңнама, ЕАЭО талаптары, кедендік әкімшілендіру және техникалық реттеу мәселелерін қатар қамтитын мұндай күрделі түйткілге қатысты шешімдерді 10 күн ішінде әзірлеу басқарушылық тұрғыдан тым асығыс қадамға ұқсайды. Өйткені мұндай қысқа мерзімде дайындалған құжат жеткілікті пысықталмай қабылданып, күткен нәтижеден гөрі қосымша мәселелер туындату қаупін жоққа шығаруға болмайды.

Қазақстан экономикасын қандай қауіп күтіп тұр?

Жуырда Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) World Economic Outlook Update: Global Economy in Crosscurrents of War and Technology атты шілде айының жаңартылған баяндамасын жариялады. Қор сарапшыларының бағалауынша, әлемдік экономика бүгінде әртүрлі сипаттағы сыртқы күйзелістердің ықпалында қалып отыр. Бір жағынан, Таяу Шығыстағы әскери қақтығыс, сондай-ақ Ормуз бұғазы арқылы мұнай мен газ жеткізіліміндегі іркілістер жаһандық экономикаға қысым түсіруде. Екінші жағынан, жасанды интеллект технологиялары мен микроэлектроникаға арналған жабдықтарға сұраныстың күрт артуы экономикалық белсенділікті ынталандырып отыр. Бір қызығы, ХВҚ сарапшылары Орталық Азия мен Қазақстан экономикасына қатысты Еуразиялық даму банкінің (ЕАДБ) бағалауларындай оптимистік көзқарас танытпаған. Бұған дейін біз ЕАДБ-ның 2026–2028 жылдарға арналған болжамдарын жан-жақты талдап, жаһандық күйзелістерге қарамастан Қазақстан экономикасының өсімі сақталатыны жөніндегі тұжырымдарына тоқталған едік.