Мансұр Жетігенов

Материалы

Сындарлы саясат: «Ибраһим келісімі» және тәуекелге бару

Астананың саяси ұтқырлығы енді беріктік пен тиімділік тұрғысынан бір мезетте сыналмақ. Егер Қазақстан Авраам келісімдеріне қол қойса, бұл Ақорданың Ақ үймен ерекше қарым-қатынасын білдіретін саяси мәлімдеме ретінде Ресей мен Қытайға жолданған белгі болмақ. Мәскеу мұндай қадамға сабырмен қарайды, өйткені Астанадан бұрын да тосын шешімдер күткен. Ал Бейжің тарапынан реакцияның қандай болары белгісіз. Мұндай жағдайда Қазақстан Республикасы Қытаймен арадағы артықшылықты серіктестік мәртебесінен айырылу қаупін тудырады.

Алтын мен күмістің қымбаттауы: инвесторлар нақты активтерге қайта оралуда

Инвестицияның пайда немесе шығынәкелуі оның бағытталған экономикалық саласына тікелей байланысты. XXI ғасырда өндірістік сектордың күрделенуіне байланысты қаржы саласына инвестиция құю үрдіске айналды. Алайда қаржы құралдарының ішінде де жалған активтер бар, шынайы құндылығы барлары да бар. Ішкі құны бар активтерге – мысалы, бағалы металдар – жатады және 2025 жылы дәл осы активтер барлық басқа бағыттардан басым көрсеткіштер көрсетті.

Алтын мен күміс бағасының өсуіне не ықпал етіп отыр

Алтын (сондай-ақ күміс) бағасының қымбаттауы әрдайым фиаттық валюталарға, яғни нақты активтермен қамтамасыз етілмейтін ұлттық ақшаға қысым түсіреді. Өткен ғасырдың 70–80 жылдар тоғысында бағалы металдың құнын төмендету үшін физикалық алтын интервенциялары жасалып, «қағаз» алтын көлемі, яғни фьючерстік мәмілелер ұлғайтылған болатын.Қазір физикалық алтынға бағытталған мұндай интервенциялар байқалмайды, ал биржалар фьючерстер тетігіне толық бейімделді.

Геосаяси өзгерістер және стратегиялық ресурстар: Үндістанның жаңа бағыты

Сирек жер элементтері жөніндегі Қытай тәжірибесінен АҚШ-тан бұрын Үндістан сабақ алды. Энергетикалық өтпелі кезең мен жаңа технологиялық негіздегі экономикалық даму жағдайында сирек жер элементтерінің (СЖЭ) стратегиялық маңызын ескере отырып, Үндістан үкіметі маңызды минералдарға қатысты Ұлттық миссияны іске қосты. Бұл бастаманың негізгі мақсаты – сирек жер элементтеріне қолжетімділіктің үзілу қаупі жоғары болған жағдайда олардың жеткізілімінің тұрақтылығын қамтамасыз ету. Осы орайда Қазақстан үшін сирек жер элементтерін экспорттайтын жаңа әлеуетті әріптес пайда болуы мүмкін.

Одақтастық пен өзара сенім: КХДР-ның халықаралық аренадағы орны

Пхеньян АҚШ бастаған ұжымдық Батыс тарапынан ұзақ жылдар бойы қолданылған дипломатиялық оқшаулауды еңсеріп, бұл бағытта елеулі жетістікке жетті. Бұл табыстың негізгі себебі – КХДР-нің ішкі әлеуетінде. Солтүстік Корея мақсаттарына қол жеткізе алатынын және сенімді одақтас бола білетінін нақты іспен дәлелдеді. Өйткені шынайы одақтас дегеніміз – геосаяси жағдайға байланысты өз бағытын жиі өзгертпейтін, серіктестік жауапкершілігін тұрақты түрде орындай алатын мемлекет.

Еще от автора

Кідіріс жасамайтын алтын

Алтынның бір унциясы 5 000 АҚШ доллары (шамамен 31,1 г) деңгейіне қарай қарқынды түрде жақындап келеді. Қаңтар айындағы екі күн ішінде спот нарықта (төлемнен кейін 1–2 күн ішінде активті жеткізу арқылы жасалатын мәмілелер) алтын бағамы 5,6%-ға өсті, ал қаңтардың үш аптасында өсім 11%-ды құрады. Жақын уақытқа дейін алтын мұндай өсімді бір жыл ішінде де көрсетпеген еді. Шын мәнінде, бұл алтынның құны күрт өсіп жатыр дегеннен гөрі, фиаттық (ешқандай нақты активпен қамтамасыз етілмеген) валюталардың құнсыздану үдерісімен байланысты. Бұл тұрғыда негізгі рөлді АҚШ доллары атқарып отыр.

КҚК төңірегіндегі Лондон саясаты

Қомағай Лондон Ситидің Қазақстан экономикасы мен мемлекеттік бюджеті үшін елеулі қиындықтар туғызды.  Ұлыбританияға Ресеймен қақтығыс жағдайында қосымша қаржы ресурстары қажет, сондықтан оларды жан жақтан іздеуге мәжбүр. Мұнай тасымалының ағындарын Каспий құбыр консорциумынан (КҚК) негізгі акционері британдық BP болып табылатын Баку – Тбилиси – Джейхан (БТЖ) бағытына қайта бағдарлау жағдайында экономикалық тиімділік айқын көрінеді. Атап айтқанда, КҚК арқылы бір тонна мұнайды тасымалдау құны шамамен 30 АҚШ долларын құраса, БТЖ құбыры арқылы мұнай айдау 100 АҚШ долларына жетеді.

Батыс елдерінің елшіліктері Қазақстандағы ЛГБТ насихатын қолдайды

Республикада дәстүрлі емес жыныстық бағдарды насихаттауға тыйым салуды көздейтін заңнамалық түзетулерге өзін «ұжымдық Батыс» деп атайтын елдердің елшіліктері үйлестірілген түрде наразылық білдірді. Олардың мәлімдеуінше, Қазақстандағы жаңа құқықтық тәртіп адам құқықтарын шектейді. Сонымен қатар, бұл мәлімдемеге қол қойған елдер қатарында адам құқықтары мен бостандықтары елеулі түрде бұзылатын мемлекеттердің өкілдері де едәуір көп екені айтылған. 

Кремль «Трамп жақтасымыз» деген иллюзиядан арылуда

 Ресейдің саяси басшылығы біраз уақыт бойы «Трамп -жақтасымыз» (немесе өзіміздің адам) деген көзқарасты ұстанды. Мәскеу АҚШ-тың 47-президентімен стратегиялық маңызы бар мәселелер бойынша нақты келісімге қол жеткізуге болады деп санады. Алайда бұл ұстанымның негізсіз екені тәжірибе жүзінде белгілі болған соң, Кремльдің саяси бағыты 2024 жылғы бұрынғы бағыт-бағдарына қайта түсті. Қазақстан үшін Ресейдің бұл тәжірибесі маңызды, өйткені Астанаға дәл осы жолды қайта бастан кешіп, уақыт жоғалтудың қажеті жоқ — қалыптасқан жағдайдың мәні қазірдің өзінде түсінікті.