Мансұр Жетігенов

Материалы

ЕО-дағы басқару дағдарысы: Жазасыздықтың жаңа деңгейі

Еурокомиссия басшысы Урсула фон дер Ляйен Еуроодақ билігінің атом энергетикасына қатысты (дәлірек айтқанда, одан бас тарту бойынша) стратегиялық қателік жібергенін мойындағаннан кейін, маңызды бір мәселенің басы ашылды. Негізінде, 450 миллионнан астам халқы бар мемлекетаралық бірлестікте мұндай қателіктер алдағы уақытта қайталанбауы үшін тиісті жауапкершілік қарастырылуы тиіс еді. Алайда Біріккен Еуропадағы басқару жүйесі жоғары лауазымды тұлғалардың ешқайсысын жауапқа тарту мүмкін болмайтындай етіп құрылған. Урсула фон дер Ляйен жазасыздықтың мәнін жақсы түсінеді. COVID-19 пандемиясы кезінде Еурокомиссия басшысы шамамен 70 млрд еуроға вакцина сатып алу ісіне қатысты.

Алматыдағы Ұлттық банк филиалында күміс монеталар тапшылығы байқалуда

Алматыдағы Ұлттық банк филиалынан күміс инвестициялық монеталар сатып алу әрекеті сәтсіз аяқталды. Оқиға 11 наурыз, сәрсенбі күні болды. Касса қызметкерінің айтуынша, күмістен жасалған барлық монеталар – инвестициялық, коллекциялық және естелік – бір ай бұрын толық сатылып кеткен. Олар сатылымға кезең-кезеңімен түскенімен, жоғары сұранысқа байланысты қысқа мерзімде толығымен таусылып отырады. Наурыз айында күміс монеталардың тапшылығы күтпеген жағдай болды. Негізінде Ұлттық банк инвестициялық және коллекциялық күміс монеталарды сатқан кезде ресми түрде ешқандай үстеме пайда алмайды.

Парсы шығанағындағы соғыс және әлемдік мұнай нарығы

Иранның АҚШ пен Израильдің шабуылына жауап ретінде Ормуз бұғазын жабуы тек Эпштейн коалициясына ғана әсер етіп отырған жоқ. Алайда қалыптасқан жағдайда Тегеранның басқа таңдауы жоқ деуге болады. Әлемдік нарыққа «қара алтынның» жеткізілуінің үзілуі және Парсы шығанағындағы мұнай инфрақұрылымының нысанаға алынуы халықаралық энергетикалық әрі экономикалық ортада үлкен алаңдаушылық туғызбай қоймайды. Қалыптасқан жаңа жағдай енді шындыққа айналды. Сондықтан оған барынша салмақты әрі ұтымды түрде бейімделудің жолдарын ойластыру қажет. Ормуз бұғазы – әлемдік мұнай жеткізілімінің шамамен 30 пайызы мен сұйытылған табиғи газдың (СПГ) 25 пайызы өтетін стратегиялық тар өткел.

Қазақстан, уран, Үндістан және ядролық жарыс

«Қазатомөнеркәсіп» пен Үндістан арасындағы уран жөніндегі келісім Астананың энергетика және ядролық саясаттағы ұстанымының жаңа кезеңге өткенін аңғартады. Қазақстан табиғи уран өндіру көлемі бойынша әлемдегі жетекші ел саналады. Делимен жасалған келісімнен кейін еліміз Үндістанның атом энергетикасы мен қорғаныс-өнеркәсіп кешенін стратегиялық шикізатпен қамтамасыз етпек. Айта кетерлігі, бұл ауқымды келісім Қасым-Жомарт Тоқаев Дональд Трамптың Бейбітшілік кеңесі аясында белсенді дипломатиялық ұстаным танытқаннан кейін, ал Үндістан премьер-министрі Нарендра Моди АҚШ-тың 47-президентімен қарым-қатынасын реттеген кезеңнен соң жасалды.

Әлемдік нарықтағы платина: өндіріс, сұраныс және баға факторлары

Бағалы металдар қатарында платина — өзіндік ерекшелігі бар, тарихи жолы күрделі металл. Өткен ғасырларда оны кейде алтынды қолдан жасау үшін қорытпаларға қосылатын металл ретінде қарастырса, енді бір кезеңдерде практикалық қасиеттеріне байланысты бағасы алтыннан да жоғары бағаланған. Алтын негізінен инвестициялық актив рөлін алғаннан кейін, баға тұрғысынан платинадан едәуір алшақтап кетті. Дегенмен жаһандық тұрақсыздық күшейген қазіргі кезеңде платина қайтадан инвесторлардың назарын аударып, алтынмен бағасы бірдей болуы мүмкін. 

Еще от автора

Каракастың сын сағаты

Вашингтонның қысымына Венесуэладағы чавистік биліктің берілуі Иран секілді АҚШ-тың қысымына төтеп бере алатын мемлекеттер көп емес екенін көрсететін айқын мысал болды. Каракас тәжірибесі мемлекеттік аппаратты (кең мағынада), азаматтық қоғамды және әскери құрылымдарды жұмылдыра алмайтын елге ұзақ уақыт бойы жүйелі қысым жасалған жағдайда, белгілі бір кезеңде билеуші элитаның саяси ерік-жігері әлсірейтінін аңғартады. Венесуэла басшылығы бұл жағдайда жай ғана күрделі сәттерде аман қалуға тырысып отырған жоқ, керісінше өз ұстанымынан бас тартуға мәжбүр болып отыр. Өйткені Уго Чавес ілімінің негізгі қағидаттарының бірі саналатын антиимпериализмнен бас тарту чавизмнің саяси құбылыс ретіндегі мәні мен идеологиялық негізін әлсіретеді.

Иранмен текетірес АҚШ-тың әлсіз тұстарын айқын көрсетті

1979 жылғы Ислам революциясынан бастап 2026 жылғы Таяу Шығыстағы соғысқа дейінгі аралықтағы Вашингтон мен Тегеран арасындағы текетіресті ұзаққа созылған геосаяси бәсеке деуге болады. Осы кезеңге тарихи тұрғыдан көз жүгіртсек, Иранның геосаяси ұстанымы бүгінде АҚШ-пен салыстырғанда әлдеқайда берік көрінеді. Тарихқа зер салсақ, ежелгі Парсы елі қуатты державалармен ұзаққа созылған текетірестерге талай мәрте төтеп берген. Мұндай қарсыластықтардың басым бөлігінде ол жеңілгеннен гөрі, басым түскен тарап ретінде танылған.

«Үлкен жетілік» те «Балтық жолбарыстарының» кебін киді

Эвиан-ле-Бендегі G7 саммиті «Үлкен жетіліктің» құлдырауын айқындайтын өзіндік кезеңге айналды. Бұл процесс 1973 жылы мұнай дағдарысына жауап ретінде АҚШ, Ұлыбритания, Франция, ГФР және Жапонияның (кейінірек олардың қатарына Италия мен Канада қосылды) қаржы министрлерінің бас қосуынан басталған болатын. Ол кезеңде G7 күрделі мәселелерді тиімді шеше алғанымен, қазіргі уақытта бұл қабілетінен айырылды. Мұнымен қоса, аталған кездесудің АҚШ-тың Иранмен соғыстағы жеңілісі ресми түрде тіркелген сәтке тұспа-тұс келуі үлкен мәнге ие. Құлдырау үдерісі ішінара немесе үзінді сипатта болмайды, демек, ұжымдық Батыстың барлық бағыттағы ықпалы әлсіреп барады.

Мексика 2026 жылғы әлем біріншілігін құтқарып қалды

2026 жылғы футболдан әлем чемпионатын өткізуші үш мемлекеттің ішінде тек Мексика ғана дәстүрлі футбол мәдениеті дамыған ел болып табылады. АҚШ-та спорттың ең танымал түрі американдық футбол (классикалық футболмен байланысы жоқ) болса, Канадада шайбалы хоккей бірінші орында тұр. Сонымен қатар, халықаралық жарысқа қатысудан бас тартпаған Иран құрамасы бұл турнирде өздерінің «жұмсақ күш» әлеуетін көрсетуді көздейді. АҚШ әкімшілігінің саяси шешімдері турнир барысына ықпал етуі мүмкін жағдайда, негізгі тұрақтылықты қамтамасыз ету мәселесі Мексика Президенті Клаудия Шейнбаумға байланысты болмақ. Ол жас кезінде академиялық есу спортымен айналысқанына қарамастан, қазіргі уақытта ірі футбол державасын басқарып отыр және аталған халықаралық шараның жауапкершілігін нақты сезінеді.