Матвей СОБОЛЕВ

Материалы

Қытай жаһандық саясаттағы бағыт, бағдар және ұстанымын айқындады

Қытай дипломатиясының басшысы Ван И елдің сыртқы саяси ұстанымының негізгі бағдарларын айқындады. Қытай халық өкілдері жиналысының (ҚХӨЖ) 14-шақырылымының 4-сессиясы аясында өткен баспасөз конференциясындағы сөзі бағдарламалық сипаттағы мәлімдеме деуге толық негіз бар. Айтылған негізгі тезистер мен пайымдарды қысқаша жеткізу оңай емес. Дегенмен оларды барынша ықшам түрде түйіндесек, негізгі бағыт ретінде ашықтық, ынтымақтастық, инновация, байыптылық және жауапкершілік аталды. Қазіргі әлемдегі тұрақсыздық күшейген кезеңде Қытай сияқты қуатты мемлекеттің болжамдылық пен даму қағидаттарын ұстануы халықаралық қауымдастық үшін маңызды әрі оң құбылыс болып бағаланады.

Иран, америкалық мұнай және Қазақстан

АҚШ пен Израильдің шабуылына жауап ретінде Иран өңірдегі АҚШ пен оның одақтастарына тиесілі әскери базаларға, деректер орталықтарына, ЦРУ штаб-пәтерлеріне, порттарға және АҚШ елшіліктеріне соққы беріп жатыр. Дегенмен ең маңызды жауап ретінде Иран мұнай саласына қарсы соққылар жасады. Бұл қадам қазірдің өзінде халықаралық деңгейде үлкен резонанс тудырып отыр. Мұндай жағдайда Астана Тегеранның дрондары мен зымырандары Қазақстан аумағындағы америкалық мұнай активтеріне соққы жасамайды деп үміттенуде, өйткені олар қазірдің өзінде ықтимал әскери нысан ретінде аталып отыр.

Алтынды бұғаттау мүмкін емес

Сарапшылар алтын (және күміс) бағасының өсуіне түрткі болатын факторларды тізбектегенде, Ресей активтерінің бұғатталуына үстірт қана тоқталып, оған баса назар аудармайды. Дегенмен, бұл — өте маңызды сәт. Өйткені доллар мен еуро тек фиаттық (ешқандай активпен қамтамасыз етілмеген) валюталар ғана емес, сонымен қатар олар бойынша дефолт орын алды, яғни міндеттемелерден бас тарту фактісі тіркелді.

Ақпараттық шектеулер аясындағы украин шабуылы

Роскомнадзордың (РКН) Telegram мессенджерінің жұмысын баяулатуға бағытталған әрекеттері Запорожье бағытындағы қарсы шабуыл кезінде Украина Қарулы Күштеріне (УҚК) көмектесіп жіберді. Әрине, күш-жігерін Славянск-Краматорск бағытына жұмылдырып, оңтүстікте қарсыластың резерв жинап жатқанын «байқамай қалған» Ресей Қарулы Күштері Бас штабының да кінәсі бар, бірақ Роскомнадзордың іс-әрекетінен келген зиян да тайға таңба басқандай анық көрініп тұр. Осылайша, ресейлік сарбаздардың қанымен жазылып жатқан «Ақымақтық па, әлде сатқындық па?» деген сауал туындап отыр.

Иран Израильдің үстемдік саясатына қарсы шықты

«Жаһандық институттар тек күштілердің әлсіздерге үстемдігін ақтау үшін ғана өмір сүре ме?» – деген сұрақ қойды Иран Сыртқы істер министрі Аббас Аракчи Дохада өткен Al Jazeera-ның 17-ші форумында. Дипломат өз баяндамасында қазіргі таңдағы ахуалдың дәл осылай екенін дәлелдермен негіздеп берді. Алайда, оның пайымынша, бұл жайт Израильдің «үстемдік доктринасын» күйрету және Палестинаны егемен мемлекетке айналдыру жолындағы жүйелі әрі кешенді іс-қимылдардан бас тартуға себеп болмауы тиіс. Себебі Вашингтонның қолдауына сүйенген Тель-Авив өз іс-әрекеттерінің жазасыз қалатынына сеніп отырған қазіргі жағдайда, кең ауқымды аймақта бейбітшілік орнату мүмкін емес.

Еще от автора

Негізгі геосаяси ойыншылар билік үшін бәсекеге түсуде

Биліктің негізгі үш тірегі — қарулы күш, қаржы және ақпарат пен білім. Мәні өзгермегенімен, бұл құрамдастардың мазмұны уақыт өте келе жаңарып отырады. Үлкен Таяу Шығыс өңіріндегі соғыс жаһандық гибридтік қақтығыс жағдайында билікке ұмтылыс пен мүмкіндіктер бәсекесінің көрінісі болып табылады. АҚШ пен Израильдің Иранмен (қазіргі таңда екі апталық үзілісте тұрған) тікелей әскери қақтығысы – Вашингтонмен Пекин арасындағы әлемдік гегемония үшін күрестің тек бір бөлігі ғана (ауқымды болса да) болып саналады.

Доллардың әлсіреуі: геосаяси шиеленіс және жаһандық қаржы тәуекелдері

Доллар құнының төмендеуін болжаған топтар үшін АҚШ-тың 47-ші президенті Дональд Трамптың билікке келуі маңызды кезең болды. АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы агрессиясы басталған кезде, қалыптасқан үрдіске сәйкес, инвесторлар қауіпсіз актив ретінде долларға жаппай бет бұрады деп болжанған еді. Шын мәнінде, мұндай үрдіс қысқа уақытқа ғана байқалды, өйткені халықаралық есеп айырысуда өтімді валюта ретінде доллар әлі де жетекші орында, ал Тегеранның Ормуз бұғазын жабуына байланысты нарықтар күйзеліс жағдайына түсті.

«Алтын» наурыздың құпиясы: 2026 жылғы биржалық дүрбелең астары

Наурызда алтын унциясының (31,1 г) биржалық бағасының ауытқуы 1320 долларды құрап, тарихи рекордтық көрсеткішке жетті. Бағаның құлдырауы геосаяси жағдайларға байланысты мүмкін болатын ең төменгі шекке тірелді. Сонымен қатар, Вашингтонның Парсы шығанағындағы монархияларға АҚШ-тың мемлекеттік облигацияларын сатуға тыйым салуы бағаның одан әрі шарықтауына мүмкіндік бермеді. Өйткені Арабия түбегіндегі елдер қолма-қол ақша тапшылығын жою үшін алтын қорларын саудаға шығаруға мәжбүр болды. Таяу Шығыстағы қарулы қақтығыстар мен Эпштейн коалициясының агрессиясына жауап ретінде Иранның Ормуз бұғазын бұғаттауы жаһандық экономикаға айтарлықтай қысым тудырды.

Кремль мұнай нарығындағы стратегиялық мүмкіндіктен айырылып отыр

Иранның Ормуз бұғазын жауып тастауы Мәскеуге Вашингтонмен келіссөздердегі өз позициясын нығайтуға бірегей мүмкіндік берді. Бұл жағдай «Анкоридж рухын» америкалық тараптан нақты мазмұнмен толықтыруға септігін тигізер еді. Ол үшін әлемдік нарықтағы мұнай ұсынысын барынша азайту қажет. Алайда, Кремль геосаяси тұрғыдан тиімді әрекет етудің орнына, қосымша табыс табу мақсатында әлемдік нарықтағы «қара алтын» тапшылығының орнын толтырып, стратегиялық басымдығынан айырылып отыр. Тегеран Эпштейн коалициясының шабуылына жауап ретінде Ормуз бұғазын жауып тастады. Бұл әлемдік мұнай ұсынысының 30%-ын және сұйытылған табиғи газдың (СТГ) 25%-ын құрайды.