Саясаттанушы Георгий Бовттың айтуынша, Ресей билігі ішкі нарықты жосықсыз импорттан қорғау мақсатында Беларусь және Қазақстанмен шекарада тұрақты кедендік бақылау енгізуді көздеп отыр. Бұл туралы Ресей вице-премьері Алексей Оверчук Ресей өнеркәсіпшілері мен кәсіпкерлер одағы (РСПП) ұйымдастырған Ресей бизнесі апталығы аясындағы Интеграциялық форумда мәлімдеген. Оның сөзінше, Еуразиялық экономикалық одақ аясында серіктес елдермен ашық кедендік шекара сақталғанымен, Ресей нарығына ішкі өндірушілер үшін әділетсіз бәсекелестік тудыратын тауарлар түсуде. Осыған байланысты үкімет мұндай тәжірибенің жолын кесу үшін қатаң шаралар қабылдауға ниетті екенін атап өткен. Бұл ретте тұрақты кедендік бақылау енгізу ЕАЭО-ның шарттық-құқықтық құжаттарына қаншалықты сәйкес келетіні, сондай-ақ аталған бастаманың одақтағы серіктес мемлекеттермен келісілген-келісілмегені өзекті мәселе ретінде қарастырылуда. Егер мұндай шешім үйлестірілмеген болса, оған жауап ретінде қандай шаралар қабылдануы мүмкін деген сұрақ та туындайды. Өйткені интеграциялық бірлестік қағидаттары тең әріптестікке негізделуі тиіс. Беларусь пен Қазақстан Ресей үшін, әсіресе бұрын-соңды болмаған санкциялық қысым жағдайында, маңызды сауда серіктестері болып саналады. Осы тұрғыдан алғанда, қысқа мерзімді фискалдық мүдделердің интеграцияның ұзақ мерзімді мақсаттарынан басым түсуі ықтимал деген пікірлер де айтылуда.
Еуразия24 пікірі:
Ашығын айтқанда, бәсекеге қабілетті тауарлармен Ресейді Қазақстан «толтырып жатыр» деу қисынға келмейді, керісінше жағдай басқаша. Қазақстан Ұлттық статистика бюросының 2025 жылғы деректеріне сәйкес, Қазақстанға импорт көлемі 20,7 млрд долларды құраса, экспорт 10,1 млрд доллар деңгейінде болған. Оның үстіне, ЕАЭО елдерімен сыртқы сауда құрылымында Ресейдің үлесі шамамен 88,6%-ды құрайды. Енді автордың алғашқы сұрағына жауап беріп көрелік: ЕАЭО шеңберінде ішкі шекараларда кедендік бақылаудың болмауы – одақтың негізгі қағидаттарының бірі. Бірыңғай кедендік аумақ, ортақ кедендік тариф және мүше мемлекеттер арасында тауарлардың кедендік декларациясыз еркін қозғалысы ЕАЭО туралы шарттың базалық ережелері саналады. Сондықтан ішкі шекараларда тұрақты кедендік бақылау енгізу ЕАЭО-ның мәні мен логикасына қайшы келеді. Дегенмен, белгілі бір ерекшеліктер бар: бақылау мен шектеулер толықтай жоққа шығарылмайды. Мысалы, фитосанитарлық, санитарлық және ветеринарлық қадағалау, ұлттық қауіпсіздікті қорғауға бағытталған нүктелік шаралар немесе уақытша арнайы экономикалық шектеулер қолданылуы мүмкін. Алайда мұндай шаралар уақытша, негізделген және міндетті түрде Одақтағы серіктестермен келісілген болуы тиіс. Ал Беларусьпен Ресейдің тіпті Одақтық мемлекет форматы бар екенін ескерсек, бұл бастаманың іс жүзінде қалай жүзеге асатыны және оның интеграциялық міндеттемелерге қаншалықты сәйкес келетіні ерекше қызығушылық тудырады.
