ҚР Парламенті Мәжілісінің ресми мәлімдемесіне сәйкес, Қаржы және бюджет комитетінің төрағасы Татьяна Савельеваның жетекшілігімен өткен отырыста Үкімет пен Жоғары аудиторлық палатаның 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есептері таныстырылды. Шараға Палата вице-спикері Дания Еспаева, депутаттар және мемлекеттік орган өкілдері қатысты. Жиын барысында Дания Еспаева 2025 жылы республикалық бюджеттің кіріс бөлігі 336 миллиард теңгеге атқарылмағанын, сонымен қатар жыл ішінде бюджет параметрлері сегіз рет түзетілгенін алға тартып, бұл өзгерістердің себептеріне терең талдау жасау, сондай-ақ бюджет заңнамасын жоспарлау сапасы мен тұрақтылығы тұрғысынан одан әрі жетілдіру қажеттігін атап өтті. Өз кезегінде Қаржы вице-министрі Азамат Амрин республикалық бюджет түсімдері 98,8 пайызға орындалып, 21,4 триллион теңгені, ал шығыстар 25,4 триллион теңгені құрағанын, осылайша бюджет тапшылығы 4,6 триллион теңгеге жеткенін баяндады. Сондай-ақ ол кіріс жоспарының 336 миллиард теңгеге толық орындалмауына, негізінен, КТС пен ҚҚС түсімдерінің азаюы, мұнай мен металл бағасының төмендеуі, экспорт көлемінің қысқаруы, кедендік жеңілдіктердің артуы және геосаяси жағдайдың салдары тікелей әсер еткенін мәлімдеді.
Еуразия24 пікірі:
Республикалық бюджеттің атқарылуы туралы үкімет есебінің таныстырылымында бюджеттік тәртіптің төмендігі кезекті рет айтылып қана қоймай, 2025 жылы тиімсіз пайдаланылған бюджет қаражатының көлемі 1,7 есе өскені белгілі болды. Сонымен қатар, Жоғары аудиторлық палатаның (ЖАП) аудиторлары дәстүрлі түрде ұлттық жобалардың іске асырылуындағы түйткілдерді, бюджеттің Ұлттық қордан бөлінетін трансферттерге жоғары тәуелділігін, мемлекеттік қарызды өтеу шығындарының артуын және квазимемлекеттік сектор қызметінің ашықтығы жеткіліксіз екенін атап өтті. Ең таңғаларлығы — үкіметте бұл жағдайға жауапты тұлғалардың ешқайсысы сөгіс алмады. Тағы бір назар аударарлық жайт, Қаржы вице-министрі бюджет кірісінің толық орындалмау себептерінің бірі ретінде экспорттың қысқаруын алға тартса, Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі 2025 жылы тау-кен металлургия кешенінің экспорты 21,4 миллиард долларға дейін ұлғайғанын мәлімдеген болатын. Осы орайда «экспорт шынымен өсті ме, әлде құлдырады ма?» деген заңды сауал туындайды. Ал геосаяси жағдайдың әсері туралы уәждің айтылып келе жатқанына бірнеше жыл болды және бұл бюджеттің атқарылуындағы олқылықтарды ақтаудың үйреншікті құралына айналған. Осылайша, жылдан-жылға қаржылық тәртіптің ішкі мәселелері сыртқы факторларға ысырылып қойылады. Бұл тәсіл өз нәтижесін беріп отыр, себебі басқаша жағдайда жауапкершілікке бүкіл мемлекеттік басқару жүйесін тартуға тура келер еді.
