«ФОКУС» еуроазиялық әлеуметтанушылар альянсы келесідей хабарлайды: «Сауалнама нәтижелеріне сәйкес, респонденттердің 64,6%-ы қазіргі уақытта өздерінің және отбасыларының жеке жинақтары мен ақшалай қорлары жоқ екенін мәлімдеді, бұл іс жүзінде жалақыдан жалақыға дейін күн көруді білдіреді. Сауалнамаға қатысқандардың тек 23,5%-ының ғана жинақталған қаражаты бар, ал 11,9%-ы жауап беруге қиналған. Сонымен қатар қазақстандықтардың басым көпшілігі (75,3%) жалақыны отбасы табысының негізгі көзі ретінде көрсетті. Респонденттердің 35,3%-ы зейнетақы мен шәкіртақыны қоса алғанда мемлекеттік жәрдемақы алады, ал 8,3%-ы алимент пен туыстарының көмегіне сүйенеді. Халықтың қаржылық осалдығы несие жүктемесінің жоғары болуымен күрделене түсуде. Сауалнамаға қатысқандардың 32%-ы несиесі жоқ екенін айтса, қалған 68%-ының кемінде бір қарыз міндеттемесі бар. Тауар сатып алуға арналған тұтынушылық несиелер ең көп таралған – оны респонденттердің 29,7%-ы рәсімдейді. Жиырма екі пайызы бөліп төлеу қызметін пайдаланса, 14,9%-ы микрокредиттік ұйымдардан қарыз алған, тағы 14,4%-ы кезек күттірмейтін қажеттіліктерге несие алған. Сауалнамаға қатысқандардың тиісінше 9,2%-ы мен 7,9%-ының ипотекалық және автонесие міндеттемелері бар».
Еуразия24 пікірі:
Қазақстандағы әлеуметтік саясат азаматтарға жинақ ақшаның қажеті де жоқ болатын «кемелдік» деңгейіне жеткендей әсер қалдырады. Жалақы, несие, бөліп төлеу, микроқарыз және туыстардың көмегі болса жеткілікті сияқты. Халықтың үштен екісіне жуығының ешқандай қор жинамауы, ал 68%-ының қарыз жүктемесімен өмір сүруі — бүгінгі күннің ащы шындығы. Соған қарамастан ресми деңгейде әлеуметтік қолдау, табыстың өсуі, азаматтардың әл-ауқатын жақсарту және еңбек адамын қолдау туралы мәлімдемелер тұрақты түрде айтылып келеді. Алайда қоғамдағы нақты жағдай көптеген азаматтың ай сайынғы табыс пен кезекті төлем аралығында өмір сүретінін көрсетеді. Инвестиция немесе мүліктен түсетін табыс емес, дәл жалақының негізгі табыс көзі болып қалуы — ел экономикасының символдық бейнесі іспеттес. Яғни, халықтың басым бөлігі «жалақы алу – қарызды қайтару – жаңадан қарыз алу – келесі төлемге дейін күн көру» қағидатымен өмір сүріп жатыр. Бұл — азаматтардың табиғи қаржылық айналымына айналған. Формальды түрде адам тағдыр тәлкегіне тасталған жоқ, оны жүйе әр қадамда «сүйемелдеп» отырады: тұйыққа тірелген жерде жанашыр несие берушілер суға батып кетпеудің амалын жасап береді. Мұндай жағдайда орта тапты қалыптастыру, қаржылық сауаттылық пен жинақтау мәдениеті туралы әңгімелер кекесіндей естіледі. Өйткені, халықтың көпшілігі үшін алдыңғы кезекте жоспарлау емес, күн көріс сабақтары тұрғанда, ақша жинау мүмкін емес.
