Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі хабарлайды: «Қазақстанда микроқаржы нарығын реттеудің базалық жүйесі қалыптасты. 2020 жылдан бастап микроқаржы қызметін жүзеге асыратын барлық ұйым мемлекеттік реттеу мен қадағалауға алынды, ал 2021 жылдан бастап бұл қызмет түріне лицензия беру енгізілді. Соның нәтижесінде нарық айтарлықтай ықшамдалып, оған қатысушылар саны 80%-дан астам қысқарды. Сонымен қатар капиталға, пруденциялық нормативтерге, есептілікке, басшылардың біліктілігіне және тұтынушылардың құқықтарын қорғауға қойылатын талаптар белгіленді. «Нарықты дамытудың алғашқы кезеңі – базалық реттеу жүйесін қалыптастыру міндеті негізінен орындалды. Ендігі мақсат – жай ғана реттелетін емес, кемелденген әрі тұрақты микроқаржы нарығын қалыптастыру», – деді Агенттік төрағасының орынбасары Олжас Қизатов. Осыған байланысты Агенттік туындаған мәселелерге кейіннен ден қою тәсілінен тәуекелдердің алдын алуға, тәуекелге бағдарланған қадағалауды күшейтуге және нарық қатысушыларының жауапкершілігін арттыруға көшеді. Негізгі бағыттардың бірі – микроқаржы ұйымдарындағы тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйелерін күшейту. (…) Екінші бағыт – микроқаржы және коллекторлық қызметте өзін-өзі реттеу тетіктерін енгізу. (…) Үшінші бағыт – тұтынушылардың құқықтарын қорғауды одан әрі күшейту. Бұл микроқаржы ұйымы қызметін тоқтатқан жағдайда қарыз алушылардың құқықтарын қорғауды, алаяқтық жолмен рәсімделген микрокредиттерге қарсы іс-қимылды және дауларды сотқа дейін реттеу тетіктерін дамытуды қамтиды. Төртінші бағыт – қаржы ұйымдарының тұтынушылармен жұмыс істеу тәртібін қадағалауды дамыту».
Еуразия24 пікірі:
Микроқаржы ұйымдарын қадағалауда орын алған мәселелерге кейіннен ден қоюдан тәуекелдердің алдын алуға көшу – сөзсіз оң өзгеріс. Әсіресе 2025 жылдың өзінде Агенттікке қаржы ұйымдары мен коллекторларға қатысты 164 мың өтініш түскенін ескерсек, мұндай қадамның маңызы арта түседі. Өтініштердің 36,7%-ы микроқаржы ұйымдарына қатысты болған. МҚҰ-ларға нұсқамалар беріліп, айыппұлдар салынды, тіпті кейбірінің лицензиясы қайтарылып алынды. Анықталған заң бұзушылықтардың қатарында пайыздық мөлшерлемені дұрыс есептемеу, кредиттік бюроларға мәлімет беру тәртібін сақтамау және пруденциялық нормативтерді бұзу бар.
Алайда бұл шаралар қарыз алушылардың мәселесін шеше алды ма? МҚҰ халықты кредиттеуде әлі де маңызды орын алады: 2025 жылы олардың кредит портфелінің 82,7%-ы жеке тұлғалардың үлесіне тиесілі болды. 2026 жылғы шілдеге қарай жеке тұлғаларға берілген микрокредиттер арасында төлем мерзімі 90 күннен асқан қарыздардың үлесі бір жыл бұрынғы 7,4%-дан 5,1%-ға дейін төмендеді. Яғни жағдайдың жақсарғаны байқалады. Дегенмен ҚНРДА қолданыстағы шаралар әлі де жеткіліксіз деп есептейтін тәрізді.
Жаңа қадағалау тәсілінің алғашқы нәтижелерін Агенттік жартыжылдық қорытындысы бойынша өзі жариялайды деп ойлаймыз. Сонда қарыз алушылар жаппай төлем қабілетінен айырылғаннан кейін ғана әрекет етпей, тәуекелі жоғары кредиттеу үлгілерін алдын ала анықтау мүмкін болды ма, жоқ па – белгілі болады.
