***Республика аумағына шетелдік радиоактивті қалдықтарды әкелуге, орналастыруға және көмуге тікелей тыйым салынады
Астана. 3 маусым. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстан Парламенті Мәжілісі сәрсенбі күні өткен жалпы отырыста «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу туралы» заң жобасын екінші оқылымда қарап, қабылдады.
Бұған дейін мәжіліс депутаты Еділ Жаңбыршин хабарлағандай, құжат радиоактивті қалдықтар саласындағы мемлекеттік реттеудің тұтас жүйесін қалыптастыруға және халық пен қоршаған ортаны радиациялық әсерден ұзақ мерзімді қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған.
Оның айтуынша, қолданыстағы заңнамада радиоактивті қалдықтарға қатысты жекелеген нормалар болғанымен, олар әртүрлі заңдарда шашыраңқы орналасқан және бірыңғай құқықтық жүйе қалыптастырмайды. Соның салдарынан есепке алу, сақтау, тасымалдау, көму және ұзақ мерзімді бақылау мәселелерінде құқықтық олқылықтар туындаған.
Мәжіліс қабылдаған заңда радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы негізгі ұғымдар, объектілер мен субъектілер айқындалады. Сонымен қатар радиоактивті қалдықтардың түрлері мен олардың пайда болу көздері белгіленіп, оларды сақтау және көму орындарының құқықтық мәртебесі бекітіледі. Сондай-ақ мемлекеттік есепке алу мен бақылау тетіктері қалыптастырылады.
Құжаттың маңызды нормаларының бірі – Қазақстан аумағына шетелдік радиоактивті қалдықтарды әкелуге, орналастыруға және көмуге тікелей тыйым салу.
Бұл норма экологиялық егемендікті, ұлттық мүдделер мен мемлекеттің қауіпсіздігін қорғауға бағытталған.
Заңда мемлекеттік органдардың өкілеттіктері нақты ажыратылған. Атап айтқанда, Үкімет радиоактивті қалдықтарды көму орындарын салу және жабу туралы шешім қабылдайды. Ал уәкілетті орган лицензиялау, қадағалау және мемлекеттік бақылау функцияларын жүзеге асырады.
Құжаттағы негізгі жаңалықтардың бірі – радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі ұлттық оператор институтын құру.
Ұлттық оператордың негізгі функцияларына радиоактивті қалдықтарды жинау, тасымалдау және қайта өңдеу жұмыстарын ұйымдастыру; сақтау және көму орындарын жобалау, салу және пайдалану; қалдықтарды өңдеу мен кондициялау; сондай-ақ радиоактивті қалдықтардың мемлекеттік тізілімін жүргізу кіреді.
Мәжіліс сонымен қатар «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу мәселелері бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» және «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу мәселелері бойынша “Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы” кодекске өзгерістер енгізу туралы» ілеспе заңдарды да қабылдады.
Аталған түзетулер аясында қайталанатын нормалар алынып тасталады. Бұдан бөлек, «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» кодекстен жер қойнауы кеңістігін пайдалануға лицензиясы бар тұлғаларға жер қойнауы учаскелерін радиоактивті қалдықтарды сақтау және көму үшін пайдалануға мүмкіндік беретін ережелер алып тасталады.
Бұл шаралар аталған саланы құқықтық реттеудің тұтастығын, қисындылығы мен жүйелілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Заңдар енді қарау үшін Парламент Сенатына жолданады.
