Астана. 25 маусым. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстан Парламенті Сенаты бейсенбі күні өткен жалпы отырыста екі оқылымның қорытындысы бойынша «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу туралы» заңды және оған ілеспе түзетулерді қабылдады.
Бұған дейін Мәжіліс депутаты Еділ Жаңбыршиннің хабарлауынша, құжат радиоактивті қалдықтар саласындағы мемлекеттік реттеудің тұтас жүйесін қалыптастыруға және халық пен қоршаған ортаны радиациялық әсерден ұзақ мерзімді қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған.
Оның айтуынша, қолданыстағы заңнамада радиоактивті қалдықтарға қатысты жекелеген нормалар болғанымен, олар әртүрлі заңдарда шашыраңқы түрде қарастырылған және біртұтас құқықтық жүйе қалыптастырмайды. Соның салдарынан есепке алу, сақтау, тасымалдау, көму және ұзақ мерзімді бақылау мәселелерінде құқықтық олқылықтар туындаған.
Қабылданған заңда радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы негізгі ұғымдар, объектілер мен субъектілер айқындалған. Сонымен қатар радиоактивті қалдықтардың түрлері мен олардың пайда болу көздері белгіленіп, оларды сақтау және көму орындарының құқықтық мәртебесі нақтыланған. Сондай-ақ мемлекеттік есепке алу мен бақылау тетіктері енгізіледі.
Құжаттағы маңызды нормалардың бірі – шетелдік радиоактивті қалдықтарды Қазақстан аумағына әкелуге, орналастыруға және көмуге тікелей тыйым салу.
Бұл норма елдің экологиялық егемендігін, ұлттық мүдделері мен қауіпсіздігін қорғауға бағытталған.
Заң мемлекеттік органдардың өкілеттіктерін де нақты ажыратады. Атап айтқанда, радиоактивті қалдықтарды көму орындарын салу немесе жабу туралы шешімді Үкімет қабылдайды. Ал уәкілетті орган лицензиялау, қадағалау және мемлекеттік бақылау функцияларын жүзеге асырады.
Құжаттағы негізгі жаңалықтардың бірі – радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі ұлттық оператор институтын құру.
Ұлттық оператордың міндеттеріне радиоактивті қалдықтарды жинауды, тасымалдауды және өңдеуді ұйымдастыру, сақтау және көму орындарын жобалау, салу және пайдалану, қалдықтарды өңдеу мен қауіпсіз күйге келтіру, сондай-ақ радиоактивті қалдықтардың мемлекеттік тізілімін жүргізу кіреді.
Сенат сонымен қатар «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу мәселелері бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» және «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу мәселелері бойынша “Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы” кодекске өзгерістер енгізу туралы» ілеспе заңдарды да мақұлдады.
Бұл түзетулер арқылы қайталанатын нормалар алынып тасталады. Бұдан бөлек, «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» кодекстен жер қойнауы кеңістігін пайдалану лицензиясының иелеріне радиоактивті қалдықтарды сақтау және көму үшін жер қойнауы учаскелерін пайдалануға мүмкіндік беретін ережелер алынып тасталады.
Бұл өз кезегінде аталған саланы құқықтық реттеудің тұтастығын, жүйелілігін және қисындылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Заңдар Мемлекет басшысының қол қоюына жолданды.
