Мәскеу. 16 қаңтар. ИНТЕРФАКС – Еуропада алдағы күндері аяз күшейеді деген жаңартылған ауа райы болжамдары газ нарығына айтарлықтай әсер етті. Соның нәтижесінде жұма күні TTF хабында жеткізілетін газдың бағасы мың текше метр үшін 426 долларға дейін көтерілді. Бір күн бұрын сауда 401 доллар деңгейінде жабылған болатын.
Биыл қаңтар айында Еуропадағы ауа температурасы соңғы он бес жылдағы ең төмен көрсеткіштерге жақындап отыр. Мамандардың бағалауынша, қыс мезгіліндегі ең суық ай саналатын қаңтар климаттық орташа мәннен 3 градусқа суығырақ және өткен жылмен салыстырғанда 4 градусқа аязды болады.
Аязды әрі ашық күндер көбіне желдің әлсіздігімен немесе мүлде болмауымен қатар жүріп отыр. Бұл жағдай жел электр станцияларындағы өндірісті азайтып, энергожүйеге қосымша жүктеме түсіреді. Осындай кезеңдерде жүйенің тұрақтылығы ең алдымен тұтыну орындарына жақын орналасқан және икемді ресурс саналатын жерасты газ қоймаларының есебінен қамтамасыз етіледі.
Gas Infrastructure Europe деректеріне сәйкес, 14 қаңтардағы жағдай бойынша Еуропадағы жерасты газ қоймаларының орташа толу деңгейі 51,9%-ға дейін төмендеген. Бұл соңғы бес жылдағы орташа деңгейден 15 пайыздық тармаққа аз. Қазіргі таңда қорлардың жұмсалу қарқыны әдеттегіден шамамен төрт аптаға алда келеді. Бұған қоса, бақылау деректері мұндай деңгейдегі, тіпті одан да жоғары (59%-ға дейін) қорлар кей жылдары тек іріктеу маусымы аяқталған сәтте ғана тіркелгенін көрсетеді.
2025 жылдың басынан бастап Киевтің ұстанымына байланысты Ресей газының Украина аумағы арқылы транзиті тоқтатылды. Сонымен қатар Еуропа өз тұтынушыларынан бөлек, Украинадағы нысандарды да газбен қамтамасыз етуге мәжбүр болып отыр, бұл жағдай нарықтағы қысымды күшейте түсті.
Құбыр арқылы жеткізілетін газ тапшылығын өтеу үшін Еуропа сұйытылған табиғи газ импортына белсенді түрде жүгінуде. 2025 жылдың қорытындысы бойынша аймақ елдері 109 млн тонна СТГ импорттаған, бұл регазификациядан кейінгі есеппен 142 млрд текше метрге тең және 2024 жылмен салыстырғанда 28%-ға артық.
2026 жылғы қаңтарда СТГ импорты 9,7 млн тоннаға жетуі мүмкін, бұл өткен жылмен салыстырғанда 21%-ға жоғары көрсеткіш. Суық күндері аймақтағы СТГ терминалдары газды желіге жеткізуді арттырып отыр.
Сонымен бірге бұл инфрақұрылымның мүмкіндіктері де шексіз емес. Сұраныс жоғары болғанымен, айтарлықтай бос қуат сақталуда: 14 қаңтарда терминалдар өз өткізу қабілетінің шамамен 62%-ымен ғана жұмыс істеген. Сондай-ақ терминалдардағы сұйытылған газ қорларының біртіндеп азайып келе жатқаны байқалады.
Еуропа биылғы жылыту маусымына жерасты газ қоймалары толық толмаған күйде кірді. Бұған алдыңғы жылдардағы салыстырмалы түрде жұмсақ қыстар әсер еткен. Қазіргі аязды кезеңдер аймақ энергетикасы үшін жоғары тәуекел жағдайында өтпек. Ал қазір жұмсалып жатқан қорларды кейін қайта толықтыру қажеттілігі алдағы жыл бойы жаһандық газ нарығындағы қосымша сұраныс факторына айналады.
Бұл ретте тек техникалық мүмкіндіктерді ғана емес, экономикалық шектеулерді де ескеру қажет. Олар 2026 жылғы жазда Еуропаның газ айдау науқанына әсер етеді. Осындай жағдайда келесі қысты Еуропа жерасты қоймаларының қаншалықты толы күйде қарсы алатыны және 2026–2027 жылдардағы жылыту маусымының тәуекелі қаншалықты жоғары болатыны маңызды мәселе болып отыр.
