«Соседи – Центральная Азия» арнасы хабарлайды: «Орталық Азия елдерінде сумен қамтамасыз ету мәселесі күн тәртібіндегі негізгі тақырыптардың бірі. Күрделі климаттық және табиғи жағдайлар көршілес мемлекеттерді өзара тиімді келісімге келуге міндеттейді. Алайда биыл суармалы су тапшылығы вегетациялық кезең қарсаңында айтарлықтай күшейді. Мемлекетаралық су шаруашылығын үйлестіру комиссиясының деректеріне сәйкес, өңір 2026 жылғы вегетациялық кезеңге өткен жылмен салыстырғанда су қоры едәуір аз деңгейде келіп отыр. Жағдай күрделі. Шардара су қоймасы (Қазақстан) Түркістан және Қызылорда облыстарындағы егін суаруда аса маңызды нысан болып табылады. Қазіргі толу деңгейі жобалық сыйымдылықтың шамамен 60%-ын ғана құрайды, бұл қалыпты деңгейден 20%-ға төмен. Қазақстан 2026 жылдың көктемінен бастап суармалы су бойынша 1 млрд текше метр көлемінде тапшылық болуы мүмкін екенін жариялады. Қасым-Жомарт Тоқаев өткен жылдың қыркүйегінде су тапшылығы ұлттық қауіпсіздік деңгейіндегі қатерге айналғанын ашық мәлімдеген болатын. Орталық Азиядағы су тапшылығының созылмалы сипатының себептері белгілі және олар өздігінен жойылмайды:
- климаттың өзгеруі, жауын-шашынның азаюы және мұздықтардың еруі табиғи ағын көлемін төмендетуде;
- өңір халқы санының өсуі суға деген сұранысты арттырып отыр, ал оны пайдалану тиімділігі әлі де төмен;
- су жеткізу және суару жүйелерінің тозуы. Еуразиялық даму банкі деректеріне сәйкес, суару кезінде судың 40%-ға дейінгі бөлігі жоғалады, ал ауыз су жеткізу барысында шығындар жартысынан асады».
Еуразия24 пікірі:
Біз Еуразиялық даму банкі келтірген су шығындарының 40%-ға дейін жететіні туралы дерекке ерекше назар аудардық. Бұл — су ресурстарын тиімді пайдалануды арттыруға және тапшылықтың едәуір бөлігін өтеуге мүмкіндік беретін үлкен резерв. Орталық Азияға жаңа су көздерін іздеуден гөрі су шаруашылығын жаңғырту қажет. Атап айтқанда, суару жүйелерін жаңарту, су үнемдеу технологияларын енгізу, сондай-ақ суды есепке алу мен бөлуді цифрландыру маңызды. Сарапшылардың пікірінше, қалыптасқан күрделі жағдайдан шығудың тағы бір жолы — ауыл шаруашылығы моделін өзгерту. Бұл су көп қажет ететін дақылдардан біртіндеп бас тартып, аз су тұтынатын дақылдарға көшу және суармалы алқаптарды оңтайландыру арқылы жүзеге асуы тиіс. 2026 жылғы ақпанда Үкіметте өткен баспасөз конференциясында Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров өсімдік шаруашылығында «су көп қажет ететін дақылдардан нарықта сұранысқа ие әрі табысты дақылдарға көшу» бағыты жалғасатынын мәлімдеді. Мәселені мойындау — оны шешудің алғашқы қадамы. Бұл тұрғыда Үкіметтің су мәселесін күн тәртібінен түсірмей, нақты шаралар арқылы жүйелі жұмыс жүргізіп отырғаны маңызды.
