Саясаттанушы Арсен Сарсеков мәлімдейді: «Қазақстандағы партиялық алаңда ортақ мәселе бар: идеология бірқатар партияларда болғанымен, ол жүйелі түрде ұсынылмайды, ал кейбірінде формалды түрде бар болғанымен, мазмұндық негізі әлсіз. Жалпыұлттық социал-демократиялық партия (ОСДП) – айқын идеологиялық бағыты бар жалғыз партия: социал-демократия, қалыпты солшыл бағыт, қайта бөлу мен әлеуметтік әділеттілікке басымдық. Алайда оның брендтік айқындығы әлсіз. Қоғам санасында бірден орнығатын қысқа әрі нұсқа саяси атау немесе ұғым жетіспейді. Шартты түрде айтқанда, «ОСДП – Азат» секілді қысқа әрі нұсқа айқындама қажет. Қалған партияларда керісінше жағдай қалыптасқан: атаулары бар, бірақ идеологиялық мазмұны әлсіз немесе көмескі:
- Ақ жол іс жүзінде өзін буржуазиялық-либералдық күш ретінде нақты айқындамайды, дегенмен оның әрекеттер логикасы соған жақын. Яғни оларды шартты түрде буржуазиялық-либералдық партия ретінде қарастыруға болар еді;
- Қазақстанның халық партиясы (НПК) формалды түрде солшыл дәстүрді жалғастырады, алайда өзін ашық түрде социалистік күш ретінде сипаттаудан тартынады;
- Ауыл аграрлық консерватизм немесе ұлттық-патриоттық бағытты иелене алар еді, бірақ әзірге идеологиялық шеңбері нақты айқындалмаған.
Осы тұрғыда жаңа Әділет партиясының жағдайы ерекше назар аударады. Оның позициясында құқықтар мен бостандықтарды қорғау, мүдделерді сақтау, Әділетті Қазақстан құндылықтарын дәріптеу сияқты жалпы сипаттағы ұстанымдар басым. Алайда бұл толыққанды идеология емес, бұл – барлық саяси күштерге ортақ базалық келісім деңгейіндегі қағидалар. Қазіргі таңда партиялық кеңістікте «барлық жақсы нәрсені қолдап, барлық жағымсызға қарсы болу» үлгісі басым, ал бұл сайлаушылар үшін негізгі сұраққа жауап бермейді: сіздер өзгелерден нақты немен ерекшеленесіздер – сөз жүзінде емес, нақты саяси ұстанымдар мен қайшылықтар тұрғысынан қандай өзгешелік бар?»
Еуразия24 пікірі:
Сарапшы Қазақстандағы саяси кеңістіктегі негізгі ойыншылар арасында идеология мен оның ұсынылуы арасындағы алшақтықты дәл байқаған. Алайда, біздің пайымдауымызша, оның күткен деңгейі енді ғана қалыптасып келе жатқан партиялық бәсекелестік үшін біршама жоғары. Өйткені бұл сала ұзақ уақыт бойы әкімшілік тұрғыда қалыптастырылып келді, онда балама пікірлерге мүмкіндік берілмеді. Қазіргі кезеңде бәсекелестік енді пайда бола бастағандықтан, партиялар ең алдымен идеологиялық құрылымдар ретінде емес, ұйымдық институттар ретінде қалыптасып жатыр. Олар қатаң идеологиялық ұстанымдардан гөрі, қоғамдағы танымалдық пен қолдауға басымдық береді, электоратты тарылтып алмау үшін радикалды өзін-өзі айқындаудан қашады. Мұндай үрдіс жас партиялық жүйе үшін заңды құбылыс. Сонымен қатар, Қазақстан қоғамында тарихи тұрғыдан сайлаушылардың «солшыл» және «оңшыл», «либерал» немесе «консерватор» деп айқын жіктелуі қалыптаспаған. Көп жағдайда азаматтар нақты тұлғаларға немесе әлеуметтік уәделерге сүйеніп дауыс береді (алайда мұндай уәделер әрдайым орындала бермейді).
Енді ғана партиялар билік үшін нақты күрес құралдарына айнала бастаған кезде, олардың алдында айқын идеологиялық негіз қалыптастыру қажеттілігі туындайды.
